VinFast dẫn đầu thị trường xe điện ASEAN, vượt mặt BYD

Thị trường ô tô Đông Nam Á đang chứng kiến một sự thay đổi mạnh mẽ khi doanh số xe điện (EV) tăng vọt trong khi xe động cơ đốt trong có dấu hiệu chững lại. Giữa bối cảnh các nhà sản xuất Trung Quốc đang dần chiếm lĩnh thị trường từ các thương hiệu Nhật Bản, VinFast của Việt Nam đã nổi lên như một thế lực dẫn đầu toàn khu vực.

Theo dữ liệu do PwC tổng hợp, trong ba quý đầu năm, doanh số xe điện tại ASEAN đã tăng 62% so với cùng kỳ năm trước. Trái ngược lại, thị trường ô tô tổng thể của khu vực lại giảm 1,5%, chủ yếu do sự sụt giảm ở phân khúc xe chạy xăng.

Việt Nam: Động lực tăng trưởng chính của khu vực

Việt Nam được xem là điểm sáng nổi bật nhất với tốc độ điện hóa diễn ra nhanh chóng. Tổng doanh số ô tô tại Việt Nam, bao gồm cả xe thương mại và xe du lịch, đã tăng 18% trong 9 tháng đầu năm so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, doanh số xe điện tăng trưởng đến 84% trong cùng kỳ.

"Sự tăng trưởng của Việt Nam chắc chắn là một bất ngờ lớn", ông Akshay Prasad, giám đốc công ty tư vấn Arthur D. Little, nhận định.

Doanh số xe điện đang tăng ở khu vực ASEAN, nguồn PwC.

VinFast hiện là thương hiệu xe điện hàng đầu ASEAN với doanh số 110.362 xe tính đến tháng 9, cao hơn con số hơn 70.000 xe của BYD. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng 94% doanh số của VinFast đến từ thị trường nội địa Việt Nam. Báo cáo tài chính của công ty cũng cho thấy các bên liên quan đã mua 26% số xe trong quý 3.

Thách thức từ hạ tầng và sự phân mảnh thị trường

Mặc dù tăng trưởng nhanh, thị trường xe điện ASEAN vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là sự thiếu đồng bộ về hạ tầng và chính sách. Chuỗi cung ứng phân mảnh đang là một điểm yếu trong nỗ lực thúc đẩy sản xuất tại chỗ. Ông Prasad cho rằng nếu mỗi thị trường bị cô lập, các nhà sản xuất sẽ khó mở rộng quy mô và có thể phải rút lui.

Ông Patrick Ziechmann, chuyên gia tại PwC, cũng đồng tình rằng ASEAN nên hoạt động như một trung tâm ô tô duy nhất, nhưng điều này chưa xảy ra do các quốc gia vẫn ưu tiên tạo việc làm tại chỗ và hạn chế nhập khẩu.

Về hạ tầng sạc, Thái Lan đang dẫn đầu với hơn 4.000 điểm sạc công cộng từ 21 công ty. Trong khi đó, tại Việt Nam, cơ sở hạ tầng gần như do một công ty con của VinFast là V-Green độc quyền vận hành với khoảng 3.000 trạm sạc. Điều này làm dấy lên lo ngại về khả năng cản trở các thương hiệu khác gia nhập thị trường.

Bảng so sánh doanh số xe điện tại các quốc gia ASEAN.

Tuy nhiên, một số chuyên gia lại cho rằng hạ tầng sạc công cộng không phải rào cản lớn. Ông Mohammad Mudasser, giám đốc giao dịch tại PwC Việt Nam, cho biết người dùng có xu hướng sạc tại nhà hoặc nơi làm việc, và sự tiện lợi mới là yếu tố quyết định.

Sự trỗi dậy của các thương hiệu Trung Quốc

Dù VinFast đang chiếm ưu thế, thị trường được dự báo sẽ không còn tập trung như hiện tại trong 5 năm tới. Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đang tích cực thâm nhập thị trường Việt Nam thông qua các liên doanh, ví dụ như Chery hợp tác với Geleximco và Wuling hợp tác với TMT Motors.

"Tôi nghĩ sẽ có những công ty Trung Quốc tham gia", ông Mohammad nói và cho biết các thương hiệu này được đánh giá cao về hiệu suất.

Tại các thị trường khác như Thái Lan, sự thâm nhập của các thương hiệu Trung Quốc cũng đặt ra câu hỏi về khả năng cạnh tranh của các nhà sản xuất nội địa. Trong khi đó, Malaysia và Philippines vẫn đang đi sau các nước láng giềng về tỷ lệ sử dụng xe điện, dù đã có những tín hiệu tăng trưởng tích cực. Tại Indonesia, thị trường lại chứng kiến sự bùng nổ của xe máy điện thay vì ô tô điện.

Nhìn chung, các chuyên gia cho rằng để phát triển bền vững, các quốc gia ASEAN cần hợp tác, xác định vị thế riêng trong chuỗi giá trị, từ sản xuất pin ở Indonesia đến linh kiện cơ khí ở Thái Lan và điện tử ở Malaysia.

PHỐ HỘI