Văn hóa kinh doanh là sự sống còn

Đội ngũ doanh nhân không ngừng lớn mạnh

Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Phạm Tấn Công cho biết, sau hơn 35 năm đổi mới, đội ngũ doanh nhân Việt Nam đã phát triển cả về chất và lượng với gần 900.000 doanh nghiệp, 14.400 hợp tác xã và hơn 5 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động.

Đội ngũ doanh nhân trở thành lực lượng chủ lực trong quản lý, tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh, tạo ra hàng hóa, dịch vụ đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Nhiều doanh nhân lọt vào danh sách "tỷ phú USD" của thế giới. Nhiều sản phẩm, thương hiệu chiếm lĩnh vị trí khá cao trên toàn cầu. Đến nay, kinh tế Việt Nam đứng trong top 40 thế giới về GDP, top 20 về quy mô thương mại quốc tế.

Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Nguyễn Xuân Thắng cho rằng, những kết quả to lớn đó đã khơi dậy tinh thần và khát vọng phát triển của các chủ thể trong nền kinh tế thị trường. Trong đó, văn hóa, đạo đức kinh doanh giữ vai trò quan trọng, giúp doanh nghiệp, doanh nhân vượt qua thách thức để phát triển trong một thế giới thay đổi nhanh và khó dự báo.

Ngày 19.5 vừa qua, VCCI chính thức công bố 6 quy tắc đạo đức doanh nhân Việt Nam. Đó là tạo giá trị kinh tế cho xã hội; tuân thủ pháp luật; minh bạch, công bằng, liêm chính; sáng tạo, hợp tác, cùng phát triển; tôn trọng thiên nhiên, bảo vệ môi trường; yêu nước, có trách nhiệm với xã hội và gia đình.

Bà Thái Hương, Chủ tịch Hội đồng Chiến lược Tập đoàn TH cho rằng, bộ quy tắc này nhằm nâng cao nhận thức của các doanh nhân về đạo đức, lấy đạo đức làm cốt lõi xây dựng văn hóa kinh doanh và bảo đảm sự phát triển bền vững của cộng đồng doanh nhân, doanh nghiệp Việt Nam, qua đó xây dựng đội ngũ doanh nhân có tinh thần dân tộc, văn hóa kinh doanh và trách nhiệm xã hội cao.

Thực tế, không phải đến khi có Bộ quy tắc này, doanh nghiệp mới quan tâm tới văn hóa, đạo đức kinh doanh. Minh chứng là từ khi thành lập, Tập đoàn TH luôn kiên định hướng phát triển bền vững với triết lý “Trân quý Mẹ thiên nhiên”, đặt lợi ích của Tập đoàn nằm trong lợi ích chung của quốc gia, không tìm cách tối đa hóa lợi nhuận mà là hợp lý hóa lợi ích. Những dự án đầu tư của tập đoàn tập trung theo hướng ứng dụng công nghệ cao, khoa học công nghệ và khoa học quản trị đan xen nhằm tạo ra sản phẩm với sản lượng và chất lượng theo chiều hướng phát triển bền vững và có lợi cho sức khỏe.

Trong chiến lược phát triển của TH, “Hoàn toàn từ thiên nhiên - Thân thiện với môi trường” là 2 trong 5 giá trị cốt lõi đã được xác định từ ngày đầu thành lập. Hiện, TH đã xây dựng hoàn chỉnh Chiến lược phát triển bền vững, xác định 6 trụ cột: Dinh dưỡng - sức khỏe, môi trường, con người TH, cộng đồng, giáo dục, phúc lợi động vật, bà Thái Hương thông tin.

Gắn “liêm chính” vào văn hóa doanh nghiệp

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp, doanh nhân nào cũng đặt lợi ích chung lên hàng đầu. Cá biệt có những cá nhân kinh doanh phi đạo đức, vì lợi ích riêng gây hại cho cả xã hội và tổn thất lớn cho uy tín của giới doanh nhân, doanh nghiệp, thậm chí hình ảnh quốc gia.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan chỉ ra những nỗi lo khi Việt Nam ngày càng hội nhập. Đó là nền tảng cho đạo đức kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp Việt vẫn còn nhiều vấn đề, có những sự sa sút nhất định, đơn cử gần đây không ít chuyện lùm xùm liên quan đến các ngành như y tế, giáo dục... Bên cạnh đó, mặc dù Chính phủ đã nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh, song dường như mới tập trung tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp nước ngoài thay vì doanh nghiệp trong nước; khó khăn vẫn dồn nặng lên doanh nghiệp nhỏ.

Để doanh nghiệp phát triển, vị chuyên gia này nhấn mạnh cần tạo khuôn khổ để doanh nghiệp có thể làm tốt. Theo bà, muốn có doanh nghiệp liêm chính, làm ăn ngay ngắn thì chính khu vực Nhà nước phải thực hiện nghiêm túc điều đó. Hiện, nhiều tiêu chuẩn, quy chuẩn được ban hành như các tiêu chuẩn nguyên liệu, lao động, môi trường…, đòi hỏi doanh nghiệp phải có sự nỗ lực rất lớn.

Theo ông Nguyễn Xuân Thắng, liêm chính và trách nhiệm xã hội là những phép thử đầu tiên về sự cống hiến của doanh nghiệp và doanh nhân. Trong hoạt động kinh doanh, liêm chính là “tấm hộ chiếu thông hành” để doanh nhân chiếm lĩnh niềm tin của khách hàng đối với sản phẩm hàng hóa và dịch vụ. Sự liêm chính của doanh nhân thể hiện ở việc tuân thủ pháp luật, minh bạch các thông tin về sản phẩm và luôn nói không với tiêu cực, tham nhũng.

Cũng theo ông Thắng, theo đuổi lợi nhuận là mong muốn chính đáng của mọi doanh nghiệp, doanh nhân. Nhà nước, xã hội cần nhận thức rõ ràng, tôn trọng. Tuy nhiên, không vì thế mà doanh nhân bất chấp các chuẩn mực văn hóa, đạo đức mà chạy theo lợi ích ích kỷ trước mắt, mà không cân nhắc lợi ích, sự an toàn, sức khỏe của người tiêu dùng.

Mỗi doanh nghiệp, doanh nhân cần gắn kết liêm chính vào văn hóa doanh nghiệp, Chủ tịch VCCI Phạm Tấn Công khuyến nghị. Ông cho rằng, kinh doanh liêm chính sẽ không thể trở thành một phần tất yếu trong văn hóa doanh nghiệp nếu không nằm trong tư duy và quyết tâm hành động của ban lãnh đạo ở cấp cao nhất.