Tìm vốn cho chuyển đổi xanh

Nhiều doanh nghiệp quan tâm đến vốn xanh để hỗ trợ cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Ảnh: S.X

Cần nguồn vốn xanh khổng lồ

Chia sẻ từ góc nhìn quốc tế, ông Shehryar Ali Shah – Trưởng Văn phòng Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) tại TPHCM cho biết: “Việt Nam luôn nằm trong nhóm thị trường ưu tiên hàng đầu của IFC. Trong giai đoạn tài khóa 2021–2025, IFC cam kết tổng cộng 10,1 tỷ USD cho 92 dự án tại Việt Nam, đưa Việt Nam trở thành một trong những danh mục đầu tư lớn nhất của IFC tại khu vực Đông Á – Thái Bình Dương”. Theo ông Shehryar Ali Shah, hành động vì khí hậu tiếp tục là trụ cột trong chiến lược đầu tư dài hạn của IFC tại Việt Nam. Hiện nay, 30% các khoản đầu tư dài hạn của IFC phục vụ trực tiếp cho mục tiêu khí hậu, trong đó 695 triệu USD dành riêng cho tài chính xanh. Đây không chỉ là sự hỗ trợ về vốn, còn thể hiện niềm tin của các định chế tài chính quốc tế vào định hướng phát triển bền vững của Việt Nam. Ông Shehryar Ali Shah cũng nhìn nhận, việc thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam là một cơ hội mang tính chuyển đổi. Trung tâm này góp phần nâng cao trình độ phát triển kinh tế, làm sâu sắc hơn thị trường vốn trong nước, giúp thu hút dòng vốn nước ngoài chất lượng cao, đồng thời củng cố vai trò của Việt Nam trong hệ thống tài chính khu vực và toàn cầu.

Theo các chuyên gia, tài chính xanh trở thành ưu tiên cấp bách trên toàn cầu. Với Việt Nam, đây đồng thời là cơ hội kinh tế rất lớn. Báo cáo Khí hậu và Phát triển Quốc gia của Nhóm Ngân hàng Thế giới chỉ ra rằng, từ nay đến năm 2040, Việt Nam sẽ cần thêm khoảng 368 tỷ USD cho các khoản đầu tư liên quan đến khí hậu. Tuy nhiên, nguồn lực công hiện nay là không đủ để đáp ứng nhu cầu vốn khổng lồ này, buộc Việt Nam phải huy động mạnh mẽ khu vực tư nhân, cả trong nước lẫn quốc tế. Đây chính là thách thức lớn nhất trong lộ trình hướng tới Net Zero. Bà Nguyễn Trúc Vân – Giám đốc Trung tâm mô phỏng và dự báo kinh tế – xã hội (Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM) cho biết, để hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0”, nhu cầu vốn cho chuyển đổi năng lượng của Việt Nam ước khoảng 135 tỷ USD đến năm 2030. Con số này tăng lên 368 tỷ USD vào năm 2040, tương đương 6,8% GDP mỗi năm. Đến năm 2050, tổng nhu cầu vốn có thể dao động từ 364 đến 511 tỷ USD. Ở góc độ thị trường, ông Nguyễn Quốc Dũng – Phó Giám đốc Sàn giao dịch tín chỉ carbon Asean khẳng định, sàn giao dịch này đang cung cấp một hệ sinh thái giao dịch và đầu tư tín chỉ carbon linh hoạt, giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư tiếp cận thị trường carbon thuận lợi hơn. Tính đến hết tháng 8/2025, Việt Nam đã có hơn 30 triệu tín chỉ carbon được phát hành, thuộc 158 dự án trong thị trường carbon tự nguyện – một con số cho thấy tiềm năng đáng kể của lĩnh vực này.

Dư địa huy động vốn xanh còn nhiều

Dù nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh là rất lớn, nhưng dư địa huy động vốn xanh của Việt Nam vẫn còn nhiều nếu có cách tiếp cận phù hợp. Yêu cầu đặt ra, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện thể chế thị trường carbon, chuẩn hóa tiêu chuẩn tín chỉ theo thông lệ quốc tế, nâng cao năng lực định giá và minh bạch thông tin. Đây là những điều kiện tiên quyết để tạo niềm tin cho nhà đầu tư. Bên cạnh đó, việc tăng khả năng kết nối giữa thị trường carbon trong nước với các thị trường khu vực và toàn cầu sẽ giúp mở rộng quy mô giao dịch, nâng cao tính thanh khoản và giá trị của tín chỉ carbon. Khi thị trường vận hành thông suốt, tín chỉ carbon không chỉ là công cụ giảm phát thải mà còn trở thành tài sản tài chính thực thụ.

Song song đó, vai trò của việc phát triển các sàn giao dịch tín chỉ carbon chuyên nghiệp, gắn với Trung tâm Tài chính quốc tế. Điều này sẽ giúp hình thành những kênh dẫn vốn xanh dài hạn, ổn định và bền vững hơn cho nền kinh tế. Trong dài hạn, thị trường tín chỉ carbon có thể trở thành một “đòn bẩy” tài chính quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu Net Zero 2050, đồng thời nâng tầm vị thế của Việt Nam trong chuỗi tài chính xanh toàn cầu. “Trong tương lai, trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc thu hút và phân bổ dòng vốn xanh. Việc tích hợp thị trường tín chỉ carbon cùng các công cụ tài chính xanh vào cấu trúc vận hành của trung tâm tài chính không chỉ giúp thu hút vốn đầu tư có trách nhiệm, mà còn nâng cao tính minh bạch, khả năng định giá và thanh khoản của tín chỉ carbon – những yếu tố then chốt để thị trường phát triển bền vững” - bà Nguyễn Trúc Vân nhấn mạnh.

Cùng quan điểm, ông Trần Thanh Bình – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM nhận định, việc hình thành và vận hành hiệu quả thị trường tín chỉ carbon không đơn thuần để thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu. Quan trọng hơn, đây còn là dư địa để huy động nguồn lực tài chính mới, thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Theo ông Bình, nếu được thiết kế và vận hành bài bản, thị trường carbon sẽ trở thành một “bộ lọc” phân bổ dòng vốn, hướng nguồn lực vào các dự án giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi xanh, thay vì dàn trải và kém hiệu quả. Thực tế cho thấy, trong những năm gần đây, khuôn khổ pháp lý liên quan đến thị trường carbon và tài chính xanh tại Việt Nam đang từng bước được hoàn thiện. Đây được xem là nền tảng quan trọng để hình thành các công cụ tài chính mới, cơ chế giao dịch hiện đại và dòng vốn dài hạn phục vụ mục tiêu phát triển bền vững.

Thanh Giang