Thương mại hàng hóa toàn cầu giảm tốc

Tăng trưởng thương mại đang có dấu hiệu chậm lại nhưng vẫn duy trì ở mức cao hơn xu hướng cơ sở

Lực đỡ từ mảng thiết bị điện tử

Theo Báo cáo Chỉ số Thương mại Hàng hóa (dự đoán diễn biến thương mại trong 2-3 tháng tới) công bố ngày 5/6 của WTO, tăng trưởng thương mại đang có dấu hiệu chậm lại nhưng vẫn duy trì ở mức cao hơn xu hướng cơ sở. Sự sụt giảm này một phần được bù đắp bởi nhu cầu tăng mạnh đối với các linh kiện điện tử phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI).

Cụ thể, các chỉ số thành phần cho thấy một bức tranh phân hóa khi chỉ số tổng hợp giảm từ mức 102,3 của tháng 1/2026 xuống còn 101,7, dù giá trị trên 100 vẫn đồng nghĩa với việc khối lượng thương mại đang tăng trưởng nhanh hơn mức bình thường. Trong khi mảng thiết bị điện tử ghi nhận đà tăng vượt xu hướng rõ rệt ở mức 105,5, thì lĩnh vực vận tải hàng không và container lại tăng trưởng chậm hơn so với vài tháng trước nhưng vẫn duy trì trên mức xu hướng, đạt lần lượt 102,2 và 102,4. Ở chiều ngược lại, chỉ số nguyên liệu thô nông nghiệp lại nằm ở mức thấp hơn một chút so với xu hướng cơ sở. Dựa trên các dữ liệu này, báo cáo đưa ra nhận định: "Nhìn chung, các chỉ số cho thấy dấu hiệu phục hồi, báo hiệu sự tăng trưởng thương mại hàng hóa toàn cầu tương đối ổn định".

Tuy nhiên, trước đó vào tháng 3/2026, WTO đã hạ dự báo tăng trưởng thương mại hàng hóa thế giới năm 2026 xuống chỉ còn 1,9% (giảm mạnh so với mức 4,6% của năm 2025). Cơ quan này cảnh báo đà tăng trưởng có thể tiếp tục lao dốc nếu xung đột Trung Đông đẩy giá năng lượng lên cao và làm gián đoạn chuỗi cung ứng vận tải.

Nguy cơ suy thoái và lạm phát rình rập

Đồng tình với những lo ngại của WTO, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) nhấn mạnh sự gián đoạn nguồn cung năng lượng kéo dài từ Trung Đông sẽ giáng đòn nặng nề vào kinh tế toàn cầu.

Việc đóng cửa eo biển Hormuz khiến chuỗi cung ứng bị tắc nghẽn. Hai nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bao gồm: Các nền kinh tế châu Á: Phụ thuộc lớn vào nguồn dầu thô, nhiên liệu và khí đốt tự nhiên từ vịnh Ba Tư. Các quốc gia nghèo: Nơi người dân phải chi phần lớn thu nhập cho nhu yếu phẩm như nhiên liệu và thực phẩm.

OECD cho biết, nếu cú sốc năng lượng xảy ra, tăng trưởng toàn cầu sẽ sụt giảm xuống các mức rớt đáy chỉ từng thấy trong đại dịch Covid-19 hoặc cuộc khủng hoảng tài chính cuối thập niên 2000. Tổ chức này đưa ra hai kịch bản dự phóng:

Kịch bản gián đoạn kéo dài: Tăng trưởng toàn cầu sẽ giảm từ 3,4% (năm 2025) xuống 2,1% (năm 2026) và tiếp tục rớt xuống 1,8% vào năm 2027. Điều này có nguy cơ đẩy hàng loạt nền kinh tế rơi vào hoặc cận kề bờ vực suy thoái.

Kịch bản gián đoạn ngắn hạn: Nếu sản xuất và vận chuyển năng lượng từ vùng Vịnh phục hồi về mức trước xung đột vào giữa năm 2026, tăng trưởng sẽ đạt 2,8% trong năm nay và phục hồi lên 3,1% vào năm tới.

Đánh giá về bức tranh vĩ mô hiện tại, Tổng thư ký OECD Mathias Cormann đưa ra nhận định: "Nền kinh tế toàn cầu bước vào năm 2026 với đà tăng trưởng mạnh mẽ, nhưng triển vọng đã suy yếu đáng kể kể từ khi bắt đầu cuộc xung đột ở Trung Đông, và những ảnh hưởng này có thể sẽ còn kéo dài trong một thời gian. Sự gián đoạn càng kéo dài, chi phí kinh tế và xã hội càng lớn."