Giữa những thung lũng xanh rì của xứ Mường, có những câu chuyện chưa từng được viết thành sách. Nó cũng chẳng thuộc về bất kỳ nghi lễ chính thống nào. Nhưng nó lại đậm đặc linh khí của núi rừng mà mỗi thế hệ người Mường vẫn truyền cho nhau, đầy thiêng liêng huyền hoặc. Trong số ấy, 'bùa yêu' luôn đứng ở ranh giới giữa niềm tin và nỗi sợ...
Lễ hội Hết Chá giúp bảo tồn nét văn hóa truyền thống đặc sắc của dân tộc Thái, thu hút du khách trong và ngoài nước đến với cao nguyên Mộc Châu để tìm hiểu và khám phá nét văn hóa đặc sắc nơi đây.
1. Nhờ sự 'hướng đạo' của Vi Văn Hà, một đồng đội cũ hồi chiến tranh, tôi có được chuyến đi Châu Thường vào một sáng đầu hè năm rồi.
Những năm qua, Thái Nguyên khẳng định vị thế trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục của vùng Trung du và miền núi phía Bắc. Các di sản văn hóa phi vật thể, lễ hội truyền thống được quan tâm, bảo tồn, phát huy không chỉ là gìn giữ cho thế hệ sau, mà còn gắn với phát triển kinh tế và quảng bá du lịch. Trong đó, Lễ hội Oóc Pò độc đáo của đồng bào dân tộc Nùng, tại xóm Tân Đô, xã Văn Lăng, là một trong những giá trị văn hóa độc đáo đang được bảo tồn.
Mường Đeng (xã Yên Thắng, tỉnh Thanh Hóa) từ lâu được xem là không gian văn hóa đặc trưng của người Thái đen. Những nếp nhà sàn quần tụ, những nghi lễ cổ vẫn được lưu giữ qua nhiều thế hệ, tạo nên vẻ bình yên mà giàu bản sắc. Đây là điểm đến hiếm hoi còn giữ lại được nhiều phong tục tập quán cổ giữa đời sống hiện đại, mang lại nhiều trải nghiệm độc đáo cho những ai đặt chân đến đây.
Lễ hội Xuống đồng (lễ 'Khuống mùa') của người Mường tại Mường Vang (tỉnh Phú Thọ) là dịp để cộng đồng cầu cho mùa màng bội thu, mưa thuận gió hòa, nhà nhà yên vui, xóm làng bình an. Lễ hội mang đậm đặc trưng của cư dân trồng lúa nước, thấm đẫm văn hóa lúa nước với các nghi thức trang trọng.
Ngày hội Văn hóa dân tộc Mường lần thứ II vừa diễn ra tại Làng Văn hóa - Du lịch các Dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) không chỉ là nơi trình diễn sắc màu văn hóa mà còn là dịp để lan tỏa di sản Mường. Tại đây, Nghệ nhân nhân dân Bùi Văn Minh (xã Thượng Cốc, tỉnh Phú Thọ), hậu duệ nhiều đời của một dòng họ làm Mo, người đã dành gần 40 năm cuộc đời để sưu tầm, gìn giữ văn hóa Mường đã có những chia sẻ về việc bảo tồn, phát huy di sản mà cha ông để lại.
Đoàn làm phim 'Hộ linh tráng sĩ – Bí ẩn mộ vua Đinh' đã tái hiện Tết Trung Thu năm 979 tại một ngôi làng ven cố đô Hoa Lư, đồng thời công bố 2 tráng sĩ cuối cùng trong đội hình các tráng sĩ là Tuấn Trần và Trần Thiên Tú.
Ngày 23/11, Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa Thái xã Yên Châu, tỉnh Sơn La đã tổ chức Lễ hội Mừng cơm mới lần thứ 2, năm 2025. Đây không chỉ là nghi lễ tâm linh quan trọng mà còn là biểu tượng của sự đoàn kết, tình yêu thương trong cộng đồng người Thái.
Ngày 23/11, Câu lạc bộ Bảo tồn Văn hóa Thái xã Yên Châu, tỉnh Sơn La đã tổ chức Lễ hội mừng cơm mới lần thứ 2, năm 2025. Đây không chỉ là nghi lễ tâm linh quan trọng mà còn là biểu tượng của sự đoàn kết, tình yêu thương trong cộng đồng người Thái.
Tại Ngày hội văn hóa, đồng bào dân tộc Mường mang đến một không gian nghệ thuật đậm bản sắc qua tiếng trống, tiếng chiêng vang vọng, câu da hời thấm đẫm triết lý sống, điệu múa cầu an linh thiêng và những giai điệu Đang sâu lắng.
Là hình thức diễn xướng dân gian truyền thống, Mo Mường được hình thành bởi hệ thống hàng chục nghìn câu thơ, câu văn vần được chắt lọc, kế thừa qua nhiều thế hệ. Bởi vậy, Mo Mường được ví như cuốn 'Bách khoa toàn thư' của dân tộc Mường, được các thế hệ đồng bào lưu truyền thông qua hình thức diễn xướng. Phát huy những giá trị to lớn của Mo Mường hôm nay là cách gìn giữ cho muôn đời sau những nét tinh hoa của cả một cộng đồng, góp phần làm đa dạng thêm những gam màu văn hóa của các dân tộc xứ Thanh.
Nhờ sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền và ngành y tế, công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho đồng bào các dân tộc tại Điện Biên đang chuyển biến rõ rệt. Nhiều mô hình mới được triển khai, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống vùng cao.
Thanh Hóa là vùng đất giàu bản sắc với hàng trăm lễ hội, mỗi lễ hội là một câu chuyện văn hóa riêng, phản chiếu đời sống tinh thần phong phú. Lễ hội Chá Mùn của đồng bào Thái đen ở xã Yên Thắng mang nét độc đáo khó trộn lẫn, khiến cho chuyến du lịch trở thành hành trình trải nghiệm văn hóa sống động.
Trên vùng núi Tây Bắc của tỉnh Nghệ An, nơi những dãy Trường Sơn hùng vĩ uốn lượn, nơi những dòng suối róc rách quanh năm chảy qua bản làng của đồng bào Thổ, từ lâu đã được mệnh danh là 'vùng đất của nguồn nước và linh hồn núi rừng'. Trong lòng đất mẹ, những mạch nước ngầm âm thầm tuôn chảy không chỉ nuôi dưỡng sự sống, mà còn nuôi dưỡng cả tâm hồn, tín ngưỡng và đời sống tinh thần của con người nơi đây.
Ấn tượng đầu tiên của tôi khi được Thạc sĩ ngôn ngữ học Sầm Công Danh và Thạc sĩ công nghệ thông tin Nguyễn Việt Khôi giới thiệu trên màn hình máy tính là những dòng chữ dựng dọc, nét cong uyển chuyển như sợi khói lam chiều bay lên từ mái nhà sàn của người Thái Dọ ở miền tây tỉnh Nghệ An.
Không chỉ là ngày hội lớn của đại đoàn kết dân tộc, của di sản văn hóa Việt Nam, Chương trình còn là nơi 'di sản Mường' được tôn vinh trong kỷ nguyên mới với nhiều hoạt động đặc sắc, ý nghĩa.
Nhiều năm trước, tại khu vực núi Giăng Màn, xã biên giới Dân Hóa đã từng tồn tại không ít các hủ tục của người Mày và người Khùa, làm suy giảm sự phát triển của hai tộc người này trong suốt nhiều thế hệ. Tuy nhiên đến nay nhiều hủ tục đã được đẩy lùi...
Sáng 31/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức hội nghị tuyên truyền thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn năm 2025.
Lễ hội Ruộng bậc thang Miền Đồi năm 2025 đã chính thức khai mạc vào sáng 25/10 tại xóm Dóm Bái, xã Thượng Cốc. Đa dạng các hoạt động văn hóa đặc sắc, mang đậm nét truyền thống dân tộc Mường đã diễn ra để lại nhiều ấn tượng sâu sắc trong lòng du khách thập phương. Nghi lễ mừng cơm mới cùng với những tiếng chiêng ngân vàng giữa núi rừng Tây Bắc càng tôn thêm vẻ đẹp hùng vỹ của những thửa ruộng bậc thang đã góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống của đồng bào dân tộc Mường ngày hôm nay.
Lễ hội Cơm mới Đền Đông Cuông nhằm thể hiện sự tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng siêu nhiên phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Hàng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai rộn ràng tổ chức Lễ hội Cơm Mới Đền Đông Cuông. Lễ hội được tổ chức trong hai ngày 24 và 25/10/2025.
Xã Bản Máy tổ chức Hội thảo 'Xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh'
Ngày 23-10, Đảng ủy xã Bản Máy tổ chức Hội thảo 'Xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh trong nhân dân các dân tộc trên địa bàn xã, giai đoạn 2025-2030'.
Khi những thửa ruộng bắt đầu ngả vàng, đồng bào Thái ở miền Tây Thanh Hóa lại rộn ràng chuẩn bị lễ mừng cơm mới - nghi lễ thiêng liêng để tạ ơn trời đất và tổ tiên sau vụ mùa bội thu.
Nơi chân núi Khụ Khênh yên bình xã Văn Sơn cũ, nay là xã Thượng Cốc, tiếng chiêng Mường vẫn vang vọng qua từng mùa lúa chín, như nhắc nhớ về cội nguồn văn hóa của một vùng đất. Ở đó, Nghệ nhân Nhân dân Bùi Văn Minh – người thầy Mo của bản Mường vẫn miệt mài gìn giữ từng chiếc chiêng, từng dòng mo, từng kỷ vật của cha ông. Cả đời ông là hành trình lặng lẽ nhưng bền bỉ đi tìm, giữ và truyền lại linh hồn văn hóa Mường cho mai sau.
Giữa thung lũng Thác Luồi Đakrông (xã Hướng Hiệp, Quảng Trị) - nơi những dải núi Trường Sơn xanh thẳm bao quanh, người phụ nữ Vân Kiều tên Hồ Thị Thanh vẫn đều đặn hong bếp mỗi sớm. Không chỉ để sưởi ấm gian nhà, mà để giữ cho ngọn lửa niềm tin với Đảng không tắt như cách bà đã làm suốt hơn 40 năm qua: cứu người bằng nắm lá thuốc rừng, gắn bó với dân bằng tấm lòng son sắt…
Ngày 11/10, UBND xã Yên Thắng đã tổ chức Lễ đón nhận quyết định của Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch công nhận Lễ hội Chá Mùn là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, thuộc loại hình lễ hội truyền thống, tập quán xã hội và tín ngưỡng.
Sáng 11/10, tại xã Yên Thắng đã tổ chức Lễ đón nhận Quyết định của Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch công nhận Lễ hội Chá Mùn của người Thái xã Yên Thắng vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.
Ngày 9.10, trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm 130 năm thành lập tỉnh Sơn La, đã diễn ra trích đoạn nghi lễ truyền thống lễ hội 'Pang A' do các nghệ nhân, diễn viên quần chúng dân tộc La Ha, xã Mường La trình diễn.
Tại Hội thi trình diễn trích đoạn lễ hội, nghi thức sinh hoạt văn hóa truyền thống các dân tộc tỉnh Sơn La vào sáng 9/10, các nghệ nhân, diễn viên quần chúng phường Mộc Sơn đã trình diễn trích đoạn Lễ hội Hết Chá.
Khi lúa trên nương bắt đầu trĩu hạt, người Si La sẽ hái những bông lúa chín đầu tiên về cúng tổ tiên, tổ chức lễ mừng cơm mới (ồ ứng khẹ ê). Lễ mừng cơm mới mang ý nghĩa tín ngưỡng, tâm linh đồng thời là dịp tụ họp, quây quần của các thành viên trong gia đình, dòng họ.
Tiếp tục tại Hội thi trình diễn trích đoạn lễ hội, nghi thức sinh hoạt văn hóa truyền thống các dân tộc tỉnh Sơn La, các nghệ nhân, diễn viên quần chúng xã Mường La đã trình diễn trích đoạn Lễ hội Pang A.
Ngày 11.10 tới đây, tỉnh Thanh Hóa sẽ tổ chức lễ đón nhận Quyết định của Bộ VHTTDL đưa Lễ hội Chá Mùn của người Thái xã Yên Thắng vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là niềm tự hào lớn lao của đồng bào Thái đen, khẳng định sức sống bền bỉ của một di sản tâm linh độc đáo, gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa và tín ngưỡng dân gian xứ Thanh.
Khi tham gia các lễ hội văn hóa của người Mường hay có dịp thăm Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) hay đến Bảo tàng Không gian văn hóa Mường ở TP Hòa Bình… du khách sẽ ngạc nhiên trước lịch thiên văn được khắc trên những thanh tre công phu và bắt mắt có từ hàng trăm năm trước, để lại nhiều ấn tượng.
Bản làng chìm trong đêm tối âm u, gió rít qua từng mái tranh như tiếng khóc than. Ở giữa sân đất, một nữ hộ sinh run rẩy ôm trên tay đứa trẻ đỏ hỏn vừa cất tiếng chào đời. Đằng sau, dân làng đứng san sát, tay cầm đuốc, gậy gộc, những bó lá và bùa trừ tà rung lên trong bóng đêm. Khói đuốc quyện cùng hơi thở dồn dập khiến không gian thêm phần ngột ngạt.
Trong nền văn hóa lâu đời của người Mường, có rất nhiều di sản văn hóa cổ đến nay vẫn còn lưu giữ được. Một trong số đó là lịch Doi (Lát Doi), được người Mường Cúc ở xã Thu Cúc truyền khẩu, thực hành đến ngày nay.
Vai trò của cô đỡ thôn, bản đã được ngành y tế cũng như cộng đồng địa phương ghi nhận. Họ đã trở thành 'điểm tựa', góp phần cứu sống hàng nghìn bà mẹ và trẻ sơ sinh vùng cao.
Nằm trong khuôn khổ Tuần Văn hóa – Du lịch xã Hồ Thầu năm 2025, tối 21-9, tại Khu nghỉ dưỡng Eco Village, thôn Tân Phong, UBND xã Hồ Thầu tổ chức Lễ hội Bàn Vương – lễ hội tâm linh quan trọng của đồng bào Dao.
Nhịp chày đều đặn vang lên, xã Tú Lệ (tỉnh Lào Cai) bước vào mùa cốm đậm đà sắc hương. Du khách thập phương tìm đến thưởng thức món quà đất trời đã ban tặng cho người dân sinh sống hai bên bờ con suối Nậm Kim.