VHXQ - Dặm dài lịch sử, cha ông đã mở con đường thiên lý Bắc - Nam. Đường thư này gợi nhớ đến con đường 'mở cõi' về phương Nam với khao khát khai phá vùng đất mới. Trong đó, hệ thống trạm dịch 'Quảng Nam thất trạm' là một minh chứng sống động về sự phát triển của hệ thống giao thông và thông tin liên lạc xưa.
Dinh trấn Thanh Chiêm (phường Điện Bàn) từng một thời là trung tâm chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa quan trọng của xứ Đàng Trong, cũng là chiếc nôi của chữ Quốc ngữ.
Phường Điện Bàn hiện nay do ba đơn vị hành chính cũ là thị trấn Vĩnh Điện, phường Điện Minh và xã Điện Phương của thị xã Điện Bàn cũ nhập lại.
VHXQ - Tôi đứng bên chân cầu cũ Câu Lâu nhìn sang bờ bắc sông Thu Bồn, ở đó có ngôi làng giờ chỉ còn một nửa trên bờ, mang tên xóm Lở. Mỗi mùa lũ đi qua, xóm Lở càng lở thêm, bồi đất cho cái cồn giữa sông, lau trắng nở tràn…
Trong quá trình nghiên cứu hành trạng và tác phẩm của nhà văn, nhà báo, nhà nghiên cứu Phan Khôi, trong cuốn sách 'Tác phẩm Phan Khôi - sức sống diệu kỳ' (NXB Đà Nẵng, 2023), GS, TS Ngô Quang Huy chỉ ra có hai ông Phan Khôi ở Điện Bàn (tỉnh Quảng Nam), để từ đó 'giải oan' cho nhà báo Phan Khôi bị cho là phản bội phong trào Duy Tân và cuộc khởi nghĩa vua Duy Tân tại Quảng Nam.
Tôi gọi mấy chuyến đi của mình là những cuộc lang thang. Dù mục đích đi là gì, du lịch, về quê, rong chơi, chụp ảnh hay tác nghiệp cho một đề tài, tất cả đều sẽ được gói gọn trong những cuộc lang thang cùng con chữ. Trong chuỗi hành trình ấy, nhiều lần tôi nổ máy xe rời Ðà Nẵng hay xách hành lý lên một chuyến xe, chuyến tàu để 'đi đến một nơi không phải Ðà Nẵng'.
Để so sánh mức độ to lớn, hoành tráng của đình làng, dân gian xứ Quảng truyền miệng câu 'Thứ nhất La Qua, thứ nhì Thành Mỹ, thứ ba Chiên Đàn'. Ngôi đình xếp thứ hai này có nhiều câu chuyện rất thú vị…
Từ trung tâm thành phố, theo hướng cầu vượt Hòa Cầm đến ngã tư cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, rẽ phải theo đường nhựa liên thôn, bạn sẽ đến đình Phước Thuận, ở thôn cùng tên, xã Hòa Nhơn. Đình được công nhận di tích lịch sử văn hóa cấp thành phố tại Quyết định số 5874/QĐ-UBND ngày 30-8-2006. Đình Phước Thuận chính là nơi chứa đựng và phản chiếu những giá trị văn hóa nhân văn sâu sắc của dân làng Phước Thuận trong những năm tháng thăng trầm của lịch sử.
Ngày xưa dân gian quen gọi làng Ngũ Giáp là làng Giáp Năm bởi có chiếc cầu Giáp Năm nối nhịp hai bờ của dòng sông đào từ sông Thu Bồn đến sông Vĩnh Điện. Giờ tên cầu đã thay đổi nhưng trong tâm tưởng của dân làng, cầu Giáp Năm vẫn đậm nét văn hóa - lịch sử ghi đầy dấu tích của người xưa.
Sau cuộc tấn công của quân Pháp, ngày 5-7-1885 Kinh thành Huế thất thủ, vua Hàm Nghi rút lên Tân Sở. Ngày 22-5, vua Hàm Nghi hạ chiếu Cần Vương. Lời hịch Cần Vương lan ra khắp cả nước, dấy lên một cao trào chống Pháp mạnh mẽ.
Ông Phan Văn Bình, cha của chí sĩ Phan Châu Trinh, tham gia phong trào Nghĩa hội Quảng Nam và được bổ chức Chuyển vận sứ. Rất tiếc, khi Nghĩa hội rơi vào thế thoái trào, các lãnh tụ ở địa phương có người nghi kỵ lẫn nhau nên không còn tin dùng như trước...
Được sự chỉ dẫn của người dân, tôi men theo con đường bê-tông nho nhỏ số 16 - Phong Ngũ, xã Điện Thắng Nam, thị xã Điện Bàn (Quảng Nam) để tìm lăng mộ vị Quản cơ Hà Tân, một nhân vật yêu nước đã hy sinh lẫm liệt. Nơi ông yên nghỉ là cánh đồng mênh mông, trắng xóa cánh cò, đêm ngày rì rào lúa hát như ngợi ca khí tiết người con của quê hương.
Đây là tên cuốn hồi ký mới nhất của Phạm Minh Thông do Nhà xuất bản Hội Nhà văn vừa ấn hành vào quý II/2019.