Lau trắng ngang sông

Sông Câu Lâu, bên trái là bãi bồi giữa sông, bên phải là làng Đông Khương và xóm Lở. Ảnh: T.T

Ngay chân cầu Câu Lâu ở bờ bắc, dấu Chợ Củi của Sài Thị Giang thuở nào đã trôi theo bao lũ lụt lở bồi của sông. Làng Đông Khương (phường Điện Bàn) phía trên cầu và xóm Lở (xã Nam Phước) phía dưới cầu cũng đã mất gần nửa làng chìm xuống sông, sau bao mùa lũ đi.

Ông Dương Kỳ (75 tuổi) nói ký ức người dân ở đây gắn với bao con lũ trào. Chợ Củi mất dấu do lũ lụt thì vẫn để lại hơi hám là cái chợ Gỗ ở bến Đông Khương, chủ yếu buôn gỗ còn củi trở thành thứ yếu. Bãi bồi cũng bị lụt xé ra.

Trận lũ lớn hồi cuối tháng 10/2025, nhìn cảnh nước dâng trên báo động 3, sắp ngập dạ cầu Câu Lâu trên quốc lộ 1, nhiều người giật thót vì lũ đã vượt mốc lũ lịch sử năm Thìn 1964. Gần như toàn bộ dân bên chân cầu này phải di dời bởi nước ngập lút đầu.

Dọc dòng sông lũ, những Bàn Thạch, An Phước làng dệt chiếu tả tơi. Những Mã Châu, Duy Trinh ươm tơ dệt lụa biền dâu xanh ngắt một màu tan nát. Những Giao Thủy, Gò Nổi, Phú Chiêm, La Qua, Vĩnh Điện, Thanh Hà, Kim Bồng... chìm trong nước bạo.

Lũ trên sông Thu uy hiếp cầu Câu Lâu hồi cuối tháng 10/2025. Ảnh: T.P

Ông Nguyễn Chờ (70 tuổi) kể về xóm Lở dưới chân cầu Câu Lâu bên dòng Chợ Củi nơi ông sống, bằng ký ức những trận lở bồi và bao lần cây cầu đổ rồi lại dựng.

Thời đó, còn nguyên cây cầu Câu Lâu do Pháp dựng, có hình cong cong nên còn gọi cầu Mống. Cầu sập, được sửa lại một lần nữa, bằng sắt. Rồi khói lửa chiến tranh, lũ lụt bao mùa, cây cầu này cũng đã chìm dưới xanh thẳm lòng sông, chỉ còn lại dấu tích nhạt nhòa nơi cái mố cầu. Giờ hai cây cầu bắc qua Câu Lâu, sừng sững, nhưng xóm Lở thì vẫn còn đó, vẫn hứng lấy những trận lụt mênh mông nước bạc.

Sau mỗi mùa lũ lụt, bãi bồi dưới chân cầu Câu Lâu lại nở tràn lau trắng. Ảnh: T.T

Năm nào cũng vậy, đến hẹn lại... lũ lên, hàng chục ngàn người cuống cuồng mà chạy, hàng ngàn tỷ đồng cầm bằng nước chảy. Thu Bồn lũ ngày một lớn hơn. Nền nhà được nâng cao theo “mốc lũ lịch sử” trước, nước vẫn cứ ập vào.

“Xóm Lở cứ lùi dần lại nhường chỗ cho sông sau mỗi mùa lũ. Nhiều người có điều kiện đã di dời về lại bờ nam sông. Nhưng nhiều người vẫn phải bám trụ nơi đây, sau mỗi mùa lũ lại tái dựng nhà cửa, dọn bùn non, bám ruộng, bám sông, bám bãi bồi mà gieo trồng, chăn nuôi”, ông Nguyễn Chờ kể.

Bãi bồi chia đôi sông Thu Bồn ngang chân cầu Câu Lâu giờ không còn trải dài từ Gò Nổi đến tận Duy Vinh như xưa, song vẫn nuôi sống bao thế hệ dân làng Đông Khương và xóm Lở. Đây là đất sông Thu cho không, nên chẳng ai tranh giành mà chia nhau canh tác, trồng dưa, nuôi bò.

“Dòng sông từng tẻ nhánh bồi tụ nên làng, nhưng rồi cũng chính sông đang nuốt chửng lấy làng. Chết tên xóm Lở, như tiền định của làng. Sông cho, sông lấy đi rồi sông lại cho, cũng là lẽ thường phải chấp nhận thôi…”, lời ông già tuổi “cổ lai hy” Dương Kỳ như một tiếng thở dài, tan loãng vào mưa...

Sau mỗi mùa lũ lụt, bãi bồi lại nở tràn lau trắng dưới chân cầu Câu Lâu chia đôi dòng nước sông Thu Bồn…

TÂM THƯ