Từ 'thành phố giải phóng' của mùa xuân 1975 đến một đô thị năng động hôm nay, TPHCM đã đi qua nhiều chặng đường lịch sử. Trên hành trình ấy, thi ca đã giúp lưu giữ tâm hồn cả một thời đại. Những vần thơ về 'Thành phố mang tên Bác' là dòng chảy tiếp nối của niềm tin - niềm tin vào một thành phố luôn vận động, đổi mới và vươn lên cùng đất nước.
Năm 1947, cha tôi (nhà thơ Nguyễn Bính) thôi giữ chức vụ Phó Tỉnh bộ Việt Minh Rạch Giá, về Đồng Tháp Mười nhận nhiệm vụ mới tại Ban tuyên truyền trực thuộc Phòng Chính trị - Bộ tư lệnh Quân khu Tám. Được bố trí công việc phù hợp với chuyên môn giúp ông chuyên tâm vào công việc sáng tác.
Giữa mênh mông sông nước miền Tây, sen là loài hoa, biểu tượng của tâm hồn, cốt cách của người Đồng Tháp. Không phải ngẫu nhiên mà bao thế hệ người Việt Nam thường nhắc nhau câu thơ quen thuộc của nhà thơ Bảo Định Giang: 'Tháp Mười đẹp nhứt bông sen/Việt Nam đẹp nhứt có tên Bác Hồ'. Hai câu thơ ấy không chỉ ngợi ca vẻ đẹp của một loài hoa, mà còn gợi lên cả một miền văn hóa đã bám rễ sâu trong đời sống văn hóa, tinh thần của người dân Đất Sen hồng.
Dưới mưa bom bão đạn, văn thơ giai đoạn kháng chiến chống Mỹ không lịm tắt mà thành bản anh hùng ca của khát vọng hòa bình. Mỗi trang viết, vần thơ vang nhịp đập của hàng triệu con tim 'xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước', là di sản vô giá cho thế hệ sau.
Bài hát 'Giải phóng miền Nam' được sáng tác giai đoạn chống Mỹ quyết liệt những năm 1961 - 1975.
Chiều 23/4, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh tổ chức buổi gặp gỡ các văn nghệ sĩ từng có nhiều sáng tác về Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân kỷ niệm 136 năm ngày sinh của Người (19/5/1890 - 19/5/2026) và 115 năm ngày Bác ra đi tìm đường cứu nước (5/6/1911 - 5/6/2026). Những câu chuyện được chia sẻ tại chương trình cho thấy hình tượng Bác không chỉ là đề tài lớn mà còn là nguồn cảm hứng bền bỉ, xuyên suốt nhiều thế hệ sáng tạo.
'Tháp Mười đẹp nhứt bông sen/Việt Nam đẹp nhứt có tên Cụ Hồ'. 2 câu thơ của Nhà thơ Bảo Ðịnh Giang thân thuộc đến mức nhiều người cho rằng đó là ca dao. Hai câu thơ đượm chất miền Nam, thể hiện tình cảm và tấm lòng son sắt dành cho Bác Hồ của người Việt Nam.
Phong trào văn nghệ cũng được phát triển sôi nổi. Một số xã thành lập được Đội văn nghệ. Một số đoàn văn công của Khu, tỉnh cũng được thành lập như: đoàn Chim Việt, Mạ Xanh, Lúa Vàng, Măng Tre... để đi biểu diễn lưu động. Chương trình biểu diễn thường gồm nhiều tiết mục, ca kịch, múa hát, tấu, ngâm thơ, còn có những ca khúc Cách mạng: Tiểu đoàn 307, Lên đàng, Chiến sĩ Việt Nam, Lá đỏ. Về múa, có những điệu múa: Sản xuất tự túc, Nam Bộ kháng chiến, Mùa đông binh sĩ... Về kịch, có những vở: Lòng dân, Cá về đâu (của Nguyễn Văn Xe); Nam Kỳ khởi nghĩa (của Hoàng Xuân Nhị), Người mặt cháy (của Khương Mễ), Đồng xanh máu đỏ (của Bảo Định Giang), Chiếc áo đêm trăng (kịch thơ của Nguyễn Bính)...
Tại lễ kỷ niệm 100 năm ngày sinh của nhà văn Đoàn Giỏi (1925 - 2025) ngày 15/9, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều khẳng định, Đoàn Giỏi không chỉ là cây bút lớn của Nam Bộ mà còn là một tên tuổi lớn của văn học Việt Nam hiện đại.
Ngày 15/9, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức Tọa đàm về cuộc đời và sự nghiệp nhà văn Đoàn Giỏi nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của nhà văn (1925-2025).
Tôi có một thời thơ ấu sống bên đầm sen Đồng Tháp Mười. Những buổi chiều mùa hạ, các anh chị chèo chiếc xuồng nhỏ đưa tôi ra một đầm nước mênh mông với ngập tràn màu sen hồng chấp chới, ngan ngát hương thơm.
Với mỗi người dân Việt Nam có một địa chỉ đỏ. Đó là làng Sen (Nam Đàn, Nghệ An) nơi đã sinh ra một vị lãnh tụ muôn vàn kính yêu, một danh nhân văn hóa kiệt xuất: Chủ tịch Hồ Chí Minh! Làng Sen quê Bác đã trở thành quê chung trong tình cảm yêu mến không chỉ người dân nước Việt mà còn cả bạn bè quốc tế. Nhà thơ Xuân Hoài - một người con đất miền Trung đã có tứ thơ khá hay khi viết về quê Bác - quê chung: 'Bỗng nghe tiếng nói trăm miền - Khi con bước tới làng Sen làng Chùa'; và nhà thơ bỗng nhận ra: 'Bước chân bè bạn năm châu - Đứng gần nhau, xích gần nhau lối này'.
Bức ảnh 'Nụ cười của cô gái nhỏ miền Nam trong vòng tay Bác' lưu giữ khoảnh khắc diễn viên Trà Giang tặng hoa Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đại hội văn nghệ toàn quốc lần thứ 3 năm 1962. Bức ảnh thể hiện tình cảm sâu nặng, trìu mến vô bờ bến của Người dành cho văn học nghệ thuật nói chung; đồng thời là vinh dự lớn lao của điện ảnh cách mạng Việt Nam khi luôn có Bác như một người thầy, đồng nghiệp vĩ đại mà hết sức gần gũi, ấm áp.
Hai ba thế hệ người Việt Nam hát những ca khúc của nhạc sĩ tài danh Lưu Hữu Phước. Không có cuộc đời nào, tâm hồn nào trên đất nước Việt Nam thân yêu thế kỷ vệ quốc anh hùng mà không được Lưu Hữu Phước giục giã.
50 năm đất nước thống nhất, cũng chừng đó thời gian văn học nghệ thuật (VHNT) TPHCM hình thành và phát triển, hòa chung nhịp đập với cả nước. Nhìn lại hành trình 50 năm cũng là dịp để VHNT TPHCM hướng tới tương lai, tiếp tục vươn xa, xứng tầm với vai trò một trong những đô thị lớn nhất cả nước.
Tỉnh Đồng Tháp được thành lập vào tháng 2/1976 trên cơ sở sáp nhập hai tỉnh này.
Dù không hẹn trước, nhưng Ngày thơ Việt Nam năm nay có một điểm chung khi cả ở Ninh Bình - nơi diễn ra các sự kiện chính của Ngày thơ và TPHCM - nơi có đời sống thơ sôi động, đều có chung đề tài tọa đàm được các nhà thơ quan tâm là: vai trò, trách nhiệm và vị trí của thơ trong đời sống hiện nay.
Ngày 12/2, Hội Nhà văn TPHCM khai mạc 'Ngày thơ Việt Nam 2025' tại TPHCM với chủ đề 'Bài ca thống nhất'.
Ngày 12/2, Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức khai mạc Ngày thơ Việt Nam năm 2025 với chủ đề 'Bài ca thống nhất'. Đồng chí Nguyễn Văn Nên, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh đến dự.
Cùng với hoạt động Ngày thơ của cả nước, Ngày thơ TP.HCM năm 2025 diễn ra với chủ đề 'Bài ca thống nhất'.
12 tác giả tiêu biểu của TPHCM giai đoạn 1975 - 2025 sẽ được giới thiệu tại 'Đường thơ', không gian đặc biệt của Ngày thơ Việt Nam 2025 tại TPHCM.
Sáng 6-2, trong buổi họp báo giới thiệu về Ngày thơ Việt Nam 2025, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, cho biết, lần đầu tiên sau hơn 20 năm tổ chức, Ngày thơ Việt Nam sẽ rời Hà Nội để đến với TP Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, vùng đất giàu truyền thống văn hóa, lịch sử.
Nhà thơ Lê Thiếu Nhơn, đại diện Hội Nhà văn TPHCM cho rằng sự kiện 'Ngày thơ' mà chỉ có các nhà thơ dự thì vô nghĩa, thay vào đó cần hướng đến việc thu hút đông đảo công chúng.
Ngày thơ Việt Nam tại TPHCM 2025 với chủ đề 'Bài ca thống nhất' diễn ra trong 2 ngày 11-12/2 (nhằm ngày 14 và 15 tháng Giêng).
Ngày 6-2, Hội Nhà văn TPHCM tổ chức họp báo thông tin về chương trình Ngày thơ Việt Nam năm 2025. Đây là năm thứ 2, Ngày thơ Việt Nam tại TPHCM trở thành một sự kiện trong chuỗi hoạt động lễ hội Nguyên tiêu tại thành phố.
Tôi chợt nghĩ như thế khi trong đầu đang ngân vang giai điệu rộn ràng ngập tràn niềm vui của nhạc sĩ Xuân Hồng: 'Mùa xuân này về trên quê ta/ Khắp đất trời biển rộng bao la/ Cây xanh tươi ra lá trổ hoa/ Chào mùa xuân về với mọi nhà'.
Trong bài điếu văn đọc tại Lễ truy điệu Bác Tôn, ngày 3-4-1980, Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội Trường Chinh đã nêu bật các cống hiến to lớn và những phẩm chất cao cả của Bác Tôn, trong đó có đoạn: 'Cuộc đời hoạt động của đồng chí là một tấm gương sáng về lòng trung thành, tận tụy, về tinh thần ảnh hưởng dũng, bất khuất, về đức tính khiêm tốn, giản dị'.
Ngày 1-8, tại Hà Nội, đã diễn ra lễ khánh thành công trình xây mới và trùng tu, cải tạo nhà biệt thự tại địa chỉ số 51 phố Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội - Trụ sở Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam. Đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đã đến dự buổi lễ.
Công trình xây mới và trùng tu, cải tạo nhà biệt thự tại địa chỉ số nhà 51 phố Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội – trụ sở Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam đã chính thức khánh thành vào ngày 1/8.
Viết riêng về Biên Hòa giai đoạn văn học cận đại, nhiều người thường nhắc đến bài thơ Đường luật thất ngôn bát cú có tựa đề Biên Hòa phong cảnh của Bùi Thoại Tường, được in trong cuốn Thơ văn yêu nước Nam Bộ thế kỷ 19 do nhà thơ Bảo Định Giang biên soạn và Giáo sư Ca Văn Thỉnh viết bài giới thiệu. Sách do Nhà xuất bản Văn học Giải phóng (Thành phố Hồ Chí Minh) phát hành năm 1976.
Nguyễn Bính thành danh trước năm 1945 khá lâu và xuất hiện trong Thi nhân Việt Nam của Hoài Thanh. Tư liệu viết trong sách này là Nguyễn Bính làm thơ từ năm 13 tuổi, khi Hoài Thanh viết Thi nhân Việt Nam thì đã in 3 tập thơ: Lỡ bước sang ngang, Tâm hồn tôi (năm 1940), Hương cố nhân (năm 1941) và được giải khuyến khích về thơ của Tự lực Văn đoàn năm 1937.