Sự thật về 'kẻ trộm lửa' - FireThief

Và kết quả thật không ai có thể tưởng tượng nổi!

***

Thử nghiệm với dung dịch có tên FireThief do Công ty SOLUNI chế tạo đã được thực hiện với khối pin ô tô điện LFP có công suất lên tới 18kWh (để dễ hình dung, xe ô tô điện VinFast VF3 hiện đang được trang bị bộ pin có dung lượng 18,64 kWh). Để ép hệ thống vào trạng thái mất kiểm soát nhiệt thực sự, các chuyên gia đã dùng khò gas gia nhiệt trực tiếp vào đáy pin cho đến khi hiện tượng phụt lửa và nổ bắt đầu xảy ra. Khi dung dịch FireThief được đưa vào can thiệp bằng vòi phun cao áp, ngọn lửa đã bị "hạ gục" hoàn toàn chỉ trong thời gian 3 phút 40 giây.

Dung dịch FireThief chứng minh hiệu quả trong kiểm nghiệm thực tế với đám cháy pin xe điện.

Điểm sáng giá nhất dưới lăng kính vật liệu học của FireThief chính là khả năng can thiệp vi mô vào lõi pin: ngay khi màng ngăn của cell pin bị phá hủy bởi nhiệt độ, dung dịch lập tức thâm nhập, làm ngập vùng điện cực và hình thành ngay một lớp cách ly mới. Việc cắt đứt triệt để cơ chế đoản mạch nội bộ này đã mang lại kết quả an toàn tuyệt đối, minh chứng qua việc hoàn toàn không có bất kỳ hiện tượng tái cháy nào xảy ra trong suốt 30 phút giám sát nghiêm ngặt sau đó.

Dù lượng dung dịch tiêu hao ban đầu được ghi nhận là 650 lít do những hạn chế khách quan về góc tiếp cận của vòi phun và chưa tối ưu chiến thuật triển khai, hội đồng đánh giá nhận định mức hao phí này hoàn toàn có thể giảm từ 40% đến 50% khi hoàn thiện phương án.

Trong phần thử nghiệm dập đám cháy hỗn hợp, hiện trường được thiết lập bằng 14 pallet gỗ xếp xen kẽ với khoảng 20 bộ lốp cao su tạo thành khối cao 1,3 mét và được kích cháy trực tiếp bằng xăng. Khi ngọn lửa bùng phát và thiêu rụi khoảng một nửa khối lượng vật liệu, dung dịch FireThief mới bắt đầu được phun can thiệp. Chỉ mất vỏn vẹn 1 phút để ngọn lửa bị dập tắt hoàn toàn, tiếp nối là 2 phút 57 giây phun làm mát với lượng dung dịch tiêu hao được ghi nhận ở mức tối ưu là 150 lít.

Đám cháy hỗn hợp

Chìa khóa của tốc độ ấn tượng này nằm ở cơ chế hóa lý đặc thù: dung dịch lập tức tạo ra một lớp màng khoáng bám chặt lên bề mặt gỗ và cao su, vừa phong tỏa nguồn oxy tiếp xúc, vừa thay đổi đặc tính vật liệu để chặn đứng nguy cơ cháy lan. Nhờ hệ tạo bọt, chất chữa cháy lưu trú lâu hơn trên bề mặt, hấp thụ triệt để nhiệt lượng nội sinh trước khi hóa hơi thành nước. Đặc biệt, công nghệ này cho thấy khả năng xử lý môi trường rất ấn tượng khi các hạt muội carbon và khí độc bị dung dịch hấp phụ, biến cột khói đen đặc trưng của cao su bốc cháy nhanh chóng chuyển sang màu trắng.

Trước đó, với xe máy điện, đội ngũ phát triển đã tiến hành kích cháy trực tiếp khối pin Lithium-ion của bằng cách gây chập mạch. Ngọn lửa bùng phát với nhiệt độ cực cao, đặc trưng của hiện tượng mất kiểm soát nhiệt. Dưới sự chứng kiến của các chuyên gia PCCC, bình chữa cháy chứa dung dịch FireThief đã khống chế hoàn toàn ngọn lửa trong thời gian chưa tới 10 giây. Đám cháy không bùng phát trở lại sau khi dập tắt – tiêu chí cốt lõi để một công nghệ chữa cháy pin được cấp phép lưu hành.

Đám cháy pin ô tô điện

Một thời gian cực nhanh và đúng là “ Kẻ trộm lửa”!

Vậy nguyên lý chữa cháy và bản chất của dung dịch này là gì? Và trên thế giới đã có ai thành công trong việc chữa cháy xe điện?

Nào, hãy bắt đầu!

Bài toán hóc búa của thực tiễn

Trước hết, cũng phải nói thêm chút về “cháy”.

Bình thường, một đám cháy bị gây ra bởi 4 yếu tố, đó là: Nguồn nhiệt, rồi phải có oxy, phải có nguồn (vật liệu gây cháy và…nuôi cháy), cuối cùng là do phản ứng.

Có 7 loại đám cháy: Cháy do chất rắn, cháy do chất lỏng, cháy do khí, cháy do kim loại, cháy do nguồn điện, cháy do dầu ăn và cháy pin Lithium.

Trước đây, trong các loại cháy thì khó dập nhất là “thằng dầu”, nhưng bây giờ, "nảy nòi" ra loại lại cháy pin điện là loại cháy thuộc nhóm kim loại còn khó gấp bội.

Về nguyên tắc gây cháy của pin điện Lithium, loại pin này chỉ cháy khi hai cực (anode và cathode) bị đoản mạch và sinh tia lửa điện.

Loại cháy này không cần oxy và tạo ra luồng lửa cực mạnh là từ khí hydro. Đám cháy này sẽ tiêu hủy oxy, gây tổn thương phổi rất mạnh và tất cả các loại dung dịch chữa cháy truyền thống như nước, bọt C02 lỏng đều vô ích… Chính vì thế mà nếu xảy ra đám cháy của pin xe điện thì chỉ còn biết đứng nhìn.

***

Quá trình điện hóa giao thông tại Việt Nam đang diễn ra với tốc độ vượt xa nhiều dự đoán. Theo các báo cáo từ Bloomberg Intelligence và dữ liệu tổng hợp thị trường, đến cuối năm 2025, xe điện đã chiếm khoảng 40% doanh số xe mới bán ra tại Việt Nam – một tỷ lệ chuyển đổi cao thứ nhì toàn khu vực Đông Nam Á. Một báo cáo độc lập khác từ PwC (ASEAN-6 eReadiness 2025 Report) công bố đầu năm 2026 cũng đưa ra một tỷ lệ rất sát sao: xe điện hóa (xEV) chiếm 33% tổng lượng xe bán ra tại Việt Nam.

Dung dịch FireThief mất chưa đầy 1 phút để dập tắt đám cháy hỗn hợp.

Bước sang nửa đầu năm 2026, theo thống kê từ Hiệp hội các Nhà sản xuất Ô tô Việt Nam VAMA, các dòng xe điện hóa (bao gồm cả xe Hybrid và thuần điện) tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng đột biến, có những tháng tăng trưởng trên 80% so với cùng kỳ năm trước.

Sự bùng nổ này mang lại một thách thức khổng lồ. Việc đảm bảo an toàn cho hàng trăm ngàn cụm pin năng lượng cao di chuyển hàng ngày trên đường phố Việt Nam; một quốc gia có khí hậu nhiệt đới, nhiệt độ và độ ẩm cao cùng với cơ sở hạ tầng giao thông đô thị đông đúc, chật hẹp; là một bài toán vô cùng hóc búa.

Đám cháy pin xe máy điện

Số lượng xe điện "đi vào cuộc sống" tạo ra một áp lực rất lớn lên hạ tầng phòng chống cháy nổ đô thị. Một vụ cháy nổ pin xe điện trong tầng hầm chung cư hay trên một con phố đông đúc thường xuyên kẹt xe ở Hà Nội hoặc TP.HCM không chỉ gây thiệt hại về nhân mạng, tài sản mà còn tạo ra sự sụp đổ nghiêm trọng về niềm tin của người tiêu dùng đối với toàn bộ ngành công nghiệp.

Điều đặc biệt nguy hiểm là các loại xe điện đang chiếm thị phần lớn nhưng lại gần như bị thả nổi về chất lượng và mức độ an toàn, do Việt Nam vẫn chưa có một bộ tiêu chuẩn cũng như quy trình quản lý pin xe điện hoàn thiện. Đến giữa năm 2026 này, khi những cụm pin cho xe điện đã len lỏi vào các ngõ ngách hun hút, tầng hầm chung cư chật hẹp, rủi ro cháy nổ hỏa hoạn đã trở thành một "quả bom nổ chậm" thật sự.

Mặc dù Nhà nước tăng cường vận động nhân dân sử dụng xe điện, thậm chí có những biện pháp khá quyết liệt nhằm chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện, nhưng nhiều chủ chung cư, bãi xe vẫn kiên quyết không cho xe máy, ô tô điện vào “ở cùng”, và càng không cho lắp trạm sạc.

Câu hỏi lớn nhất mà người dân mong muốn được giải đáp : “Mua xe điện thì để ở đâu? Sạc ở đâu?”

Vì vậy, việc đưa những công nghệ phòng chống cháy nổ chuyên dụng vào ứng dụng thực tiễn trên xe điện nói riêng và "hệ sinh thái" trạm sạc, bãi đỗ xe và các khu dân cư nói chung không còn là một giải pháp mang tính khuyến khích, mà là một yêu cầu cấp thiết của an sinh xã hội.

Giới hạn của những dòng pin thương mại hiện tại

Trong giai đoạn 2024-2025, công nghệ pin LFP (Lithium Iron Phosphate) đã trở thành lựa chọn chủ lực cho đại đa số các dòng xe sản xuất quy mô lớn tại thị trường Việt Nam cũng như toàn cầu. LFP có độ ổn định nhiệt tốt hơn nhiều so với các dòng pin NMC (Nickel Manganese Cobalt) hay NCA (Nickel Cobalt Aluminum Oxide) vốn được dùng cho các phân khúc xe cần tầm hoạt động xa.

Tuy nhiên, "ổn định hơn" không có nghĩa là "an toàn tuyệt đối". Bản chất của mọi loại pin Lithium-ion sử dụng chất điện phân dạng lỏng là chúng đều có nguy cơ gặp phải hiện tượng Thermal Runaway (thoát nhiệt). Khi một cell pin bị chập mạch do va chạm vật lý, lỗi sản xuất, hoặc quá nhiệt do hệ thống sạc, nhiệt độ có thể tăng vọt lên hàng nghìn độ C chỉ trong vài giây, gây ra phản ứng dây chuyền không thể dập tắt bằng nước hoặc các bình chữa cháy thông thường.

Hiểu một cách đơn giản, khối lượng năng lượng lưu trữ trong các cụm pin dùng cho xe điện ở thời điểm này có thể lớn đến mức một khi rào cản vật lý bị phá vỡ gây ra hiện tượng thoát nhiệt, các giải pháp can thiệp ngoại vi sẽ rơi vào tình trạng bất lực.

Chính vì giới hạn vật lý đó, trong những năm gần đây đã có một cuộc chạy đua khốc liệt về các công nghệ an toàn pin thế hệ mới. Một trong số các tiến bộ quan trọng nhất đến từ công nghệ tản nhiệt thông minh và vật liệu cách điện. Việc ứng dụng các công nghệ này không còn là một "option" để quảng bá sản phẩm mà gần như là một điều bắt buộc.

Giải mã cơ chế "Phòng ngự chủ động" từ FireThief

Cuối tháng 10/2025, Công ty Cổ phần Đầu tư Khoa học Công nghệ SOLUNI - đã công bố nghiên cứu thành công FireThief, sản phẩm có tên gọi đầy đủ là Chất chữa cháy gốc nước hệ dị thể FireThief.

Đây là chất chữa cháy có khả năng dập tắt tận gốc đám cháy pin Lithium – Ion, loại pin phổ biến trên các loại xe điện và thiết bị công nghệ hiện nay. Hành trình tạo ra FireThief kéo dài suốt nhiều năm liên tục nghiên cứu và thử nghiệm. Nhóm nghiên cứu đã phải liên tục thay đổi công thức, tiến hành thử nghiệm trong thực tiễn với mức độ khắc nghiệt cao rất nhiều lần bởi chỉ cần tồn tại sai lệch nhỏ trong tỉ lệ thành phần, toàn bộ hệ phản ứng có thể mất ổn định.

Về mặt hóa học, Công ty SOLUNI đã phát triển dung dịch chữa cháy FireThief gốc nước, kết hợp với hệ “dị thể đa khoáng”.

Khác với bình dạng bột hoặc khí, công nghệ này can thiệp trực tiếp vào hiện tượng "Thoát nhiệt" (Thermal Runaway) thông qua ba giai đoạn: hạ nhiệt độ bề mặt chớp nhoáng xuống ngưỡng 60-70 độ C, hình thành màng khoáng bọc cách ly oxy, và làm giảm mức nhiệt truyền sang các cell lân cận để hạn chế chuỗi lây lan.

Điểm ưu việt cốt lõi của sản phẩm này không nằm ở các thông số lý thuyết, mà nằm ở cơ chế can thiệp thẳng vào phản ứng chuỗi "thoát nhiệt" (Thermal Runaway). Ở nhiệt độ cháy của pin Lithium từ 800 đến 1.000 độ C, các vật liệu chữa cháy thông thường đều không có tác dụng.

Đám cháy do khối pin ô tô 18kWh gây ra được dung dịch FireThief dập tắt trong 3 phút 40 giây và không tái cháy sau đó.

Để khắc phục hạn chế đó, công nghệ của SOLUNI sử dụng chất chữa cháy gốc nước hệ dị thể, hoạt động dựa trên nguyên lý nhiều pha vật chất cùng tồn tại và tương tác để ổn định lẫn nhau. Khi tiếp xúc với cụm pin đang bốc cháy, chính cấu trúc hệ khoáng giúp dung dịch không bị phân hủy dưới nhiệt độ cực cao, tạo lớp màng khoáng chịu nhiệt bao phủ lõi pin, ngăn cách hoàn toàn khỏi oxy và ngăn hai cực pin (anode và cathode) tiếp xúc. Hệ quả vật lý của cơ chế này là dòng điện nội bộ bị chặn lại, triệt tiêu nguồn sinh nhiệt từ bên trong và cô lập ngọn lửa hoàn toàn. Việc dập tắt đám cháy pin Lithium chỉ trong vòng 8 đến 11 giây và không cho ngọn lửa tái bùng phát là một bước tiến thực sự về động học hóa học.

Độ tin cậy của giải pháp được kiểm chứng bằng việc vượt qua bài thử nghiệm theo tiêu chuẩn NTA 8133:2021 của Hà Lan, trong đó yêu cầu bình chữa cháy phải dập tắt ngọn lửa trong vòng tối đa 3 phút và không tái cháy trong 20 phút sau khi lửa tắt, đồng thời bảo toàn được ít nhất 1 cell pin không bị phá hủy.

Về tính ứng dụng hạ tầng, dung dịch có độ pH khoảng 7,8 (gần trung tính), giúp giảm thiểu rủi ro ăn mòn kim loại, có hàm lượng kim loại nặng thấp. Đồng thời FireThief không chứa flo-carbon, hấp phụ các loại khí độc sinh ra từ đám cháy và không để lại cặn hóa chất khó tẩy rửa, bảo đảm an toàn cho người sử dụng và thân thiện với môi trường.

Không chỉ chữa cháy có hiệu quả cho pin xe điện, mà FireThief còn chữa cháy cực tốt cho các đám cháy bởi các nguồn vật liệu khác – Tóm lại là bất cứ đám cháy được gây ra bởi nguyên nhân gì- kể xả cháy xăng dầu, khí đốt, dầu ăn…thì cũng bị dập tắt “trong nháy mắt”…

Nếu sản phẩm này được phát triển rộng rãi thì sẽ là một bước đột phá cực kỳ quan trọng trong việc PCCC.

Sự ra đời của công nghệ có tính ứng dụng cao như FireThief là một minh chứng cho năng lực nghiên cứu ứng dụng, khẳng định trí tuệ Việt Nam có thể đứng ngang hàng với các quốc gia tiên tiến. Nó tạo ra một "lá chắn an toàn" ngay trong giai đoạn chuyển đổi xanh vốn vẫn còn nhiều "điểm mù" chưa được giải quyết triệt để. Để cuộc cách mạng xe điện không biến thành một canh bạc với những rủi ro hỏa hoạn, cháy nổ tiềm ẩn; thực tiễn đòi hỏi sự đồng bộ cao từ công nghệ lõi, ý thức người dùng cho đến hàng rào pháp lý. Làm chủ công nghệ tương lai không đơn thuần là đi nhanh nhất, mà là phải bước những bước thật vững chãi trên một nền móng an toàn.

Cho đến nay, việc thử nghiệm sản phẩm đã được tiến hành theo các bước một cách thận trọng, khoa học và cơ bản thành công. Thủ tục xin cấp phép lưu hành đang được tiến hành. Lãnh đạo SOLUNI đã hợp tác cùng với một số nhà sản xuất pin xe điện để nghiên cứu, đưa dung dịch FireThief vào “nằm” luôn trong cục pin. Và khi cục pin chuẩn bị phát cháy thì sẽ có báo động và loại dung dịch mới sẽ được phun ra, dập tắt đám cháy ngay lập tức…

Điều này, nghe có vẻ xa với nhưng chắc chắn sẽ xảy ra trong tương lai gần.