Sự thật đáng lo về thói quen thức đêm làm việc

Ảnh: Getty Images

Trong nhịp sống hiện đại, việc cắt giảm thời gian ngủ để làm việc hoặc giải trí đang trở thành thói quen của không ít người. Tuy nhiên, các chuyên gia thần kinh cảnh báo rằng thói quen thiếu ngủ, chỉ ngủ khoảng 6 giờ mỗi đêm có thể gây ra những tác động nghiêm trọng và âm thầm đối với sức khỏe não bộ.

Não bộ không “ngủ” khi chúng ta ngủ

Giấc ngủ không đơn thuần là khoảng thời gian cơ thể nghỉ ngơi. Trong khi chúng ta chìm vào giấc ngủ, não bộ vẫn hoạt động tích cực để thực hiện hàng loạt quá trình quan trọng như củng cố trí nhớ, xử lý thông tin, sửa chữa tế bào thần kinh và duy trì sự cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh.

Chính vì vậy, thời lượng và chất lượng giấc ngủ có ý nghĩa quyết định đối với khả năng nhận thức, tư duy và ra quyết định của mỗi người.

Theo bác sĩ thần kinh Sudhir Kumar thuộc Apollo Hospitals, việc thường xuyên chỉ ngủ 6 giờ mỗi đêm không nên bị xem nhẹ, ngay cả khi người trong cuộc vẫn cảm thấy “ổn”.

Trong khi chúng ta chìm vào giấc ngủ, não bộ vẫn hoạt động tích cực để thực hiện hàng loạt quá trình quan trọng

Ông dẫn lại một nghiên cứu có kiểm soát cho thấy: những người chỉ ngủ 6 giờ mỗi đêm trong vòng hai tuần có hiệu suất nhận thức tương đương với việc họ đã thức liên tục từ 24 đến 48 giờ. Điều này đồng nghĩa với việc não bộ rơi vào trạng thái suy giảm chức năng nghiêm trọng, dù người đó không hề nhận ra.

Suy giảm âm thầm nhưng tích lũy

Theo bác sĩ Kumar, cắt giảm giấc ngủ không phải là chiến lược nâng cao năng suất. Trái lại, đó là sự tích lũy của căng thẳng thần kinh theo thời gian.

Thiếu ngủ kéo dài có thể dẫn đến hàng loạt hệ quả: giảm khả năng tập trung, chậm phản xạ, suy giảm trí nhớ làm việc và giảm chất lượng ra quyết định. Đây đều là những chức năng cốt lõi của não bộ, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả học tập, làm việc cũng như an toàn trong sinh hoạt hằng ngày.

Đáng chú ý, nhiều người vẫn cảm thấy mình hoạt động bình thường dù các bài kiểm tra cho thấy hiệu suất tinh thần đã giảm sút rõ rệt. Theo các chuyên gia, thiếu ngủ thường “đánh lừa” cảm nhận chủ quan. Người trong cuộc có thể vẫn tự tin, tỉnh táo về mặt cảm giác, nhưng năng lực xử lý thông tin và phản ứng thực tế đã suy giảm.

Điều này đặc biệt nguy hiểm trong các tình huống đòi hỏi sự chính xác cao như lái xe, vận hành máy móc, ra quyết định tài chính hoặc xử lý công việc phức tạp.

Nhu cầu ngủ không chỉ là vấn đề thoải mái

Các chuyên gia cho rằng phần lớn người trưởng thành cần ngủ từ 7 - 9 giờ mỗi đêm để duy trì sức khỏe não bộ và chức năng nhận thức lâu dài. Đây không chỉ là nhu cầu để cảm thấy dễ chịu hay bớt mệt mỏi, mà là điều kiện cần để bảo vệ hệ thần kinh trước các nguy cơ suy giảm theo thời gian.

Phần lớn người trưởng thành cần ngủ từ 7 - 9 giờ mỗi đêm để duy trì sức khỏe não bộ và chức năng nhận thức lâu dài. Ảnh: Getty Images

Theo khuyến nghị của Mayo Clinic, thời lượng ngủ lý tưởng thay đổi theo từng độ tuổi. Trẻ sơ sinh 4-12 tháng tuổi cần 12-16 giờ ngủ mỗi ngày; trẻ 1-2 tuổi cần 11-14 giờ; trẻ 3-5 tuổi cần 10-13 giờ; trẻ 6-12 tuổi cần 9-12 giờ; thanh thiếu niên 13-18 tuổi cần 8-10 giờ; trong khi người trưởng thành được khuyến nghị ngủ ít nhất 7 giờ mỗi đêm.

Việc duy trì thời lượng ngủ phù hợp không chỉ giúp cơ thể tỉnh táo, cải thiện tâm trạng mà còn góp phần củng cố trí nhớ, nâng cao khả năng học hỏi và giảm nguy cơ suy giảm nhận thức về lâu dài.

Cân bằng giữa năng suất và sức khỏe

Trong bối cảnh nhiều người coi việc ngủ ít là biểu hiện của sự năng động và chăm chỉ, các chuyên gia nhấn mạnh cần thay đổi nhận thức về giấc ngủ. Hy sinh giấc ngủ để đổi lấy thêm vài giờ làm việc có thể mang lại lợi ích ngắn hạn, nhưng về dài hạn lại làm suy yếu chính nền tảng nhận thức - yếu tố quyết định hiệu quả và sáng tạo.

Giấc ngủ đầy đủ không phải là sự lãng phí thời gian, mà là khoản đầu tư cho sức khỏe não bộ và chất lượng cuộc sống. Bảo đảm ngủ đủ và đúng nhu cầu theo độ tuổi chính là cách đơn giản nhưng hiệu quả để duy trì sự minh mẫn, khả năng tập trung và hiệu suất làm việc bền vững trong tương lai.

Hồng Nhung