Quyết liệt chống gian lận thương mại

Hàng giả tràn lan thị trường

Ông Võ Tân Thành, Phó Chủ tịch Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Việt Nam (VCCI) cho rằng, cứ càng vào những ngày cận Tết, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tiếp tục diễn biến phức tạp. Hàng gian, hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ, hàng không rõ nguồn gốc buôn bán tràn lan. Đây không còn là hiện tượng đơn lẻ, mà trở thành một hệ sinh thái gian lận có tổ chức và ngày tinh vi hơn, gây tổn hại trực tiếp cho người tiêu dùng.

Để đưa hàng giả đến người tiêu dùng, chúng lợi dụng kẽ hở, lách luật để cung cấp những sản phẩm giả, kém chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ. Không dừng lại đó, các đối tượng lợi dụng sự bùng nổ của công nghệ thông tin, xuyên biên giới để làm ăn bất chính. Trong khi đó, trên môi trường số chúng còn cố tình lách luật, gian dối để kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ, vi phạm sở hữu trí tuệ, quảng cáo sai sự thật, trốn thuế...

Đáng lo ngại hơn, nhiều mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân như thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, thuốc chữa bệnh... cũng bị làm giả, làm nhái với thủ đoạn ngày càng tinh vi. Những mặt hàng này hầu hết không hóa đơn chứng từ, gây áp lực rất lớn cho công tác quản lý nhà nước, đồng thời làm méo mó môi trường cạnh tranh và xói mòn niềm tin của người tiêu dùng.

Đồng tình với quan điểm trên, ông Nguyễn Thuận Đạt, Giám đốc điều hành Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG) cho biết, các hành vi vi phạm ngày càng đa dạng, từ sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đến kinh doanh hàng không rõ nguồn gốc. IPPG là tập đoàn đang phân phối hơn 138 thương hiệu quốc tế chính hãng tại Việt Nam, từ các thương hiệu xa xỉ như Rolex, Cartier, Franck Muller, Burberry, Ferragamo, Versace, Dolce & Gabbana đến các thương hiệu thời trang cao cấp như Nike, CK, Tommy Hifiger, IPPG... nên Tập đoàn trực tiếp chứng kiến và chịu tác động nghiêm trọng từ hàng giả, hàng xách tay không rõ nguồn gốc và gian lận thương mại trên không gian mạng.

Bà Tạ Dịu Thương, Trưởng ban Pháp chế Hiệp hội Bán hàng Việt Nam cho rằng, để nâng cao hiệu quả phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, cần thiết của các giải pháp đồng bộ, quyết liệt và lâu dài. Trong đó, trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện thể chế, rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật còn bất cập. Tăng cường phối hợp liên ngành, liên địa phương; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng và kết nối cơ sở dữ liệu dùng chung. Khi kinh doanh mua, bán trên sàn thương mại điện tử cần bắt buộc xác định danh tính người bán và chủ sở hữu gian hàng.

Hàng lậu bị thu giữ

Tăng chế tài để ngăn chặn

Hầu hết các hãng uy tín, có thương hiệu được người tiêu dùng ưa chuộng đều có nguy cơ bị làm giả, làm nhái. Xét về góc độ kinh tế, hàng giả, hàng nhái gây ảnh hưởng rất lớn đến lợi nhuận của những doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh chân chính. Tác động tiêu cực đầu tiên là làm mất uy tín của những doanh nghiệp có sản phẩm bị làm giả, khiến người tiêu dùng hiểu lầm dẫn đến việc quay lưng lại với sản phẩm. Mặt khác, vì có lợi thế về giá cả so với với hàng "xịn" mà hàng giả, hàng nhái khiến những mặt hàng chính hãng, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng lâm vào tình trạng ế ẩm, suy giảm doanh thu.

Để một thị trường thương mại lành mạnh, an toàn giúp ngành thương mại phát triển đúng hướng, bền vững và đóng góp tích cực hơn cho nền kinh tế, Quốc hội Việt Nam vừa thông qua Luật Thương mại mới vào tháng 12/2025, dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Đây là bước đi quan trọng và kịp thời, thể hiện quyết tâm của Nhà nước trong việc hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường quản lý hoạt động thương mại. Luật Thương mại mới ra đời nhằm bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Đây còn là thước đo để ngăn chặn hàng gian, hàng giả, kém chất lượng.

Ông Nguyễn Thuận Đạt, Giám đốc điều hành DAFC cho rằng, khi luật pháp chưa nghiêm thì hàng gian, hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ, hàng không rõ nguồn gốc được bày bán tràn lan trên thị trường. Đây không còn là hiện tượng đơn lẻ mà các đối tượng tổ chức ngày càng tinh vi, gây tổn hại trực tiếp cho người tiêu dùng. Nếu không xử lý dứt điểm, "vùng xám" này sẽ tiếp tục phá vỡ môi trường cạnh tranh công bằng.

Luật chỉ phát huy hiệu quả khi được thực thi nghiêm, đồng bộ và liên tục, đặc biệt là ở khâu định danh người bán, xử phạt chế tài thực sự đủ sức răn đe. Doanh nghiệp làm ăn chân chính, 100% sản phẩm phân phối là hàng chính hãng có hóa đơn - chứng từ hợp lệ, mã vạch của hãng, mã code của nhà phân phối. Doanh nghiệp sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng phát hiện và xử lý các kênh vi phạm. Nếu doanh nghiệp chính thống bị bỏ mặc trong cuộc cạnh tranh không công bằng, thị trường sẽ chỉ còn lại những người bán "không chịu trách nhiệm".

Quần áo giả các thương hiệu lớn

Theo bà Thương, luật Thương mại cần bắt buộc xác định danh tính người bán và chủ sở hữu gian hàng. Đây là quy định "rất đúng và rất trúng", bởi khi thông tin người bán được xác thực, trách nhiệm pháp lý sẽ gắn trực tiếp với từng gian hàng, thay vì tình trạng ẩn danh, khó truy vết. Khi một gian hàng đăng tải sản phẩm của các doanh nghiệp, cần có giấy ủy quyền hoặc xác nhận phân phối hợp pháp do doanh nghiệp ban hành. Việc này sẽ giúp "lọc" vi phạm ngay từ đầu, bảo vệ hệ thống phân phối chính thống và quyền lợi của người tiêu dùng.

Từ thực tiễn này, bà Tạ Dịu Thương kiến nghị, cần đẩy mạnh ứng dụng giải pháp số. Đây là giải pháp nhanh, hiệu quả, giảm tải cho các bên liên quan, đồng thời kết hợp hài hòa giữa yêu cầu pháp lý và công nghệ để bảo vệ thị trường. Trong khi đó, nhiều quốc gia đã coi gian lận thương mại là vấn đề an ninh kinh tế và uy tín quốc gia. Thông điệp của các nước này rất rõ ràng: Không có chỗ cho hàng giả buôn bán trên thị trường.

Để ngăn chặn hàng gian, hàng giả, kém chất lượng, ông Võ Tân Thành, Phó Chủ tịch VCCI cho rằng, với vai trò là tổ chức đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, VCCI luôn xác định xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và lành mạnh không chỉ là yêu cầu quản lý, mà còn là lợi ích cốt lõi, lâu dài của doanh nghiệp chân chính và là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Vì vậy, trong thời gian tới, VCCI sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan cùng nhau đề xuất những giải pháp khả thi, phù hợp với thực tiễn giúp ngành thương mại Việt Nam phát triển nhanh và bền vững hơn.

Xuân Tuấn