Phát huy hiệu quả phòng học STEM trên quê Bác

Đây là món quà ý nghĩa của Tổng Bí thư Tô Lâm giành tặng nhà trường; không chỉ là nơi thực hành, mà còn là bệ phóng nuôi dưỡng tư duy sáng tạo, tinh thần khám phá và khát vọng làm chủ công nghệ của thế hệ trẻ xứ Nghệ.

Sau hơn 7 tháng vận hành, phòng học đang được khai thác hiệu quả, lan tỏa cảm hứng nghiên cứu và định hình một mô hình giáo dục STEM thực chất từ cơ sở.

Đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tặng quà cho 100 học sinh tiêu biểu của trường tại lễ trao Phòng học STEM Innovation Petrovietnam tại Trường THPT Kim Liên . Ảnh: Thành Cường

Vinh dự đặc biệt và món quà mở “đường băng” sáng tạo

Tháng 5 trên quê Bác Làng Sen, khi những dòng người đổ về Nam Đàn dự Lễ hội Làng Sen kỷ niệm 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trường THPT Kim Liên vinh dự đón Tổng Bí thư Tô Lâm cùng đoàn công tác Trung ương và lãnh đạo tỉnh Nghệ An đến thăm. Với thầy, cô và học sinh nơi đây, đó không chỉ là một chuyến thăm, mà là dấu mốc đáng nhớ trong hành trình đổi mới giáo dục, đồng thời là vinh dự lớn lao với một ngôi trường trên quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Chiều 15/5, trong không khí trang nghiêm nhưng ấm áp, Tổng Bí thư Tô Lâm đã trao tặng nhà trường 1 phòng thực hành STEM hiện đại, phục vụ chiến lược học đi đôi với hành, giúp học sinh tiếp cận khoa học - công nghệ qua trải nghiệm thực chất. Từ đây, một không gian học tập mới được mở ra-nơi robot, IoT, in 3D và thí nghiệm liên môn không còn là khái niệm trên sách vở, mà trở thành công cụ trong tay học sinh.

Đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm cùng đoàn công tác Trung ương, tỉnh Nghệ An tham quan phòng thực hành STEM mà Tổng Bí thư tặng Trường THPT Kim Liên. Ảnh: Thành Cường

Thầy Dương Văn Sơn - Hiệu trưởng Trường THPT Kim Liên xúc động: “Đó vừa là vinh dự, vừa là niềm tự hào, đồng thời là trách nhiệm to lớn đối với tập thể sư phạm nhà trường.” Câu nói ấy trở thành tinh thần xuyên suốt trong cách nhà trường đón nhận và vận hành không gian STEM - không phô trương, không hình thức, mà đặt mục tiêu khai thác bền vững, hiệu quả và truyền cảm hứng.

STEM - hướng đi tất yếu để sẵn sàng bước vào xã hội số

Trường THPT Kim Liên vốn có truyền thống nghiên cứu khoa học - kỹ thuật mạnh mẽ, là một trong những đơn vị dẫn đầu tỉnh Nghệ An trong phong trào sáng tạo kỹ thuật từ năm 2018. Nhưng trước yêu cầu ngày càng cao về công nghệ, nhà trường xác định STEM không chỉ là hoạt động phong trào, mà phải trở thành môi trường thực nghiệm thường xuyên, giúp học sinh sẵn sàng bước vào xã hội số và kỷ nguyên làm chủ công nghệ.

Thiết bị phòng thực hành Stem Trường THPT Kim Liên.

Thầy Trần Văn Bản - Giáo viên Vật lý, phụ trách phòng STEM của trường nhấn mạnh: “Phòng học STEM này sẽ là điều kiện rất thuận lợi để các em thực hiện các dự án trong kỳ thi khoa học - kỹ thuật sắp tới. Trong không gian này, học sinh được thỏa sức nghiên cứu, thiết kế, sử dụng trang thiết bị để tạo ra sản phẩm mang dấu ấn cá nhân. Với giáo viên, đây là cơ hội đổi mới phương pháp giảng dạy, giúp học sinh vận dụng tri thức liên môn vào thực tế”.

Tiết học tại phòng thực hành Stem Trường THPT Kim Liên.

Không chỉ phục vụ các đề tài dự thi, phòng học còn giúp giáo viên chuyển từ dạy học truyền thống sang dạy học dự án, mô hình hóa và giải quyết vấn đề, nơi mỗi giờ học là một kịch bản thí nghiệm, mô phỏng, phản biện hoặc kiểm thử ý tưởng.

Chuẩn hóa để sáng tạo - Nền tảng cho nghiên cứu nghiêm túc

Phòng STEM Innovation Petrovietnam tại Trường THPT Kim Liên được xây dựng theo triết lý “Một mô hình - Một chất lượng”, đồng bộ với hệ sinh thái STEM Innovation trên toàn quốc, đáp ứng các chuẩn quốc tế và Chương trình GDPT 2018. Sự chuẩn hóa này không nhằm “đóng khung” tư duy, mà để giúp học sinh học nghiên cứu bằng quy trình chuyên nghiệp ngay từ trường học.

Trong phòng lab, các em được tiếp cận mô hình sáng chế mở FabLab, học chuẩn khoa học NGSS, phát triển năng lực công nghệ theo ISTE, và tư duy lập trình theo chuẩn CSTA. Những tiêu chuẩn ấy đảm bảo phòng học có thể phục vụ các bài toán công nghệ hiện đại: Từ lập trình robot, IoT, AI ứng dụng, mô phỏng dữ liệu đến thiết kế kỹ thuật số.

Học sinh Trường THPT Kim Liên đang nghiên cứu lắp ráp robot.

Tuy nhiên, theo thầy Dương Văn Sơn - Hiệu trưởng Trường THPT Kim Liên thì giá trị cốt lõi không chỉ nằm ở “độ hiện đại” của thiết bị, mà nằm ở cách khai thác phòng học. Ngay khi tiếp nhận thông tin về chương trình, Trường THPT Kim Liên đã xây dựng kế hoạch khai thác trước 1 học kỳ, cử giáo viên tham gia tập huấn và chuyển giao kỹ thuật, ban hành nội quy an toàn và thiết kế lộ trình vận hành theo từng giai đoạn. Nhờ đó, phòng STEM trở thành không gian mở, nơi học sinh được phép sai và sửa, được thử nghiệm trong giới hạn kiểm soát nhưng không bị bó buộc, đúng với tinh thần mà nhà trường đặt ra: “Đừng sợ hỏng - Nếu giữ máy quá kỹ, học sinh sẽ không dám sáng tạo”.

Để đảm bảo phòng STEM hoạt động thường xuyên và đúng mục tiêu ươm mầm nhân lực R&D, Trường THPT Kim Liên xây dựng kế hoạch vận hành cho năm học 2025 - 2026 theo 4 trục:

- Tích hợp liên môn trong giờ học chính khóa.

- Phát triển câu lạc bộ nghiên cứu và nhóm Dự án R&D.

- Lấy học sinh làm trung tâm sáng tạo.

- Gắn với các cuộc thi khoa học, kỹ thuật, sáng chế và khởi nghiệp học sinh.

Sau hơn 7 tháng đi vào vận hành, phòng học STEM tại Trường THPT Kim Liên không còn là “phòng mẫu”, mà đã trở thành không gian học tập thường xuyên, điểm đến quen thuộc của các câu lạc bộ khoa học, nhóm dự án liên môn và các đội thi KHKT của trường. Em Phạm Tài Anh Dũng (Lớp 10A1) cho biết: “Chúng em được thực hành trong phòng STEM rất nhiều lần. Ở đây, không chỉ học lý thuyết mà còn được tự tay lắp robot, in 3D, làm thí nghiệm và phát triển dự án. Nhóm chúng em đang ấp ủ nhiều đề tài để tham gia các cuộc thi khoa học, kỹ thuật trong tương lai. Đây là môi trường giúp chúng em tự tin hiện thực hóa ý tưởng”.

Còn đối với em Trần Thị Thanh Huyền (Lớp 10A1), cảm xúc khi lần đầu bước vào phòng STEM vẫn còn nguyên vẹn: “Trước đây em nghĩ học ở quê sẽ thiếu thốn hơn Hà Nội, nhưng không phải vậy. Khi bước vào lớp 10, chúng em thực sự choáng ngợp với phòng STEM này. Em rất hứng thú khi lắp robot, học IoT và làm việc nhóm. Phòng STEM giúp chúng em phát triển tư duy logic, kỹ năng thiết kế kỹ thuật và định hướng nghề nghiệp trong tương lai”.

Từ những chia sẻ ấy, có thể thấy, “hạt giống nghiên cứu khoa học, công nghệ” đang nảy mầm tự nhiên khi các em được đặt vào môi trường đúng nghĩa: Có thiết bị, có dẫn dắt, có tự do sáng tạo và có thách thức để chinh phục.

Học sinh Trường THPT Kim Liên điều khiển robot vừa lắp ráp.

Tầm nhìn nhân rộng và kỳ vọng trong kỷ nguyên mới

Việc Petrovietnam đầu tư 100 phòng STEM Innovation trên toàn quốc và mô hình được khai thác chủ động tại Kim Liên đang tạo ra cú hích mới cho phong trào nghiên cứu khoa học - công nghệ trong học sinh, đúng với tinh thần Nghị quyết số 57 và số 71: Phát triển nhân lực chất lượng cao, tự chủ công nghệ và lan tỏa hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Từ phòng STEM trên quê Bác, khát vọng ấy được thắp lên mạnh mẽ hơn. Đây không chỉ là không gian học tập, mà còn là không gian nghiên cứu, là nơi học sinh được thử nghiệm - sai - sửa - cải tiến, hình thành niềm tin rằng: Khoa học không xa vời, nghiên cứu bắt đầu từ những vấn đề nhỏ nhất quanh mình.