Một năm sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành, điều người dân cảm nhận rõ nhất không chỉ là bộ máy được tinh gọn hay thủ tục hành chính được giải quyết nhanh hơn. Ở nhiều địa phương, hình ảnh người cán bộ xã cũng đang dần thay đổi; họ không còn chỉ ngồi sau bàn làm việc để chờ người dân đến, mà chủ động xuống cơ sở, đến từng thôn, từng bản, lội ruộng, vào từng ngõ, gõ từng nhà để lắng nghe, tháo gỡ những việc tưởng nhỏ nhưng gắn chặt với đời sống người dân.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế tri thức và cuộc cạnh tranh ngày càng quyết liệt về nguồn nhân lực chất lượng cao, con người đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tốc độ phát triển của mỗi địa phương, mỗi quốc gia. Thực tiễn cho thấy, nhân tài chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi được trao cơ hội, được tin tưởng giao việc và được bảo vệ trước những rủi ro phát sinh trong quá trình thực hiện các sáng kiến vì lợi ích chung. Vì thế, cùng với các chính sách thu hút và trọng dụng nhân tài, việc thực hiện hiệu quả cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm chính là chìa khóa để khơi thông nguồn lực con người, tạo động lực phát triển trong kỷ nguyên mới.
Nhìn lại một năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp, nhiều chuyên gia, nhà quản lý cho rằng, thay vì 'biết nhiều việc, giỏi một việc' như trước đây, thì thực tiễn hiện nay yêu cầu cán bộ, công chức cấp xã phải biết nhiều việc, thạo (phấn đấu ở mức cao hơn là giỏi) một số việc.
Dù mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được đánh giá hiệu quả, song nhiều địa phương cho rằng vẫn tồn tại áp lực vô hình lên cán bộ, công chức, đòi hỏi có thêm cơ chế, chính sách để thu hút và 'giữ chân' nhân lực ở cơ sở.
Sau 1 năm, chính quyền địa phương 2 cấp đã đi vào vận hành, bước đầu ổn định. Tuy nhiên, cũng phải thấy rõ những vấn đề đang ảnh hưởng đến hoạt động, hạn chế hiệu quả hoạt động của mô hình này, đặc biệt là chính quyền cấp xã.
Yêu cầu cấp bách này được Ban Thường vụ Thành ủy Đồng Nai nhấn mạnh trong bối cảnh vị thế mới của thành phố có cấu trúc không gian chiến lược mang tầm vóc quốc gia và gánh vác vai trò cực tăng trưởng chủ lực của cả nước.
Muốn chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu quả, không chỉ gom đầu mối cho gọn mà quan trọng là phải hoàn thiện phân cấp, bổ sung nguồn lực, nâng chất lượng đội ngũ, có cơ chế đãi ngộ tương xứng.
Việc thiết kế cơ cấu tổ chức cấp xã cần chuyển từ 'tinh gọn' sang 'tinh gọn hợp lý'. Vì có hợp lý thì mới đáp ứng yêu cầu hoạt động thực tiễn, bảo đảm hoạt động thông suốt, hiệu quả; tránh tư duy máy móc về tinh gọn 'càng ít tổ chức thì càng tốt'.
Mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau một năm vận hành tại Thành phố Hồ Chí Minh đã chứng minh tính đúng hướng bằng những con số cải cách ấn tượng.
Bên cạnh những kết quả quan trọng bước đầu sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thực tiễn tại tỉnh Quảng Ngãi cũng bộc lộ không ít khó khăn, bất cập. Việc nhận diện chính xác các 'điểm nghẽn' về áp lực biên chế, sự chưa đồng bộ về thể chế và hạ tầng công nghệ là cơ sở quan trọng để tỉnh đề xuất các giải pháp tháo gỡ căn cơ, nhằm đưa mô hình quản trị mới đi vào chiều sâu, hoạt động hiệu lực và hiệu quả hơn.
'Định vị đúng chính quyền địa phương 2 cấp và những vấn đề đặt ra', đây là chủ đề Hội thảo do Hiệp hội Khoa học hành chính Việt Nam tổ chức ngày 9/6, với sự góp mặt của nhiều chuyên gia, nhà quản lý.
Thực tế cho thấy, 1 trưởng phòng phải quyết định nhiều vấn đề có nghiệp vụ khác nhau của 4-5 phòng chuyên môn trước đây, chịu sự hướng dẫn của 6-7 sở ngành nên nhiều nơi nói 'Trưởng phòng là siêu nhân mới không có sai phạm'.
Sau khi đi vào vận hành, bức tranh mô hình chính quyền địa phương 2 cấp phần lớn là gam màu sáng, nhất là về sự thông suốt và tinh thần chủ động vào cuộc thực thi nhiệm vụ. Tuy nhiên, năng lực đội ngũ cán bộ, công chức nói chung có sự mất cân đối, thiếu đồng bộ, chưa đồng đều ở không ít xã, phường...