LHQ cảnh báo tác động của El Nino

Khói bốc lên từ các đám cháy rừng tại British Columbia, Canada. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo phóng viên TTXVN tại LHQ, cảnh báo trên được đưa ra trong bối cảnh nhiều quốc gia vốn dễ tổn thương đang tiếp tục phải hứng chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu, xung đột và giá lương thực leo thang.

Báo cáo mới nhất của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp LHQ (FAO) và các đối tác nhân đạo cho thấy El Nino đang làm gia tăng nguy cơ thời tiết cực đoan trên diện rộng, trong đó có hạn hán, nắng nóng cực đoan kéo dài, mưa lũ bất thường và suy giảm năng suất cây trồng. Những cú sốc này có thể tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, nguồn cung thực phẩm, sinh kế của người dân và khả năng tiếp cận lương thực của hàng triệu hộ gia đình nghèo.

LHQ nhấn mạnh 45 quốc gia dễ bị tổn thương nhất sẽ là những nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, đặc biệt tại các khu vực phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp tự nhiên và có hệ thống an sinh xã hội hạn chế, trong đó khu vực Mỹ Latinh và Caribe được dự báo sẽ chứng kiến hơn 16 triệu người có nguy cơ rơi vào tình trạng đói cấp tính.

Các chuyên gia quốc tế cũng cảnh báo tác động của El Nino không chỉ dừng ở ngắn hạn. Khi mùa màng thất bát và giá lương thực tăng, các hộ gia đình nghèo có xu hướng cắt giảm khẩu phần ăn, bán tài sản, giảm chi tiêu cho y tế và giáo dục, từ đó làm gia tăng vòng xoáy nghèo đói và bất ổn xã hội. Trong bối cảnh nhiều nước đang phải gồng mình trước gánh nặng nợ công, nguồn lực dành cho ứng phó khẩn cấp và hỗ trợ xã hội sẽ ngày càng eo hẹp.

Ngoài ra, tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh cho biết El Nino dự kiến đạt đỉnh trong giai đoạn từ tháng 9-12/2026, song hệ lụy đối với an ninh lương thực có thể kéo dài sang năm 2027 do ảnh hưởng tích lũy lên mùa vụ, thị trường và khả năng phục hồi của các cộng đồng nghèo.Tình trạng này một lần nữa cho thấy an ninh lương thực toàn cầu đang ngày càng mong manh trước tác động cộng hưởng của khí hậu cực đoan, xung đột và đứt gãy kinh tế.

Báo cáo của LHQ kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường hỗ trợ nhân đạo, đầu tư vào hệ thống cảnh báo sớm, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao khả năng chống chịu của các khu vực có rủi ro cao. Các chuyên gia nhấn mạnh việc hành động sớm là yếu tố then chốt để ngăn chặn một cuộc khủng hoảng lương thực lan rộng trên phạm vi toàn cầu.

Trong khi đó, các nhà nghiên cứu thuộc nhóm World Weather Attribution (WWA) ngày 6/8 cho biết biến đổi khí hậu làm gia tăng nguy cơ xảy ra các hình thái thời tiết cực đoan - nguyên nhân dẫn đến cháy rừng tại Canada - lên gấp đôi.

Để đánh giá vai trò của biến đổi khí hậu, nhóm nghiên cứu đã sử dụng số liệu quan trắc và các mô hình khí hậu để so sánh thực trạng hiện nay với một thế giới giả định không chịu tác động của hiện tượng Trái Đất ấm lên khoảng 1,4 độ C kể từ thời kỳ tiền công nghiệp.

Theo đó, khi tập trung phân tích các giai đoạn với thời gian 7 ngày và 30 ngày có điều kiện "thời tiết cháy rừng" cực đoan nhất tại Ontario và Vùng lãnh thổ Tây Bắc của Canada, nhóm nghiên cứu kết luận rằng biến đổi khí hậu đã làm gia tăng khả năng xảy ra các hình thái thời tiết cực đoan lên khoảng gấp đôi. Những hình thái thời tiết tương tự được dự báo sẽ xuất hiện khoảng 2-6 năm/lần tại Vùng lãnh thổ Tây Bắc của Canada và 6-15 năm/lần tại Ontario. Trong khi đó, nếu không có biến đổi khí hậu, hiện tượng này chỉ xảy ra khoảng 40 năm/lần.

Tác giả chính của nghiên cứu, ông Theodore Keeping thuộc Đại học Hoàng gia London, nhận định kể từ năm 2023, các vụ cháy rừng tại Canada đã khác biệt căn bản về quy mô và cường độ. Ông nhấn mạnh phạm vi cháy lan trên diện rộng là điều đáng lo ngại, bất chấp những biện pháp quản lý, chuẩn bị ứng phó với cháy rừng cùng các giải pháp thích ứng đã được triển khai. Khi các vụ cháy rừng xảy ra thường xuyên hơn và dữ dội hơn, một lượng lớn khí CO₂ được giải phóng vào khí quyển, tiếp tục làm gia tăng hiện tượng nóng lên toàn cầu.

Mặc dù bắt đầu với mức độ hoạt động thấp hơn bình thường, thời tiết nóng và khô hạn kéo dài từ tháng 7 vừa qua đã khiến các đám cháy lan nhanh trên khắp Canada, trong đó Ontario và Vùng lãnh thổ Tây Bắc của Canada chịu ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng. Đến nay, hơn 3,8 triệu ha rừng đã bị thiêu rụi, buộc hàng nghìn người phải sơ tán và khiến hàng triệu người phải hứng chịu tình trạng khói bụi ở mức nguy hiểm.

Trong khi đó, tại châu Âu, lực lượng cứu hỏa và các cơ quan ứng phó khẩn cấp Serbia đang nỗ lực dập tắt nhiều vụ cháy rừng trên cả nước trong bối cảnh nắng nóng gay gắt, hạn hán kéo dài và gió mạnh làm gia tăng nguy cơ cháy lan.

Phóng viên TTXVN tại châu Âu dẫn nguồn Đài Truyền hình quốc gia Serbia (RTS) cho biết một đám cháy tại khu bảo tồn thiên nhiên Deliblato Sands thuộc vùng Banat, cách thủ đô Belgrade khoảng 60 km về phía Đông, đã bùng phát trở lại sau khi được khống chế khoảng 10 ngày trước. Gió mạnh đã làm tàn lửa dưới mặt đất bùng phát, khiến đám cháy lan rộng và thiêu rụi khoảng 300 ha rừng thông. Hiện lực lượng chức năng vẫn chưa kiểm soát hoàn toàn được đám cháy.

Bộ Nội vụ Serbia cho biết đã huy động toàn bộ nhân lực và phương tiện hiện có để ứng phó. Theo RTS, khoảng 45 lính cứu hỏa từ nhiều địa phương, các đội cứu hỏa tình nguyện cùng ba trực thăng của cảnh sát đang tham gia chữa cháy. Hiện chưa có công trình dân cư hoặc cơ sở hạ tầng nào gặp nguy hiểm.

Ngoài khu vực Deliblato Sands, các lực lượng chức năng Serbia cũng đang tiếp tục xử lý nhiều vụ cháy rừng khác tại các địa phương trên cả nước.

Các vụ cháy xảy ra trong bối cảnh Serbia đang trải qua đợt nắng nóng kéo dài với nhiệt độ cao nhất trong hai ngày 5-6/8 có thể lên tới 35-40 độ C. Tại thủ đô Belgrade và tỉnh Vojvodina ở miền Bắc, nhiệt độ ban đêm cũng duy trì ở mức cao, gây ra hiện tượng "đêm nhiệt đới".

Bên cạnh nguy cơ cháy rừng, hạn hán kéo dài cũng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn nước tại Serbia. Cơ quan Khí tượng Thủy văn Serbia (RHMZ) cảnh báo mực nước trên các sông lớn như Danube, Sava và Tisa dự kiến tiếp tục giảm dưới mức bảo đảm cho giao thông đường thủy trong những ngày tới. Trong khi đó, lưu lượng nước tại một số sông nhỏ đã giảm xuống gần mức tối thiểu sinh học sau nhiều tuần thời tiết khô hạn bất thường.

Còn tại Hà Lan, Cơ quan An toàn khu vực Bắc Limburg ngày 5/8 cho biết đám cháy rừng thiêu rụi một phần khu bảo tồn thiên nhiên thuộc đô thị Venray, tỉnh Limburg ở miền Nam Hà Lan hiện đã được khống chế, mặc dù vẫn chưa được dập tắt hoàn toàn. Các lực lượng chức năng đang tiến hành công tác xử lý sau cháy rừng, đồng thời tiếp tục giám sát hiện trường nhằm kịp thời phát hiện, khống chế các điểm cháy bùng phát trở lại.

Đám cháy bùng phát từ ngày 3/8, gây ảnh hưởng tới ít nhất 100 ha khu bảo tồn thiên nhiên. Khoảng 300 lính cứu hỏa đã được huy động tham gia chữa cháy với sự hỗ trợ của đội trực thăng thuộc lực lượng quốc phòng Hà Lan.

Tính đến hiện tại, chưa ghi nhận thương vong hay thiệt hại về tài sản. Hiện nguyên nhân vụ cháy đang được điều tra làm rõ.