Lá phiếu niềm tin!

PGS. TS Bùi Hoài Sơn
(Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội)
Trình bày: Hồng Toại • 13/03/2026

*****

Nhìn bề ngoài, bầu cử là lựa chọn con người cụ thể. Nhưng nhìn sâu vào bản chất, đó là sự vận hành của một nguyên tắc lớn: Quyền lực Nhà nước thuộc về Nhân dân. Quyền lực ấy không phải là khái niệm trừu tượng, mà được trao đi và xác lập thông qua hành vi cụ thể của từng cử tri. Khi một người dân bước vào khu vực bỏ phiếu, họ không chỉ thực hiện một nghĩa vụ công dân, mà đang tham gia vào việc tái tạo tính chính danh của bộ máy Nhà nước. Không có sự ủy quyền của Nhân dân, không có sự tham gia tự giác và bình đẳng, quyền lực sẽ mất đi nền tảng đạo lý của nó.

Tranh cổ động. Tác giả: Nguyễn Công Quang (Hà Nội)

Luật Bầu cử quy định các nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Nhưng điều đáng nói hơn là ý nghĩa nhân văn phía sau các nguyên tắc ấy. Phổ thông nghĩa là mọi công dân đủ điều kiện đều có quyền tham gia, không phân biệt giàu, nghèo, nghề nghiệp, vị trí xã hội. Bình đẳng nghĩa là mỗi lá phiếu có giá trị ngang nhau, không ai có nhiều quyền lực hơn người khác trong khoảnh khắc quyết định ấy. Trực tiếp nghĩa là công dân tự mình lựa chọn, không ủy thác, không bị thay thế. Bỏ phiếu kín là sự bảo vệ cho tự do nội tâm, để mỗi quyết định được đưa ra trong lương tâm và trách nhiệm, không bị chi phối bởi áp lực bên ngoài. Đó chính là cách một xã hội văn minh khẳng định phẩm giá chính trị của từng con người.

Người dân tìm hiểu thông tin ứng viên ứng cử Đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp tại điểm bầu cử bản Mon, xã Tương Dương. Ảnh: Đình Tuân

Ở góc độ tinh thần, lá phiếu còn là biểu tượng của sự trưởng thành trong văn hóa chính trị. Một xã hội chỉ thực sự bền vững khi người dân quan tâm đến việc lựa chọn đại diện, khi họ cân nhắc chương trình hành động, xem xét năng lực, phẩm chất và trách nhiệm của ứng cử viên. Bầu cử không phải là ngày hội của cảm tính, càng không phải là nơi của những ồn ào nhất thời. Đó là không gian của lý trí công dân, của sự suy nghĩ chín chắn về lợi ích lâu dài. Trong bối cảnh thông tin đa chiều, thậm chí nhiễu loạn, sự tỉnh táo của cử tri chính là lá chắn bảo vệ giá trị thực chất của lá phiếu.

Nhưng lá phiếu không chỉ mang ý nghĩa tinh thần. Nó là điểm tựa của tính chính danh chính trị. Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, còn Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương. Cả 2 thiết chế ấy đều phải được làm mới niềm tin qua mỗi nhiệm kỳ. Khi cử tri đi bầu, họ đang thực hiện quyền ủy quyền. Và khi các đại biểu trúng cử, họ không chỉ nhận một vị trí, mà nhận một cam kết: Cam kết hành động vì lợi ích chung, cam kết lắng nghe, cam kết giải trình và chịu trách nhiệm. Lá phiếu vì thế vừa là sự trao quyền, vừa là sự ràng buộc trách nhiệm.

Chiến sĩ Tiểu đoàn hỗn hợp đảo Mắt tìm hiểu thông tin ứng viên đại biểu.

Niềm tin của Nhân dân không phải là khẩu hiệu. Niềm tin được xây dựng từ những điều cụ thể: Tiếng nói của dân có được lắng nghe hay không, bức xúc có được giải quyết hay không, chính sách có đi vào cuộc sống hay không. Mỗi kỳ bầu cử là dịp để Nhân dân đánh giá những gì đã làm được, những gì còn dang dở, và quyết định ai là người có đủ năng lực và uy tín để tiếp tục gánh vác. Lá phiếu do đó cũng là sự thử thách của niềm tin. Nếu đại biểu không giữ được lời hứa, nếu cơ chế đại diện không đáp ứng kỳ vọng, niềm tin sẽ bị bào mòn. Ngược lại, nếu sự ủy quyền được đáp lại bằng hành động hiệu quả, niềm tin sẽ được bồi đắp vững chắc hơn.

Công tác chuẩn bị bầu cử của bản Huồi Giảng.

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đổi mới quản trị, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng lập pháp và giám sát, vai trò của đại biểu dân cử càng trở nên quan trọng. Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ phải đối diện với những thách thức phức tạp của hội nhập, phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, gìn giữ bản sắc văn hóa và xây dựng nền hành chính hiện đại. Cử tri khi cầm lá phiếu cũng đang “đặt hàng” về năng lực và bản lĩnh của người đại diện. Họ không chỉ chọn một cái tên, mà chọn một kỳ vọng.

Với Nghệ An - mảnh đất giàu truyền thống cách mạng, giàu chiều sâu văn hóa và khát vọng vươn lên - ý nghĩa của lá phiếu càng thêm thiêng liêng. Người dân xứ Nghệ vốn nổi tiếng thẳng thắn, trách nhiệm và nặng lòng với quê hương. Mỗi lần đi bầu không chỉ là thực hiện quyền, mà còn là gửi gắm mong muốn về sự phát triển của địa phương: Làm sao để kinh tế tăng trưởng bền vững, làm sao để đời sống người dân được cải thiện, làm sao để văn hóa được giữ gìn và phát huy, làm sao để tiếng nói của Nghệ An có trọng lượng trong các quyết sách lớn. Lá phiếu vì thế gắn với danh dự và trách nhiệm của từng cử tri.

Tranh cổ động. Tác giả: Trịnh Bá Quát (Hà Nội).

Điều đáng lo nhất trong bất kỳ cuộc bầu cử nào không phải là sự khác biệt trong lựa chọn, mà là sự thờ ơ. Thờ ơ khiến quyền làm chủ trở nên hình thức, khiến cơ chế đại diện mất đi sức sống. Mỗi người dân nếu coi việc đi bầu là chuyện của người khác, nếu không quan tâm đến chất lượng đại diện, thì chính họ đã tự thu hẹp quyền của mình. Lá phiếu chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó được đặt vào hòm phiếu bằng ý thức tự trọng công dân, bằng sự hiểu biết và trách nhiệm.

Ngày 15/3/2026, khi các khu vực bỏ phiếu trên khắp cả nước mở cửa, đó không chỉ là hoạt động hành chính mà là khoảnh khắc tập thể khẳng định một giá trị cốt lõi: Đất nước này thuộc về Nhân dân. Mỗi lá phiếu là một lời khẳng định rằng, chúng ta không đứng ngoài đời sống chính trị, mà là chủ thể kiến tạo tương lai. Và tương lai ấy không được quyết định bởi một vài cá nhân, mà bởi sự tham gia của hàng triệu công dân.

Khu vực bỏ phiếu số 18, điểm bầu cử xã Nam Đàn. Ảnh: P.V

Điểm bầu cử tại Đảng ủy xã Mường Quàng. Ảnh: Thành Cường

Khu vực bỏ phiếu số 5, xã Yên Trung. Ảnh: Nguyễn Toàn

Một tờ phiếu nhỏ trong lòng bàn tay có thể chứa đựng khát vọng lớn của quốc gia. Nó nhắc chúng ta rằng, quyền lực phải bắt nguồn từ Nhân dân, rằng niềm tin phải được vun bồi bằng minh bạch và trách nhiệm, rằng dân chủ không chỉ nằm ở quyền lựa chọn mà còn ở sự giám sát và đồng hành sau bầu cử. Lá phiếu vì thế không kết thúc ở hòm phiếu; nó mở ra một hành trình của trách nhiệm công dân trong suốt nhiệm kỳ.

Hãy bước đến ngày bầu cử với sự bình tĩnh, hiểu biết và tin tưởng. Hãy để mỗi lá phiếu trở thành biểu tượng sống động của quyền làm chủ và niềm tin của Nhân dân. Bởi một nền chính trị vững bền không bắt đầu từ những điều lớn lao, mà bắt đầu từ hành động giản dị của từng con người: Đi bầu cử với tất cả lương tâm và trách nhiệm của mình.