Hà Nội định hình lại không gian đô thị dọc 40 km sông Hồng

Tổ chức lại không gian đô thị

TP Hà Nội đang lấy ý kiến về Đề án điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000 để thực hiện Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. Khu vực nghiên cứu có chiều dài khoảng 40 km, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, tương đương khoảng 1/3 chiều dài sông Hồng chảy qua Hà Nội.

Ranh giới phía Bắc là đê Tả sông Hồng, phía Nam là đê Hữu sông Hồng. Tổng diện tích khu vực khoảng 11.418 ha, thuộc 9 xã và 7 phường gồm Hồng Hà, Ô Diên, Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Lĩnh Nam, Thanh Trì, Nam Phù, Hồng Vân, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bồ Đề, Long Biên và Bát Tràng.

Theo đề án, Hà Nội đặt ra nguyên tắc sắp xếp, quy hoạch lại khu dân cư ngoài đê, đồng thời tổ chức đồng bộ không gian hai bên sông Hồng. Không gian đô thị mới và các công trình dịch vụ được bố trí dọc các trục đường chính. Các khu cao tầng được tổ chức theo tuyến, với mật độ xây dựng thấp và chiều cao giảm dần về phía đê nhằm bảo đảm tầm nhìn và vi khí hậu.

Phối cảnh đô thị sông Hồng về đêm.

Giữa các khu đô thị cao tầng và làng xóm sẽ hình thành các vùng đệm để tạo sự chuyển tiếp về không gian. Cảnh quan các làng nghề truyền thống được khai thác phục vụ du lịch sinh thái; các công trình giáo dục, y tế, văn hóa và quỹ đất cây xanh được bổ sung, nâng cấp.

Dọc bãi sông sẽ hình thành chuỗi công viên đô thị, kết nối với các khu đô thị thông qua các trục xanh theo hướng Đông - Tây. Những khu vực thường xuyên ngập nước phía ngoài đê bối được bố trí các công viên bảo tồn tự nhiên.

Tại khu vực tiếp giáp nội đô lịch sử, các không gian chức năng tổng hợp được tổ chức gắn với những không gian văn hóa, lịch sử như cầu Long Biên và trục Hồ Tây - Cổ Loa.

Về cấu trúc không gian kiến trúc, toàn khu được chia thành ba phân đoạn để quản lý và phát triển.

Đoạn 1 từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long có diện tích khoảng 3.436 ha, quy mô dân số 160.000 người. Khu vực này được định hướng phát triển không gian sinh thái, bảo tồn tính tự nhiên, công viên chuyên đề, công viên thể dục thể thao và cây xanh cảnh quan.

Các khu dân cư làng xóm được cải tạo, chỉnh trang trước mắt, ngoại trừ những khu nằm trong phạm vi di dời theo Quy hoạch phòng chống lũ hoặc bị ảnh hưởng bởi đại lộ cảnh quan, nút giao thông. Khu vực cũng phát triển các khu đa chức năng, thương mại, dịch vụ, vận chuyển tại cụm cảng Chèm và các nhóm nhà ở.

Đoạn 2 từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì rộng khoảng 4.548 ha, quy mô dân số khoảng 541.000 người. Đây là khu vực trung tâm của phân khu, được xác định là “Phòng khách đô thị”, tập trung các chức năng công cộng, văn hóa, thương mại, dịch vụ và không gian cảnh quan.

Theo phương án, khu vực này sẽ được tái thiết mạnh, bổ sung các chức năng thương mại, dịch vụ, thiết chế văn hóa tập trung và các công trình điểm nhấn, tạo liên kết khu vực Hồ Tây - Cổ Loa.

Đoạn 3 từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở có diện tích khoảng 3.435 ha, dân số khoảng 499.000 người. Khu vực được định hướng phát triển thương mại, dịch vụ, vận chuyển, công viên nông nghiệp sinh thái, nghỉ dưỡng kết hợp trải nghiệm sáng tạo.

Quy hoạch đồng thời đặt yêu cầu bảo tồn, khôi phục các giá trị lịch sử, văn hóa phục vụ du lịch; phát triển các khu đa chức năng gắn với cảng Thanh Trì, Bát Tràng và các làng nghề.

Tại cả ba phân đoạn, khung chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc quy định tầng cao tối đa 30-45 tầng. Mật độ xây dựng đối với khu dịch vụ - công cộng là 60%, nhóm nhà ở 35-40%, công viên công cộng 5% và công viên chuyên đề 25%.

18 dự án thành phần tạo diện mạo mới cho trục sông

Đối với khu dân cư hiện hữu, Hà Nội rà soát 12 cụm làng nghề với tổng diện tích khoảng 1.067 ha. Hồ sơ cũng phân loại các cụm làng lâu đời, làng nghề và làng nghề truyền thống. Có 8 cụm làng được cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc; 2 cụm làng tái thiết và 2 cụm làng di dời theo quy hoạch phòng chống lũ.

Cùng với mạng lưới giao thông, quy hoạch bố trí chuỗi công viên tại nhiều vị trí dọc sông. Danh mục dự án thành phần gồm các cụm công viên Tráng Việt, Tàm Xá, Ngọc Thụy, Long Biên - Cự Khối, Thượng Cát - Liên Mạc, Ô Diên, Phú Thượng, Hồng Hà, Lĩnh Nam, Lĩnh Nam - Nam Phù - Hồng Vân và Xuân Quan - Phụng Công.

Đoạn sông Hồng qua 16 xã, phường của TP Hà Nội.

Về giao thông, quy hoạch tổ chức đồng bộ đường bộ, đường sắt, đường thủy và giao thông công cộng. Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng là tuyến đường bộ chính chạy dọc hai bên sông, trong đó tuyến Tả Hồng dài khoảng 35 km và tuyến Hữu Hồng dài khoảng 45,35 km, đều được định hướng là trục chính đô thị với phần đường chính 6 làn xe cơ giới.

Các tuyến đường chính đô thị và liên khu vực có quy mô 6-8 làn xe, bề rộng 40-50 m; đường khu vực quy mô 2-4 làn xe, bề rộng 17,5-30 m. Hệ thống vượt sông được tổ chức với 17 cầu đường bộ. Trong đó có 6 cầu hiện hữu gồm Thăng Long, Nhật Tân, Long Biên, Chương Dương, Vĩnh Tuy và Thanh Trì; 6 cầu đang triển khai gồm Hồng Hà, Thượng Cát, Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi và Mễ Sở; cùng 5 cầu quy hoạch là Liên Trung, Tàm Xá, Cự Khối, Bát Tràng và Khuyến Lương.

Mạng lưới đường sắt quốc gia được định hướng nâng cấp, cải tạo và xây dựng mới các tuyến hướng tâm, đường sắt vành đai; trong đó có tuyến đường sắt vành đai dọc vành đai 4, kết nối tại khu vực cầu Hồng Hà và cầu Mễ Sở. Mạng lưới đường sắt đô thị đi qua khu vực gồm 11 tuyến..

Quy hoạch cũng bố trí các bãi đỗ xe công cộng kết hợp tại khu cây xanh, khu công cộng, nút giao khác mức và khu vực gầm cầu cạn. Các dự án xây dựng mới phải đáp ứng nhu cầu đỗ xe của công trình và một phần nhu cầu của khu vực.

Theo hồ sơ, quy hoạch sẽ được cụ thể hóa bằng 18 dự án thành phần, gồm 2 dự án đầu tư tuyến giao thông; 11 dự án đầu tư công viên; 2 dự án đầu tư kè và chỉnh trị lòng sông, bờ sông; 3 dự án đầu tư khu đô thị định cư, tái thiết.

Tiến độ dự kiến thực hiện từ năm 2026 đến 2038. Giai đoạn 2026-2030, thành phố ưu tiên Trục đại lộ cảnh quan hai bên sông, kè và chỉnh trị lòng, bờ sông, một số công viên, khu vực “Phòng khách đô thị”, khu đô thị định cư tại Lĩnh Nam, Long Biên và các dự án giải phóng mặt bằng độc lập. Giai đoạn 2030-2038 sẽ hoàn thành các dự án thành phần còn lại.

Hồ sơ xác định 6 nhóm giá trị cốt lõi gồm an toàn; xây dựng thành phố ven sông phát triển hài hòa với nước; sinh thái; giao thông; chức năng, kinh tế; văn hóa - văn minh. Cùng với đó là các yêu cầu về nền móng phòng chống lũ, hạ tầng đồng bộ, chuyển đổi chức năng và nâng cấp chất lượng.