Phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (Transit Oriented Development - TOD) đang mở ra một cách tiếp cận mới trong tổ chức không gian đô thị, trong đó hệ thống giao thông công cộng, đặc biệt là đường sắt, trở thành hạt nhân để hình thành các khu vực đô thị có mật độ phù hợp, kết nối đồng bộ và khai thác hiệu quả giá trị đất đai.
Nghị quyết số 66/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội quy định các chính sách về cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị và phát triển đô thị theo định hướng giao thông (TOD) trên địa bàn thành phố, có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những “điểm nghẽn” về quy hoạch, lựa chọn chủ đầu tư, bồi thường, tái định cư. Nghị quyết còn tạo động lực cho cải tạo đô thị gắn với tổ chức lại không gian, bổ sung hạ tầng, tạo lập quỹ nhà và khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai.
Không chỉ xây đường sắt, Nhật Bản phát triển cả không gian sống, thương mại và dịch vụ quanh nhà ga để tạo sức hút cho đô thị. Đây cũng là bài toán TP.HCM đặt ra khi thúc đẩy TOD.
Khi các tuyến đường sắt đô thị (metro) được hình thành thành mạng lưới, mỗi nhà ga không chỉ là nơi đón, trả khách mà còn có thể trở thành hạt nhân phát triển, gắn với nhà ở, việc làm, thương mại, dịch vụ và không gian công cộng. Cùng với mô hình TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng), metro đang mở ra một cách tiếp cận mới: dùng hạ tầng giao thông để kiến tạo những cấu trúc phát triển mới cho Thủ đô.
Nhà ga đường sắt đô thị, nếu được quy hoạch và khai thác đúng có thể trở thành trung tâm tích hợp việc làm, dịch vụ, tiện ích và là hạt nhân hình thành những khu “đô thị 15 phút”.
Đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề nghị dự thảo Luật Phát triển đô thị cần quy định rõ nguyên tắc thu các khoản tài chính tại khu vực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), bảo đảm khai thác hợp lý.
Với sân bay Long Thành, metro và đường sắt tốc độ cao đang từng bước hình thành, TP. Đồng Nai đứng trước cơ hội tổ chức lại không gian đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), tạo các cực tăng trưởng mới quanh những đầu mối giao thông chiến lược.
Ông TC Chew, Tổng giám đốc Arup khu vực Châu Á – Thái Bình Dương cho rằng, thành công của dự án Đường sắt cao tốc Bắc – Nam không chỉ phụ thuộc vào quy mô đầu tư, mà còn ở cách hoạch định chiến lược phát triển đô thị, mô hình tài chính và cơ chế quản trị thực thi trong dài hạn.