'Gỡ khó' cho sản xuất lúa hữu cơ

Nhiều “điểm nghẽn”

Từ hơn 10 năm trước, Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Mỹ Lộc Thượng (HTX Mỹ Lộc Thượng), xã Lệ Thủy, một trong những “lá cờ đầu” trong triển khai sản xuất lúa theo quy trình kỹ thuật canh tác lúa cải tiến SRI trên 100% diện tích. Vì vậy, nhiều năm qua, HTX Mỹ Lộc Thượng tự hào đã “thanh toán” thành công bệnh đạo ôn, trong khi nông dân nhiều địa phương phải chật vật chống chọi.

Với tổng diện tích gần 270ha ruộng lúa, vụ đông-xuân năm tới, HTX có kế hoạch triển khai 10ha lúa sản xuất theo hướng hữu cơ. Tuy nhiên, để hiện thực hóa phương pháp canh tác lúa hữu cơ, hợp tác xã đang đối mặt với rất nhiều vấn đề.

Giám đốc HTX Mỹ Lộc Thượng Võ Thành Đạt cho biết, vấn đề lớn nhất hiện nay là người nông dân chưa nhận thức được làm lúa hữu cơ thì được lợi gì, năng suất cao hay không và hiệu quả như thế nào. Trước mắt, cần quy hoạch lại ruộng đồng, vùng nào sản xuất lúa hữu cơ để làm thí điểm và sau đó đầu tư hoàn thiện hệ thống hạ tầng thủy lợi, nhất là các tuyến kênh mương, để chủ động nguồn nước, tránh ô nhiễm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật từ các vùng ruộng không canh tác hữu cơ. Cuối cùng, khâu quan trọng nhất chính là giá thành sản phẩm hữu cơ phải được bao tiêu phù hợp với công sức của người nông dân đã đầu tư.

Nông dân xã Lệ Thủy thu hoạch lúa vụ hè thu - Ảnh: C.H

Với nhiều HTX ở vùng chuyên canh sản xuất lúa, câu chuyện sản xuất lúa theo hướng hữu cơ không phải giờ đây mới được đặt ra. Sau nhiều lần triển khai, nhiều mô hình mới chỉ dừng lại ở quy mô thí điểm. Gần 3 năm qua, được sự hỗ trợ của các tổ chức, doanh nghiệp, HTX Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Thống Nhất, xã Trường Ninh đã áp dụng phương pháp canh tác lúa theo hướng hữu cơ trên diện tích 15ha. Đây cũng là lần thứ 2, HTX thực hiện mô hình, sau một lần thất bại trước đó. Nguyên nhân là do điều kiện hạ tầng ruộng đồng chưa hoàn thiện, thiếu lao động nông nghiệp và thói quen sản xuất cũ vẫn chưa được giải quyết.

Theo Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX xã Thống Nhất Nguyễn Duy Viên, muốn canh tác lúa theo hướng hữu cơ, bên cạnh hoàn thiện hệ thống thủy lợi, giao thông nội đồng, cần phải có sự hỗ trợ để đầu tư máy móc cơ giới hóa một cách đồng bộ, nhằm khắc phục tình trạng thiếu lao động trong nông nghiệp hiện nay.

Từ chủ trương đến thực thi

Vừa qua, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU, ngày 30/3/2026 về tích tụ, tập trung đất nông nghiệp gắn với đẩy mạnh cơ giới hóa, hiện đại hóa sản xuất; phát triển vùng nguyên liệu nông, lâm, thủy sản bền vững theo định hướng nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn, nông nghiệp xanh, nông nghiệp số. Mục tiêu của nghị quyết, nhằm tích tụ, tập trung đất nông nghiệp; phát triển vùng nguyên liệu nông nghiệp bền vững.

Qua đó khắc phục tình trạng đất nông nghiệp phân tán, nhỏ lẻ, manh mún; tạo điều kiện cho doanh nghiệp, HTX, tổ hợp tác, nông dân đầu tư sản xuất, ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn, nông nghiệp xanh, nông nghiệp số, để hình thành các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn.

Theo đó, từ năm 2026-2030, trung bình mỗi năm, toàn tỉnh sẽ tích tụ, tập trung 1.000ha đất nông nghiệp. Đến cuối năm 2030, tỉnh Quảng Trị có trên 32.000ha, với diện tích sử dụng giống lúa đặc sản, chất lượng cao chiếm trên 70%. Và đến năm 2035 tích tụ, tập trung 40.000ha và trên 80% sử dụng giống lúa đặc sản, chất lượng cao. Ra đời trong thời điểm hiện nay, “chủ trương mở” này kỳ vọng sẽ tháo gỡ nhiều “nút thắt” cho nông dân và nông nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hồng Phương cho biết, các địa phương cần bám sát quy hoạch vùng sản xuất lúa năng suất, chất lượng cao của tỉnh, khoanh vùng sản xuất lúa hữu cơ. Nhà nước sẽ đầu tư đồng bộ về hạ tầng giao thông, thủy lợi, phục vụ sản xuất và các chính sách hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu lúa hữu cơ, từ sản xuất, chế biến, tiêu thụ, tích tụ ruộng đất, vật tư nguyên liệu đầu vào, chứng nhận vùng sản xuất lúa gạo hữu cơ, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, bản đồ số vùng nguyên liệu. Đó là cơ sở dữ liệu để mời gọi các doanh nghiệp vào liên kết sản xuất, chế biến, cũng như giới thiệu, quảng bá và tiếp cận các thị trường khó tính ở nước ngoài.