Châu Âu chuyển hướng đầu tư năng lượng vào châu Phi

Dự án năng lượng sạch của nhà đầu tư châu Âu tại châu Phi. Ảnh: Fdiinsider

Xuất khẩu tín dụng

Hệ sinh thái tài chính xuất khẩu của châu Âu đang tập trung hỗ trợ đầu tư năng lượng ngoài khu vực. Trong đó, Ủy ban châu Âu khuyến khích đầu tư vào các dự án khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) thông qua công cụ tài chính xuất khẩu, khẳng định mối liên hệ giữa an ninh năng lượng và việc triển khai vốn chiến lược.

Trên khắp châu Phi, theo Energycapitalpower, những cột dự án mới cho thấy dòng đầu tư tín dụng của châu Âu đang chuyển hóa thành các thỏa thuận khả thi về mặt tài chính.

Tại Bờ Biển Ngà, dự án điện mặt trời Bondoukou công suất 50MW đã hoàn tất thủ tục hành chính với sự hỗ trợ từ các ngân hàng phát triển của Hà Lan và Đức.

Tại Senegal và Mauritania, các nhà đầu tư châu Âu vẫn tích cực tham gia dự án xử lý khí đốt và cơ sở hạ tầng liên quan đến LNG, trong khi các cơ quan xuất khẩu tín dụng châu Âu tục thể hiện sự quan tâm đến các dự án “trung nguồn” (vận chuyển, lưu trữ) và cảng, gắn liền với khu thương mại.

Đà phát triển cũng thể hiện rõ ở Đông Phi, nơi nguồn vốn tư nhân đang hỗ trợ các dự án lọc dầu và cơ sở hạ tầng dầu khí mới ở Uganda, bao gồm khoản đầu tư lên tới 2 tỷ USD dành cho nhà máy lọc dầu và các kho chứa liên quan đến dự án khai thác dầu khí ở hồ Albert. Mô hình này nhấn mạnh vai trò ngày càng tăng của nguồn vốn phi chính phủ trong việc đình hình quá trình phát triển năng lượng tại châu Phi.

Các tập đoàn cung cấp bảo hiểm tài chính hàng đầu châu Âu như COFACE (Pháp), FMO (Hà Lan) và DEG (Đức) mở rộng phạm vi hoạt động tại châu Phi. Như vậy, vốn đầu tư châu Âu ngày càng hướng đến châu Phi, liên quan đến vấn đề an ninh năng lượng, bằng cách kết hợp các công cụ tín dụng xuất khẩu với đầu tư tư nhân...

Năm ngoái, Ngân hàng khí hậu EU, Ngân hàng đầu tư EU cũng công bố khoản vay 350 triệu euro cho Transnet, công ty vận tải và hậu cần thuộc sở hữu nhà nước của Nam Phi, nhằm hiện đại hóa cơ sở hạ tầng cảng và phát triển hydro xanh, bước tiến để EU đảm bảo các nguyên liệu thiết yếu quan trọng đồng thời góp phần vào sự phát triển kinh tế của Nam Phi.

Hợp tác cùng có lợi

Tại hội nghị thượng đỉnh EU - Liên minh châu Phi (AU) vào cuối năm ngoái, hai bên nhất trí thúc đẩy hơn nữa các khoản đầu tư xanh và cơ sở hạ tầng khu vực cũng như các nguyên liệu thô quan trọng.

EU đang hướng tới mục tiêu trung hòa ròng (net zero) vào năm 2050, đòi hỏi việc triển khai quy mô lớn năng lượng tái tạo như năng lượng mặt trời và gió, hay pin cho xe điện, trong khi châu Phi sở hữu nguồn năng lượng tái tạo dồi dào và trữ lượng lớn các nguyên liệu thô quan trọng như lithium và coban, rất quan trọng đối với quá trình chuyển đổi năng lượng của châu Âu nếu được khai thác hiệu quả.

Euronews thông tin, EU cam kết tiếp tục hỗ trợ tất cả quốc gia châu Phi phát triển công nghiệp hóa, đa dạng hóa xuất khẩu và hội nhập vào thị trường khu vực rộng lớn châu Âu. Trang tin trích dẫn phát biểu của Phó Chủ tịch điều hành phụ trách Thịnh vượng và chiến lược công nghiệp của Ủy ban châu Âu Stephane Sejourne: “Trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp, châu Âu hướng đến việc đảm bảo chuỗi cung ứng nguyên liệu thô thiết yếu và đa dạng hóa nguồn cung”.

Vào tháng 10/2025, EU cam kết đầu tư gần 12 tỷ euro vào năng lượng sạch tại Nam Phi theo chương trình Global Gateway, nhằm tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng và năng lượng sạch bên ngoài châu Âu.

Khoản vay nhằm trang trải chi phí sản xuất hydro xanh, các nguyên liệu thô quan trọng, cũng như đào tạo lại kỹ năng và thích ứng với biến đổi khí hậu ở châu Phi.

Ngoài ra, EU, cùng với nhiều nhà đầu tư, giải ngân gần 2 tỷ euro cho dự án xuyên lục địa Lobito, nhằm thu hút “các khoáng sản hiện được chuyển sang châu Á” chuyển hướng đến châu Âu...

EU cũng cam kết dự án trị giá 545 triệu euro nhằm hỗ trợ phát triển năng lượng tái tạo tại châu Phi, vào năm ngoái, như cải thiện khả năng tiếp cận điện và thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng sạch. Trên thực tế, dù châu Phi sở hữu tiềm năng năng lượng tái tạo phong phú, khoảng 600 triệu người dân tại lục địa này vẫn chưa tiếp cận nguồn điện.

NAM VIỆT