Chất lượng cao phải bán được giá cao

Triển khai quy trình sản xuất giảm phát thải

- Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang xây dựng Đề án 1 triệu héc ta lúa chất lượng cao. Mục đích của Đề án này là gì, thưa ông?

Ảnh: Lâm Hiển

- Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đang xây dựng Đề án 1 triệu héc ta lúa

chuyên canh chất lượng cao gắn với tăng trưởng xanh. Nội dung này cũng nằm trong Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn đến năm 2030, định hướng đến năm 2045, đó là xây dựng những vùng nguyên liệu đạt chuẩn và nâng cao giá trị các sản phẩm nông nghiệp. Ngành hàng lúa gạo rất quan trọng không những góp phần bảo đảm an ninh lương thực quốc gia mà liên quan đến nghề truyền thống và lợi thế của hàng triệu nông dân Việt Nam.

Vì vậy, Chính phủ rất quan tâm và triển khai Đề án này với nhiều mục đích. Thứ nhất, bảo đảm các yêu cầu cũng như cam kết của Chính phủ với các nước tại Hội nghị COP26 về vấn đề giảm phát thải đến năm 2030. Đặc biệt, với đồng bằng sông Cửu Long - vùng chịu ảnh hưởng trực tiếp của biến đổi khí hậu thì vấn đề giảm phát thải có ý nghĩa rất lớn. Theo tính toán hiện nay, lượng phát thải ra môi trường của sản xuất lúa chiếm khoảng trên 40% so với tổng lượng phát thải của sản xuất nông nghiệp.

Thứ hai, tổ chức lại sản xuất cho nông dân theo hướng xây dựng các hợp tác xã liên kết với doanh nghiệp, nâng cao thu nhập cho nông dân thông qua việc hướng dẫn họ giảm chi phí sản xuất, tăng giá trị lúa gạo. Quan điểm của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn là vùng lúa chất lượng cao phải bán được giá cao.

- Việc tổ chức lại sản xuấtđược thực hiện như thế nào để bảo đảm các mục tiêu của Đề án?

- Thứ nhất, triển khai quy trình sản xuất giảm phát thải, theo đó trên cơ sở quy trình “1 phải 5 giảm”, “3 giảm 3 tăng” sẽ nhân rộng ra nhiều vùng sản xuất. Thứ hai, nâng cao năng lực của các hợp tác xã để bảo đảm quản lý được vùng nguyên liệu, chứ không thể tổ chức cho từng nông dân. Thứ ba, khuyến khích doanh nghiệp tham gia chuỗi liên kết sản xuất vùng nguyên liệu. Các doanh nghiệp hiện nay rất cần vùng nguyên liệu đạt chuẩn. Có vùng nguyên liệu này mới có xuất xứ nguồn gốc khi tham gia vào thị trường gạo thế giới.

- Sự quan tâm của các tổ chức quốc tế đối với Đề án này như thế nào, thưa ông?

- Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã làm việc với Ngân hàng Thế giới (WB) và Việt Nam được đánh giá rất cao việc xây dựng Đề án, vì đây là dự án đầu tiên trên thế giới về vấn đề sản xuất lúa giảm phát thải. WB đã cam kết hỗ trợ triển khai Đề án, trên cơ sở này sẽ nhân rộng mô hình ra các nước khác.

Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế, Tổ chức Nông - Lương Liên Hiệp quốc (FAO) cũng sẵn sàng đồng hành, tham gia. Điều quan trọng là các địa phương vùng đồng bằng sông Cửu Long đều hiểu được mục đích, ý nghĩa của Đề án và sẵn sàng hỗ trợ nông dân chuyển đổi tư duy sản xuất.

Giá trị ngành hàng lúa gạo sẽ tăng lên

- Theo ông, quá trình triển khai Đề án có thể đặt ra những vấn đề gì?

- Chúng tôi đang trao đổi với Bộ Nội vụ để triển khai thành lập hiệp hội ngành hàng lúa gạo, tập hợp các doanh nghiệp, hợp tác xã để đứng ra điều hành, vận động hợp tác công - tư, tập trung vào nội dung giảm phát thải, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn.

Bên cạnh đó, sẽ có các giải pháp đồng bộ đi theo hỗ trợ doanh nghiệp. Tôi tin doanh nghiệp sẽ tham gia nhiều vào Đề án vì trong tương lai thế giới yêu cầu chứng chỉ giảm phát thải, đơn cử đến năm 2024 một số mặt hàng xuất khẩu vào EU phải có chứng chỉ giảm phát thải. Trong khi đó, lúa gạo là ngành có lượng phát thải lớn nên Đề án này rất cần thiết, từ đó chuyển đổi nhận thức của doanh nghiệp, nông dân, ứng dụng các quy trình canh tác giảm phát thải một cách hiệu quả.

Thu hoạch lúa tại huyện Hòn Đất, Kiên Giang. Ảnh: Nguyên Anh

Tuy nhiên, khi triển khai Đề án cũng có nhiều vấn đề đặt ra như hạ tầng thủy lợi phải bảo đảm, khi gieo giống xuống trữ trong nước lâu cũng tăng lượng phát thải, do vậy bài toán đặt ra là điều tiết nước như thế nào. Đáng mừng là hiện đã có 180 nghìn héc ta triển khai quy trình canh tác giảm phát thải, căn cứ vào đó Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn sẽ tổng kết và nhân rộng.

- Ôngđánh giá như thế nào về triển vọng của ngành hàng lúa gạo khi Đề án này được triển khai?

- Tôi tin rằng nếu triển khai đúng quy trình thì chất lượng, giá trị của ngành hàng lúa gạo sẽ tăng lên. Ngoài mục tiêu giảm phát thải gắn với tăng trưởng xanh, Đề án cũng hướng đến mục tiêu chế biến sâu các sản phẩm từ lúa gạo. Theo đó, gạo không chỉ là thực phẩm mà còn có thể làm mỹ phẩm, nguyên liệu cho ngành khác. Các phụ phẩm như rơm rạ, trấu đều có thể được thu gom sử dụng. Hiện nay, đã có doanh nghiệp Nhật Bản cam kết khi triển khai Đề án họ sẽ mua sản lượng của 200 nghìn héc ta để làm cồn ethanol. Cũng tại Nhật Bản, cám gạo làm ra 70 chế phẩm mỹ phẩm làm đẹp.

- Xin cảm ơn ông!