ASEAN tiếp đà tăng trưởng

Công nhân làm việc tại nhà máy sản xuất chip Intel đóng tại Malaysia. Ảnh: Techgoondu

Sức mạnh trong xuất khẩu

Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy, việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng đang tạo ra sự gia tăng thương mại nội vùng và mang lại lợi ích cho xuất khẩu của ASEAN. Đà tăng trưởng này đặc biệt rõ rệt ở các nền kinh tế trong khu vực được kết nối với chuỗi cung ứng của các sản phẩm điện tử và trí tuệ nhân tạo (AI).

Ví như, Malaysia đang chứng kiến sự tăng mạnh về xuất khẩu, dẫn đầu bởi lĩnh vực điện tử và chip bán dẫn. Theo Bộ Đầu tư, thương mại và công nghiệp Malaysia, trong 10 tháng đầu năm nay, tổng kim ngạch thương mại của nước này tăng 5,4% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt hơn 2.500 tỷ ringgit; trong đó xuất khẩu tăng 6%, lên hơn 1.300 tỷ ringgit.

Đáng chú ý, xuất khẩu các sản phẩm điện và điện tử trong tháng 11 vừa qua tăng 15% so với cùng kỳ năm trước, một phần nhờ vào xuất khẩu sang Trung Quốc tăng, giúp bù đắp sự sụt giảm tại thị trường Mỹ; trong khi kim ngạch xuất khẩu sang Đài Loan (Trung Quốc) ghi nhận mức cao kỷ lục.

Chi tiêu vốn liên tục trên toàn cầu bao gồm khu vực ASEAN liên quan đến AI tạo ra một “hiệu ứng hào quang” rõ ràng, truyền tải nhu cầu mạnh mẽ hơn trên toàn bộ chuỗi giá trị điện tử khi chu kỳ thay thế bằng AI ngày càng được quan tâm. Các khoản đầu tư liên quan đến AI chiếm khoảng 1/3 tổng lượng vốn tư nhân rót vào nền kinh tế số ASEAN trong 12 tháng tính đến tháng 6/2025.

Đầu năm 2025, có nhiều lo ngại rằng, thuế quan mạnh mẽ của Mỹ đối với Trung Quốc và ASEAN sẽ gây ra sự sụt giảm xuất khẩu trên toàn khu vực, có thể dẫn đến sự tăng giá mạnh của đồng USD hoặc tệ hơn là sự phá giá đồng loạt của đồng nhân dân tệ và các đồng tiền khu vực. Thế nhưng, do các nền kinh tế ASEAN có tỷ trọng xuất khẩu lớn, hiệu suất xuất khẩu mạnh mẽ củng cố các đồng tiền khu vực.

Doanh thu xuất khẩu mạnh mẽ, cùng với việc nhu cầu tích lũy USD trên toàn cầu giảm, dẫn đến sự tăng giá của các đồng tiền trong ASEAN. Tờ Asia.nikkei dẫn chứng, đồng baht Thái Lan nổi lên như một một trong những đồng tiền mạnh nhất khu vực kể từ đầu năm 2025, khi tăng tới gần 8% so với đồng USD.

Việc đồng tiền quốc gia mạnh lên thường được xem là dấu hiệu của một nền kinh tế vững mạnh, giúp tăng sức mua của người dân, giảm chi phí nhập khẩu và thu hút dòng vốn nước ngoài. Tuy nhiên, với Thái Lan, một nền kinh tế phụ thuộc lớn vào xuất khẩu và du lịch, đồng baht tăng giá cũng gây áp lực cho các lĩnh vực này.

Trong khi đó, theo Bloomberg, đồng ringgit của Malaysia, đồng tiền có hiệu suất tốt nhất châu Á năm nay, tiến gần mức cao nhất trong bốn năm qua khi tăng hơn 9% so với đồng USD.

Quỹ đạo lạm phát “ôn hòa”

Các nhà đầu tư cũng lo ngại, thuế quan thương mại cao hơn sẽ làm tăng lạm phát toàn cầu. Tuy nhiên, chuỗi cung ứng trong nhiều ngành công nghiệp chứng tỏ linh hoạt hơn dự kiến. Quỹ đạo lạm phát của ASEAN cho thấy xu hướng giảm dần, ở mức thấp, với khoảng 2,1% (không tính Lào và Myanmar) trong năm nay, nhờ các chính sách kiểm soát và ổn định. Các đồng tiền mạnh trên khắp ASEAN cũng làm tăng sức mua, làm giảm rủi ro lạm phát nhập khẩu.

Theo ASEANaseanbriefing, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) dự báo, nền kinh tế ASEAN sẽ tiếp đà tăng trưởng vào năm tới, nhờ tiêu dùng nội địa ổn định, đầu tư vào cơ sở hạ tầng và sự phát triển của ngành dịch vụ, tạo tiền đề cho sự điều chỉnh chiến lược hơn, nơi cả chính phủ và doanh nghiệp đều đang chuyển trọng tâm từ mở rộng ngắn hạn sang khả năng cạnh tranh dài hạn và cải cách cấu trúc.

Cạnh đó, với việc Timor - Leste chính thức gia nhập ASEAN vào tháng 10/2025, trở thành thành viên thứ 11, tầm ảnh hưởng của khối giờ đây mở rộng hơn về phía đông, báo hiệu cả sự hội nhập khu vực sâu rộng hơn và những lĩnh vực đầu tư mới vào cơ sở hạ tầng, logistics và năng lượng. Tuy vậy, nhiều nhà phân tích vẫn cho rằng, kinh tế khu vực ASEAN nói riêng và toàn cầu nói chung có thể bị “che mờ” bởi rủi ro thuế quan và nhu cầu toàn cầu chậm lại.

NAM VIỆT