Hé lộ một lịch sử Assyria đầy tranh giành quyền lực và bạo lực hơn những gì sử sách từng ghi lại.
Trong hơn 11 nghìn ngôi mộ đang được chăm sóc ở Nghĩa trang Liệt sĩ quốc tế Việt-Lào (xã Anh Sơn, tỉnh Nghệ An), có một ngôi mộ đặc biệt với tấm bia ghi tên hai liệt sĩ. Cả hai người lính đều quê ở tỉnh Nghệ An, sinh năm 1952, nhập ngũ vào tháng 7/1971, hy sinh ngày 4/1/1973.
NSGN - Có những ngôi chùa không nằm trong sách hướng dẫn du lịch. Chúng nép mình sau màu xanh của núi, sau tiếng nước trôi và những câu hát cổ, để chỉ những ai đủ duyên mới tìm đến được. Chùa Bắc Nga, hay Tiên Nga tự là một nơi như thế.
Sau gần 60 năm mòn mỏi tìm kiếm, gia đình liệt sĩ Bùi Đức Tư (Hà Tĩnh) bất ngờ nhận được manh mối từ một bức ảnh chụp bia mộ, mở ra cơ hội tìm thấy nơi ông yên nghỉ.
Trong xóm tôi, cứ đến dịp này, người lớn lại rủ nhau dọn dẹp căn nhà nhỏ cạnh tấm bia tưởng niệm cuối làng. Người quét sân, người lau bàn thờ, người chặt mấy tàu lá chuối còn xanh để lót mâm. Việc ấy đã thành nếp từ mấy chục năm trước, sau trận càn khốc liệt khiến biết bao người lính mãi mãi nằm lại trên mảnh đất này.
Kể lại hành trình đi tìm hài cốt liệt sĩ Lê Văn Bồ, anh Lê Văn Toàn ở phường Thanh Miếu, tỉnh Phú Thọ vẫn không khỏi xúc động. Hành trình ấy được chắp nối từ những dòng thông tin ít ỏi trên giấy báo tử, ký ức đồng đội, sự sẻ chia của người dân.
Gần nửa thế kỷ sau ngày hy sinh, từ tấm bia nhôm nhỏ, chiếc thắt lưng cũ và nắp bật lửa hoen gỉ được tìm thấy dưới lòng đất ở Nghĩa trang Liệt sĩ Bắc Trà My, danh tính một liệt sĩ dần được hé mở.
Sau hơn nửa thế kỷ nằm lại giữa đại ngàn Tây Nguyên hay trong rừng sâu Mondulkiri (Campuchia), những kỷ vật của người lính được tìm thấy, đưa trả về cho gia đình liệt sĩ hoặc lặng lẽ nằm vào trong phòng truyền thống của Đội K51 chờ ngày đón các Anh hùng liệt sĩ trở về.
Chiều 4-8, tại Nghĩa trang Liệt sĩ phường Ayun Pa (tỉnh Gia Lai), Đội lấy mẫu, bàn giao và số hóa mẫu hài cốt liệt sĩ (HCLS) số 2 (tỉnh Gia Lai), khi khai quật mộ liệt sĩ phục vụ công tác giám định ADN, đã phát hiện một tấm bia khắc tên Lê Văn Quế cùng thông tin quê quán.
Từ một cánh đồng mang tên dân gian đến nơi an táng ban đầu, rồi qua nhiều lần quy tập, dấu tích của người lính trẻ có thể đã bị che khuất bởi thời gian và những biến động trong công tác quản lý hồ sơ. Nhưng gia đình không tìm kiếm trong vô định. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, người con út trong gia đình họ Trịnh vẫn chưa trở về quê hương. Trong bảy anh chị em, nay chỉ còn người anh trai 87 tuổi và người chị gái 80 tuổi. Nguyện vọng của họ không chỉ là được nhìn thấy tên em mình trên một tấm bia, mà còn là biết chính xác nơi người lính đang yên nghỉ, được thắp một nén hương đúng phần mộ và, nếu điều kiện cho phép, đưa ông về an táng bên cha mẹ, tổ tiên.
Sau khi lực lượng chức năng Đà Nẵng thông báo việc phát hiện tấm bia khắc dòng chữ 'Liệt sĩ NG T TRO; S 1949', một người quê ở Hà Tây cũ liên hệ nhận là thân nhân.
Quá trình khai quật mộ liệt sĩ để lấy mẫu sinh phẩm phục vụ xét nghiệm ADN, lực lượng chức năng Đà Nẵng phát hiện tấm bia khắc dòng chữ 'Liệt sĩ NG T TRO; S 1949'.
Văn Miếu - Quốc Tử Giám là biểu tượng thiêng liêng của nền văn hiến, kết tinh truyền thống hiếu học và triết lý trọng dụng hiền tài của dân tộc Việt Nam.
Có những cuộc chờ đợi không thể đếm bằng năm tháng, mà được đo bằng những mùa Thanh minh đi qua, bằng những nén hương lặng lẽ cháy trên bàn thờ, bằng khoảng trống vẫn còn nguyên vẹn trong lòng những người ở lại.
Một ngôi chùa cổ đã trường tồn suốt hơn chín thế kỷ hiện đang đứng trước nguy cơ xuống cấp nghiêm trọng do tác động của thời gian và sự khắc nghiệt của thiên nhiên. Đó chính là chùa Viên Quang (chùa Nghĩa Xá), xã Xuân Trường, một di sản mang nhiều giá trị lịch sử, văn hóa của dân tộc.
Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, đồng đội, gia đình và người thân của hàng vạn liệt sĩ trên khắp mọi miền của Tổ quốc vẫn không thôi những cuộc kiếm tìm phần mộ các anh hùng liệt sĩ từ các nghĩa trang, từ những cánh đồng, làng mạc, phố phường cho đến tận những vùng núi non xa xôi, hiểm trở. Những cuộc kiếm tìm cứ tiếp nối năm này sang năm khác. Dẫu biết rằng cơ hội tìm thấy hình hài của những người đã ngã xuống ngày càng vơi dần, nhưng tình yêu thương và niềm hy vọng thì chưa bao giờ tắt…
Nghè Nguyệt Viên là di tích lịch sử - văn hóa - kiến trúc nghệ thuật độc đáo của làng cổ Nguyệt Viên, nay là phường Nguyệt Viên, tỉnh Thanh Hóa. Nghè là nơi thờ cúng Thành hoàng làng - công chúa Mai Hoa cùng 18 vị tiến sĩ làng khoa bảng. Đến nay, nghè đã có hơn 400 năm tuổi.
Ở tuổi 87, sức khỏe yếu đi theo năm tháng, bà Lê Nguyễn Hồng Minh, con gái của cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong và liệt sĩ Nguyễn Thị Minh Khai vẫn đau đáu một tâm nguyện cuối đời: Mong các cơ quan chức năng xác minh, dựng một tấm bia tưởng niệm nơi an nghỉ của người mẹ anh hùng đã ngã xuống vì độc lập dân tộc 85 năm về trước.
Trên mảnh đất Đồi 82, xã Tân Biên, tỉnh Tây Ninh, hai hành trình tri ân đang được triển khai song song với quyết tâm cao nhất.
Giữa hàng nghìn phần mộ chưa xác định danh tính ở Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9, những người lính Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ 584 đang lặng lẽ thực hiện một hành trình đặc biệt: đi tìm lại tên tuổi cho những người đã ngã xuống, để mỗi gia đình có thêm hy vọng được đón người thân trở về.
Xóa bỏ khoảng trống thông tin trên những tấm bia liệt sĩ là hành trình chạy đua với thời gian của lương tri và lòng biết ơn. Với sự chỉ đạo quyết liệt của Thành ủy, UBND thành phố Hà Nội, 'Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ' trên địa bàn thành phố đang được triển khai thần tốc, đồng bộ tại 126 xã, phường, mở ra niềm hy vọng khép lại nỗi đau đằng đẵng cho hàng vạn gia đình, thân nhân liệt sĩ.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng có những hành trình vẫn chưa thể khép lại. Đó là hành trình đi tìm những người lính đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc, đưa các anh trở về với quê hương, với gia đình và với chính tên tuổi của mình.
Sáng 27/7, giữa cơn mưa tháng Bảy nặng hạt, Nghĩa trang Liệt sĩ phường Lào Cai vẫn nghi ngút khói hương. Dòng người lặng lẽ nối nhau bước vào nghĩa trang, trên tay là những bó hoa, những nén nhang và lòng biết ơn dành cho những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.
Chiều tháng bảy, khi mặt trời còn vắt một dải nắng mỏng lên dòng sông Mã, tôi bước qua cánh cổng Nghĩa trang Liệt sĩ Hàm Rồng. Giữa phố xá ồn ào, nơi đây như một khoảng lặng có thể nghe được tiếng thời gian trôi qua trên những hàng bia mộ.
Trong muôn vàn nỗi mất mát của chiến tranh, câu chuyện người cha hi sinh khi chưa kịp biết mình có con, người con chưa một lần được nhìn mặt cha, cùng câu chuyện về bà Khổng Thị Tíu (xã Đinh Văn Lâm Hà) - người vợ liệt sĩ tần tảo nuôi con khôn lớn khiến ai cũng thương quý, xúc động.
Giữa Nghĩa trang Liệt sĩ (NTLS) Bình Thuận, người đàn ông trung niên đứng lặng rất lâu trước tấm bia vừa được thay mới. Ông không đọc thành tiếng, chỉ đưa bàn tay run run vuốt từng con chữ: 'Liệt sĩ Nguyễn Văn Sỹ'... Sau 52 năm, người liệt sĩ cũng đã được gọi đúng tên mình.
Nối dài hành trình tìm lại tên cho các anh hùng liệt sĩ - Bài 2: Những người đi tìm tên cho đồng đội
Những tấm bia mang dòng chữ 'Liệt sĩ chưa biết tên' trong các nghĩa trang liệt sĩ là nỗi day dứt còn lại sau chiến tranh. Nhưng để một cái tên được trở về trên bia mộ, phía sau đó là cả một hành trình lặng thầm của những con người đang ngày ngày thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Phía sau mỗi phần mộ chưa xác định được danh tính là một cuộc đời đã hy sinh vì Tổ quốc, là một gia đình vẫn lưu giữ tấm giấy báo tử đã phai màu thời gian.
Từ Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn nhìn về Cao Bằng, càng thấm thía rằng độc lập, hòa bình của hôm nay được đánh đổi bằng máu xương của hàng triệu người con Việt Nam trên mọi miền đất nước. Tri ân không chỉ là sự tưởng nhớ đối với những người đã ngã xuống, mà còn là trách nhiệm tiếp nối bằng những việc làm cụ thể để xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ cha anh.
Trong xóm tôi, cứ đến tháng Bảy, người lớn lại rủ nhau dọn dẹp căn nhà nhỏ cạnh tấm bia tưởng niệm cuối làng. Người quét sân, người lau bàn thờ, người chặt mấy tàu lá chuối còn xanh để lót mâm. Việc ấy đã thành nếp từ mấy chục năm trước, từ sau trận càn khốc liệt khiến biết bao người lính mãi mãi nằm lại trên mảnh đất này.
Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Lai Châu cho biết, đơn vị vừa kết nối thành công với thân nhân của một liệt sĩ có thông tin trên tấm bia được phát hiện tại bản Pa Tần 1, xã Pa Tần.
Hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), nhiều cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh tổ chức các hoạt động tri ân với nhiều hình thức ý nghĩa.
Ngày 25-7, Bộ CHQS tỉnh Lai Châu cho biết, từ thông tin do nhân dân và cựu chiến binh cung cấp, đơn vị này đã xác định được thông tin mộ liệt sĩ.
Ngày 25/7, Đồn Biên phòng Hướng Phùng, tỉnh Quảng Trị cho biết, đơn vị vừa tiếp nhận nhiều di vật chiến tranh cùng nguồn tin quan trọng về một phần mộ liệt sĩ và vị trí nghi là mộ tập thể của Bộ đội Trường Sơn (Đoàn 559) hy sinh trên đất bạn Lào, giai đoạn 1971-1972.
Những ngày tháng 7, Nghĩa trang Liệt sĩ Quảng Xương phủ kín sắc xanh của những hàng cây và nghi ngút khói hương của dòng người đến tri ân các anh hùng liệt sĩ. Ngồi bên phần mộ liệt sĩ Lê Văn Đảm, bà Lê Thị Thoa ở thôn Ninh Phạm, xã Quảng Ninh khẽ đưa tay lau tấm bia, những giọt nước mắt chầm chậm lăn trên gò má người phụ nữ đã bước qua tuổi 60.
Chiều muộn, trong Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia A1, bà Đỗ Thị Thạnh, 70 tuổi, vẫn chậm rãi đọc từng dòng tên khắc trên bia đá. Người anh cả của bà Thạnh rời nhà khi mười tám tuổi, hẹn ngày đất nước hòa bình sẽ trở về. Hơn nửa thế kỷ sau, người em gái năm nào vẫn đi qua những nghĩa trang, tìm một nơi để gia đình có thể gọi anh trở về.
Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, tại vùng đất địa đầu cực Nam vẫn còn hàng ngàn ngôi mộ liệt sĩ khuyết danh. Trên những tấm bia đá, dòng chữ “Liệt sĩ chưa biết tên” là nỗi day dứt của người thân, đồng đội và trách nhiệm của thế hệ hôm nay. Từ trách nhiệm ấy, Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được Cà Mau triển khai với quyết tâm cao nhất: trả lại tên tuổi cho các anh, đưa các anh về với gia đình, đồng đội và trong nhịp đập trái tim của Tổ quốc.
Gia đình đã dò tìm từng hàng mộ, đối chiếu từng tấm bia, hỏi thăm các cơ quan chức năng và người dân địa phương, nhưng đến nay vẫn chưa xác định được phần mộ của liệt sĩ Cù Xuân Diên.Điều khiến người thân day dứt nhất là giấy báo tử chỉ ghi nơi an táng ban đầu rất khái quát: 'nghĩa trang trận địa gần mặt trận'. Không có sơ đồ mộ chí, tọa độ hay tên địa danh cụ thể. Trong khi đó, qua nhiều đợt quy tập, hài cốt liệt sĩ có thể đã được di chuyển khỏi nơi chôn cất ban đầu và an táng dưới tên chưa biết.
Theo thông tin từ lãnh đạo Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh Lai Châu, chiều 24/7, lực lượng chức năng đã kết nối thành công với thân nhân của một liệt sĩ có thông tin trên tấm bia vừa được phát hiện tại bản Pa Tần 1, xã Pa Tần.
Từ một nghĩa trang sau ngày đất nước thống nhất, Trường Sơn hôm nay đã trở thành không gian ký ức quốc gia - nơi một dân tộc gìn giữ ký ức chiến tranh bằng lòng biết ơn và gửi gắm khát vọng hòa bình.
Sáng 24/7, hướng tới kỷ niệm 79 năm ngày Thương binh - liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Phước Trà tổ chức khánh thành Bia ghi danh liệt sĩ xã.
Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng giữa đại ngàn Trường Sơn, những cuộc trở về vẫn chưa bao giờ dừng lại. Mỗi nén hương, mỗi bước chân trên những lối đi rợp bóng thông nối hiện tại với quá khứ, nối người còn sống với những người đã nằm lại.
Ông Hoàng Trần Nhâm rời Nghĩa trang Liệt sĩ Đô Lương. Người đàn ông ngoài 70 tuổi vẫn chưa biết anh trai của mình đang nằm ở đâu giữa hàng nghìn phần mộ vô danh. Nhưng khác với những lần đi tìm trước đây, lần này ông mang theo một niềm hy vọng mới...
Giữa nhiều nghĩa trang liệt sĩ trầm mặc ở Thanh Hóa, có những người dành hàng chục năm cuộc đời để chăm sóc từng phần mộ, thuộc tên từng người đã ngã xuống như nhớ người thân trong gia đình.