Sáng 13-3, tại xã Hoằng Lộc, huyện Hoằng Hóa đã long trọng tổ chức khai mạc Lễ hội Bút Nghiên - Xuân Tân Sửu năm 2021.
Đỗ trạng nguyên, không ra làm quan, ông giúp vua Trần đánh đuổi giặc Nguyên xâm lược. Ông được suy tôn là tổ khoa của vùng đất học xứ Nghệ.
Nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, khơi dậy truyền thống hiếu học của cha ông, dòng họ Bùi Sỹ ở thị trấn Tân Phong đã trở thành dòng họ điển hình trong công tác khuyến học, khuyến tài (KHKT) của huyện Quảng Xương nói riêng và toàn tỉnh nói chung.
Không biết có từ bao giờ, mỗi năm một lần, vào dịp tháng 12 âm lịch, các dòng họ vùng Kinh Bắc lại nô nức tổ chức ăn 'Chạp họ' với sự quây quần của con cháu xa gàn tạo nên một nét đẹp văn hóa làng xã thú vị.
Đây là khoa thi đặc biệt trong lịch sử phong kiến khi 3 người đỗ đầu, gồm trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa, đều ở độ tuổi thiếu niên.
Có 3 đời liên tiếp gồm ông, cha, cháu thi đỗ trạng nguyên, đây là gia đình khoa bảng lừng danh trong lịch sử phong kiến nước ta.
Trong lịch sử Việt Nam, có nhiều cậu bé chăn trâu đã trở thành danh nhân, được lưu danh trong sử sách. Tiến sĩ Nguyễn Xuân Ôn (1825-1889) là một người như vậy.
Đến mùa Đông Tân Sửu – 2021 cũng là 81 năm 'ông già Bến Ngự' vào cõi thiên thu; 96 năm 'bậc anh hùng, vị thiên sứ, đấng xả thân vì độc lập' (lời Nguyễn Ái Quốc trên báo Người cùng khổ - 1925) bị Pháp bắt đưa về 'an trí' tại Huế; 116 năm bút hiệu Phan Sào Nam - 'chim Việt làm tổ cành Nam' sang Nhật; Và 121 năm Phan Văn San đỗ đầu (Giải nguyên) kỳ thi hương trường Nghệ khoa thi Canh Tý - 1900.
Điều gì đã góp phần hun đúc nên thiên tài Nguyễn Du với Truyện Kiều bất hủ để có sức sống mãnh liệt vượt qua mọi thời gian? Đó là quê hương Hà Tĩnh, gia đình, bão táp đương thời, 'gió bụi' cuộc đời; cùng với tư chất thông minh, tài năng hiếm có.
Đó là bài thơ trào phúng độc đáo của nhà thơ Học Lạc, có ý nghĩa đấu tranh và đả kích bọn cường quyền áp bức người dân. Dù không thành công về khoa bảng nhưng về thi phú ông Học Lạc 'vang bóng một thời', được người dân lưu truyền đến ngày nay.
Hà Tĩnh từ xưa đã nổi danh với truyền thống hiếu học và khoa bảng. Ngày nay, truyền thống ấy vẫn được tiếp nối bởi những nỗ lực của thế hệ cháu con, làm giàu thêm bản sắc con người Hà Tĩnh…
Xứ Thanh là vùng đất có nhiều giá trị văn hóa làng rực rỡ kết tụ thành truyền thống vững bền, vừa mang tính biểu trưng, vừa chuẩn hóa thành những khái niệm; 'cái nôi' sinh dưỡng hiền tài - nguyên khí của quốc gia. Ở mỗi thôn, làng mang tính cố kết cộng đồng chặt chẽ khiến cho cái 'tiểu triều đình' ấy mãi mãi bền vững, phát lộ như một sức mạnh đầy nội lực, 'bất khả chiến bại' trước thiên tai, địch họa...
Trong lịch sử khoa bảng Nho học Việt Nam, có ba vị trạng nguyên được đề danh bảng vàng vào các khoa thi năm Tân Sửu.
i diện cho hình ảnh của Việt Nam thu nhỏ, Thanh Hóa được xem như miền đất 'Địa linh nhân kiệt' có bề dày truyền thống văn hóa, lịch sử, cách mạng lâu đời, phong phú và đa dạng, đồng hành cùng với lịch sử dựng nước và giữ nước vẻ vang của dân tộc Việt Nam.
Thanh Oai có lịch sử hình thành và phát triển từ lâu đời, có truyền thống yêu nước và cách mạng, truyền thống khoa bảng, với nhiều danh nhân được ghi trong sử sách như: Nguyễn Trực, Nguyễn Đức Lượng, Nguyễn Thuyến …
Ngày 16/1, UBND quận Cầu Giấy đã tổ chức lễ gắn biển tuyến phố Hạ Yên Quyết và Nguyễn Thị Duệ trên địa bàn phường Yên Hòa và phường Trung Hòa. Đây là 2 trong tổng số 27 tuyến đường, phố mới được đặt tên và điều chỉnh độ dài theo Quyết định số 5725/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội.
Dù không làm bài, chỉ nộp giấy trắng, một thí sinh vẫn đỗ tiến sĩ. Đây là trường hợp hiếm thấy của khoa bảng nước ta.
Làng Dòng, ấy là làng cổ của đất Xuân Lũng nổi tiếng khoa bảng vùng đất Tổ. Đâu chỉ có vậy, món bánh có tên lạ là nẳng lại đem đến cho trần gian thêm một lần nhã nhặn.
Làng tôi, xưa là Hoằng Nghĩa, Bột Hưng, nay là xã Hoằng Lộc, huyện Hoằng Hóa, Thanh Hóa. Nhiều tao nhân mặc khách đứng trên đỉnh Châu Phong nhìn về làng tôi, thấy giống như một cái nghiên và con đường băng qua cánh đồng lúa chạy thẳng vào làng như một cái bút đang chấm vào nghiên mực, rồi tấm tắc: Đúng là đất học, đất khoa bảng!
Hà Tông Mục (1653 - 1707) quê xã Tùng Lộc (Can Lộc) là nhà khoa bảng danh tiếng sống thời Lê Trung Hưng. Ông có những đóng góp không nhỏ cho việc củng cố và giữ vững biên cương phía Bắc và cũng là nhà ngoại giao được ghi vào chính sử.
Bộ quốc sử đầu tiên của người Việt được biên soạn dưới thời nhà Trần, trở thành nền tảng cho sử học nước ta sau này.
Đó là sự lặng chìm tấm gương sáng văn hóa ở một vùng quê ngoại thành Thăng Long - nơi sinh ra bậc Tiến sĩ tài năng đã ba trăm năm có lẻ: Tiến sĩ Trần Trọng Liêu (1696 - 1746). Ông thuộc đời thứ 9 dòng họ Trần, là bậc danh nhân văn võ song toàn, người thôn Văn Hội, xã Văn Bình, huyện Thường Tín, Hà Nội.
Bà sinh ra trong gia đình có truyền thống khoa bảng, nổi tiếng văn hay, chữ giỏi, năm 16 tuổi bà được quan thượng thư Lê Anh Tuấn nhận làm con nuôi.
Đây là hai nhà bác học có nhiều đóng góp cho nước nhà với những tác phẩm giá trị, trong đó cuốn Lịch triều hiến chương loại chí được đánh giá là cuốn Bách khoa toàn thư đầu tiên của người Việt.
Làng Đơ xưa vốn là cái nôi văn hóa rất mực thuần khiết. Ngôi làng nổi tiếng khoa bảng đất Hà Đông xưa còn ẩn chứa những sự tích dân gian huyền bí.
Tại Hội thảo khoa học 'Nghệ An - 990 năm hình thành và phát triển', các nhà khoa học, nhà nghiên cứu đã tham luận khẳng định vị trí, vai trò và những đóng góp to lớn của vùng đất và con người Nghệ An trong chiều dài lịch sử dân tộc; cung cấp những luận cứ, đề xuất nhiệm vụ, giải pháp, góp phần hoạch định các chủ trương, chính sách, cơ chế phát triển kinh tế - xã hội cho tỉnh nhà.
Mỗi lần nghĩ về quê hương Hương Sơn, Hà Tĩnh, tôi lại rưng rưng nhớ người cộng sản mẫu mực Lê Hữu Hà - một hậu duệ xuất sắc của đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác.
Xã Nông Trường (Triệu Sơn) không chỉ được nhiều người nhớ đến bởi nơi đây là quê hương của người anh hùng Tô Vĩnh Diện mà còn là vùng đất gắn liền với truyền thống khoa bảng Phương Khê. Sự đan xen giữa không gian trầm mặc của những dấu tích văn hóa xưa cũ với sự đổi thay của một vùng nông thôn mới đã để lại nhiều cảm xúc cho chúng tôi.
Trong năm 2020, bên cạnh đại dịch COVID-19 gây ảnh hưởng không nhỏ đến guồng quay giáo dục đang vận hành trơn tru hàng năm, nhiều vấn đề học đường cũng đang gây ra những băn khoăn, 'nhức nhối' không yên trong lòng các phụ huynh. 'Liệu mỗi ngày con em mình đến trường có là một ngày vui?'
Ngày Nhà giáo Việt Nam 20.11, do có bố là giáo viên nên kỷ niệm tuổi thơ của tôi là những bó hoa tươi thắm, những món quà nhỏ nhưng ý nghĩa và đặc biệt là không khí vui nhộn của đám học trò nhất quỷ, nhì ma. Tình cảm thầy trò sâu lắng, thậm chí có những người sau 30 - 40 năm vẫn lặn lội đến thăm thầy, trò chuyện, tâm sự với thầy chuyện gia đình, chuyện đời, chuyện nghề. Những chia sẻ riêng tư và sâu sắc ấy thể hiện không chỉ tình nghĩa thầy - trò, mà thâm sâu hơn có thể xem như tình nghĩa cha - con.