Sơn La có văn hóa ẩm thực phong phú, đặc sắc, nhiều sản phẩm đặc sản đặc trưng, như: Thịt trâu gác bếp, nộm da chua, cơm lam, các loại quả sấy... khiến cho bất cứ khách du lịch nào khi đến vùng đất này đều muốn thưởng thức và mua về làm quà.
Năm nay do dịch bệnh từ virus Corona (nCoV) chủng mới gây ra, cũng như trên toàn quốc, lễ hội mùa Xuân tại thác Pongour không tổ chức. Các nghệ nhân dân tộc Thái và Tày ở xã Tân Thành, huyện Đức Trọng không có dịp thể hiện múa sạp, múa xòe, hát then cùng bổng trầm của đàn tính tẩu, nhưng chúng tôi được thưởng thức văn hóa ẩm thực đặc sắc bởi những bàn tay khéo léo của họ ngay tại nơi cư trú.
Gió bắt đầu bớt lạnh. Những tia nắng yếu ớt chiếu xuống con đường làng. Hàng hoa dại đầu ngõ cũng bắt đầu hé những nụ đầu tiên sau giấc ngủ mùa đông dài đằng đẵng.
Đối với người Cao Bằng, mâm cỗ ngày Tết, cũng giống như tất cả các vùng miền khắp cả nước, không thể thiếu những món ăn truyền thống đặc trưng của vùng miền.
Ngoài các món ăn truyền thống, vào ngày lễ Tết, mâm cơm của người Dao Tiền (Hòa Bình) còn có thêm món thịt chuột - đặc sản để bày tỏ lòng biết ơn với tổ tiên.
Tại bản Bương, xã Tân Pheo, huyện Đà Bắc, Hòa Bình, nơi người Dao Tiền sinh sống đang lưu giữ về tập tục thờ thần chuột nhiều năm nay.
Lạp xưởng, thịt lợn sấy được xem là một trong những món ăn truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao Lào Cai và là món ẩm thực không thể thiếu được đối với du khách đến Lào Cai.
Tết, đang ngon lành cành đào ở xuôi, lạng lên Tây Bắc, đối mặt cái rét căm rét thù, rét mù trời mù đất, nghe có gì đấy... sai sai. Nhưng nếu luận chuyện ăn nhậu lai rai độ xuân ở xứ này, đảm bảo đấy luôn là một chuyến ngao du tứ bề thống khoái.
Không phải đơn thuần mà người dân bản địa, cũng như thực khách bốn phương lại phong cho những con chuột nơi đỉnh núi Ngọc Linh quanh năm sương mù bao phủ, cái tên gọi quyền quý là 'chuột quý tộc'. Bởi lẽ những con chuột nơi đây có thịt thơm ngon, nhiều dinh dưỡng nhờ thức ăn của chúng là hạt được sản sinh ra từ cây Sâm Ngọc Linh quý hiếm có giá đắt đỏ trên thị trường.
Khi những cành hoa mận nở trắng xóa bên bờ rào, cộng đồng người Dao Tiền ở bản Bương, xã Tân Pheo, huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình lại gỡ thịt chuột trên gác bếp xuống, sửa soạn mâm cỗ cúng tổ tiên, tạ ơn Thành Hoàng và cầu cho năm mới no ấm, sung túc…
Để làm ra loại rượu cần mê người, người Ba Na ở xã Đăk Sơ Mei, huyện Đăk Đoa, Gia Lai có một loại men rượu bí truyền. Men được làm từ vỏ cây hyam, gạo tẻ Ba Na… và bắt buộc khi ủ phải có men trống và men mái.
Mỗi dân tộc ở vùng cao Nghệ An như Thái, Mông, Khơ mú đều có những nét độc đáo riêng trong văn hóa ẩm thực. Tết đến Xuân về, họ đều chuẩn bị cho gia đình những món ăn đặc trưng để vừa cúng tổ tiên vừa tiếp khách quý.
Với những vị khách từ xa đến với vùng đất Cao Sơn, Đà Bắc, Hòa Bình, lần đầu tiên nhìn thấy những kẹp thịt chuột vừa được nướng vàng được một người dân xóm Sưng cầm từ trên núi xuống, ai cũng có đôi phần hoảng sợ. Nhưng thực ra, đó lại chính là đặc sản của người Dao Tiền ở đây.
Nắng vàng rực rỡ trong tiết trời se se lạnh là kiểu thời tiết đặc trưng của lòng chảo Mường Thanh, thủ phủ tỉnh Điện Biên mỗi dịp Tết đến, Xuân về.
Người Tày nói chung và người Tày ở xã Vĩnh Yên (Bảo Yên) nói riêng sở hữu nhiều bí quyết được truyền từ đời này qua đời khác để chế biến những món ăn truyền thống ngon thượng hạng riêng có, thết đãi bạn bè, người thân trong những ngày Tết.
Được bình chọn là một trong 10 chợ phiên độc đáo nhất khu vực Đông Nam Á, Chợ phiên Bắc Hà thể hiện văn hóa ẩm thực của người H'Mông, tiêu biểu với 4 đặc sản: Thắng cố, mèn mén, phở Bắc Hà và rượu ngô Bản Phố.
Mỗi dân tộc Việt Nam lại có những món ăn khác nhau, mang đặc trưng riêng của từng vùng, miền và của riêng từng dân tộc. Với người dân tộc ở Sapa thì Tết cũng phải đầy đủ các món ăn đặc sắc.
Trong kho tàng ẩm thực của Tây Bắc, 'Thịt trâu gác bếp' là một trong những món ăn được xem là tinh hoa của ẩm thực Tây Bắc, món ăn ai cũng muốn nếm thử khi tới đây. Với các gia vị đặc trưng, riêng có của vùng cao, người dân tộc Thái đen ở Sơn La đã tạo ra món ăn hấp dẫn với hương vị không thể trộn lẫn và chẳng nơi nào có được.
Đối với đồng bào Thái Phù Yên, ngày Tết không chỉ là dịp sum họp, đoàn tụ gia đình mà còn là phong tục, nét văn hóa độc đáo. Trong đó, phải kể đến các món ăn dân tộc truyền thống được người dân chế biến trong những ngày Tết để dâng lên ông bà, tổ tiên và thiết đãi anh em bạn bè, người thân trong dòng tộc.
Những ngày cận kề Tết, các bà nội trợ lại thi nhau lùng mua các đặc sản vùng cao để chuẩn bị làm cỗ. Món ăn vùng cao được nhiều người mua quan tâm trong dịp Tết bởi tiêu chí vừa ngon, lạ miệng vừa an toàn thực phẩm.
Sức mua tăng dần, cùng với đó thị trường Tết cũng đã xuất hiện đầy đủ đặc sản của khắp các vùng miền trong cả nước.