Buổi sáng đứng trên chòi 'Thủy văn phủ Lạng Thương' nhìn dòng sông bảng lảng sương mù với vẻ yên tĩnh lạ thường như đang chìm vào trong giấc ngủ. Xa xa kia là những đoàn thuyền đánh cá đang chuẩn bị cho một ngày mới tung chài lưới đẹp như một bức tranh thủy mặc. Sông Thương như một dải lụa đào nằm vắt ngang qua thành phố. Bên kia bờ lở, bên này bờ bồi, bến Chia Ly và cây cầu sắt vẫn còn đó như một chứng nhân lịch sử với những biến chuyển hào hùng của người dân Bắc Giang.
Dù ai có nhà cao cửa rộng, đi khắp năm châu bốn bể thì mái nhà xưa, nơi có mẹ cha vẫn là nơi mong muốn quay về. Nơi nào có cha mẹ, nơi đó là nhà. 'Nhiều đêm muốn quay về, ngồi yên dưới mái nhà'. Những ca từ đẹp như thơ trong 'Lời thiên thu gọi' của Trịnh Công Sơn, hẳn là một cảm thức ám ảnh đối với nhiều người, trong đó có tôi. Cứ ngân vang trong tâm trí, theo từng bước chân người, một hôm nào bất chợt. Trên những ngả đường phiêu bạt, kẻ xa quê nào chẳng có phút giây lắng lòng nhớ đến quê hương. Và như một cận cảnh, chính là một mái nhà và rõ ràng hơn, chính là bóng dáng mẹ cha.
Vào cuối những năm bảy mươi của thế kỷ trước, chúng tôi xôn xao đón đợi tác phẩm khảo cứu dân tộc học của nhà nghiên cứu nổi danh Giáo sư Từ Chi, cuốn 'Hoa văn cạp váy Mường' (bút danh Trần Từ). Liền với đó là vào những dịp gặp gỡ hoặc hội thảo khoa học, chúng tôi mò mẫm hỏi han thầy về phương pháp tiếp cận nhân học văn hóa.
Có những nỗi niềm lắng sâu tâm tưởng rồi một ngày chợt lay thức, trong tôi luôn hiển hiện bóng dáng của một dòng sông, một con đường, một mái nhà thơ ấu cùng thênh thang ký ức vui buồn, đầy vơi theo tuổi tác. Ấy là quê, là làng với biết bao hoài cảm thương nhớ bền sâu...