Đến Y Tý (Lào Cai) mùa nước đổ tháng 5-6, ở độ cao hơn 2.000 mét để chiêm ngưỡng những 'nấc thang lên thiên đường' giữa lưng chừng trời, một cảnh tượng thật hùng vĩ và ấn tượng khó quên.
Đến Y Tý (Lào Cai) mùa nước đổ tháng 5-6, ở độ cao hơn 2.000 mét để chiêm ngưỡng những 'nấc thang lên thiên đường' giữa lưng chừng trời, một cảnh tượng thật hùng vĩ và ấn tượng khó quên.
Mỗi dân tộc thiểu số ở Lào Cai đều có những nét văn hóa đặc trưng, thể hiện trong phong tục, tập quán, lễ hội, trang phục của từng tộc người. Với dân tộc Hà Nhì đen ở vùng cao Bát Xát, ngoài trang phục mang nét hoa văn riêng, còn có một nét độc đáo mà bất cứ ai gặp phụ nữ Hà Nhì đều nhận thấy và tò mò muốn biết. Đó là mái tóc giả đồ sộ vấn cao trên đầu của họ…
Nhà trình tường của bà con dân tộc Hà Nhì ở Y Tý (Lào Cai) là một trong những kiến trúc vô cùng độc đáo. Kiểu nhà này mới chịu được điều kiện khí hậu khắc nghiệt nắng nóng của mùa hè và lạnh giá của miền núi phía Bắc khi đông về.
Nhà trình tường của bà con dân tộc Hà Nhì ở Y Tý là một trong những kiến trúc vô cùng độc đáo. Kiểu nhà này mới chịu được điều kiện khí hậu khắc nghiệt của miền núi phía Bắc, lạnh và sương mù dày đặc.
Trong phong tục văn hóa của người Hà Nhì ở vùng cao Bát Xát, từ 'phu chu ma' tiếng Hà Nhì dịch ra là 'thần lửa', với biểu tượng là một hòn đá nhỏ được người Hà Nhì đặt cố định bên cạnh bếp lửa của gia đình. Đây được coi như sự hiện diện của vị thần trong việc giữ ấm và mang lại may mắn cho gia đình người Hà Nhì.
Tháng 4, những cơn mưa rào đầu mùa ào ạt đổ xuống vùng cao nguyên rộng lớn mênh mang ruộng bậc thang, đem đến cho đồng bào Mông, Hà Nhì ở đây niềm vui dào dạt. Ấy là mùa nước đổ đã tới, một vụ lúa mới bắt đầu, người dân vùng cao Y Tý (Bát Xát) nô nức rủ nhau xuống thung lũng Thề Pả gần cầu Thiên Sinh cày cấy. Mùa nước đổ, dưới ánh nắng vàng, thung lũng Thề Pả lấp lánh như những tấm gương trời khổng lồ, xứng đáng là Di sản quốc gia danh lam, thắng cảnh.
Trên khắp dải đất hình chữ S, có hàng nghìn Bà mẹ Việt Nam Anh hùng được Nhà nước tặng hoặc truy tặng vì có nhiều cống hiến, hy sinh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Với sức trẻ và quyết tâm cao, hàng trăm đoàn viên, thanh niên dân tộc H'Mông, Dao, Giáy, Hà Nhì… đã biến vùng đất hoang hóa, khô cằn thành những làng trẻ xanh cây trái, sáng ánh điện, hanh thông đường sá… ở vùng biên giới Lào Cai.
Chợ phiên Dào San - phiên chợ của 8 xã biên giới huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu đã trở thành nơi giao lưu, trao đổi hàng hóa mang nhiều nét đặc trưng của chợ vùng cao Tây Bắc từ bao đời nay.
Nhiều năm qua, hệ thống giao thông chưa phát triển đồng bộ đã trở thành rào cản đối với ngành 'công nghiệp không khói' của tỉnh Lào Cai.
Mùa xuân, đất trời biên cương như đang hừng lên một hương sắc mới. Núi đồi nghiêng nghiêng, ruộng rẫy nghiêng nghiêng trong một màu xanh tơ non bất tận. Đường tuần tra như một nét vẽ mờ xa trải dài uốn lượn trong cái mênh mông của màu xanh ấy. Nhìn một vùng cương thổ Tổ quốc yên ả, tôi hiểu mình là một người lính hạnh phúc.
Với người Hà Nhì ở Lào Cai, trai gái đến tuổi trưởng thành được tự do kết bạn. Đôi trai gái ưng thuận làm bạn thì họ sẽ xin phép bố mẹ của cả hai gia đình được tìm hiểu nhau và khi đã đủ sự tin tưởng vào tình yêu, họ có thể sinh con trước khi tổ chức nghi lễ cưới.
Đã thành phong tục truyền thống, ngày Thìn đầu tiên của tháng 2 Âm lịch hằng năm, đồng bào Hà Nhì ở xã Nậm Pung (Bát Xát) lại tưng bừng tổ chức đón Tết Gạ Ma O (hay còn gọi là Tết Thiếu nhi).
ĐBP - Nép mình dưới chân núi Khoan La San hùng vĩ, từ khi khai sơn phá thạch lập bản đến nay, người Hà Nhì nơi biên cương Sín Thầu (huyện Mường Nhé) một lòng sắt son theo lý tưởng của Ðảng, xây dựng cuộc sống mới ngày càng ấm no, đủ đầy hơn. Ðặc biệt, cùng với những chiến sĩ mang 'quân hàm xanh' người dân nơi đây đã bảo vệ vững chắc từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác - cùng phát triển.
Ngày 18/2, Sở Giao thông vận tải - Xây dựng tỉnh tổ chức hội nghị tham vấn ý kiến cộng đồng và các tổ chức có liên quan về phương án quy hoạch chung đô thị du lịch Y Tý, huyện Bát Xát.
Những ngày chuẩn bị đón Xuân Canh Tý 2020, nhiều người dân, nhất là các hộ nghèo đồng bào các dân tộc thiểu số trong vùng kinh tế trọng điểm huyện Bát Xát (Lào Cai) rất vui mừng, phấn khởi bởi được Đoàn Kinh tế - Quốc phòng (KT-QP) 345, Quân khu 2 giúp đỡ trao cho một số con giống để phát triển chăn nuôi, sản xuất.
Khi những tràn ruộng bậc thang ở thôn Lao Chải, xã Trịnh Tường (Bát Xát) ngả màu vàng rực tạo thành bức tranh tuyệt đẹp trên đỉnh núi, không chỉ gặt lúa, đồng bào Hà Nhì nơi đây còn có thú săn chuột rừng làm món đặc sản đãi khách đến chơi nhà trong những ngày xuân.
ĐBP - Ðến với chợ Mường Nhé - phiên chợ nơi cực Tây của Tổ quốc, tôi chưa bao giờ nghĩ đến một khung cảnh ấm áp và gần gũi đến vậy. Nơi bà con vùng cao coi chợ là ngôi nhà thứ hai, vừa buôn bán vừa trao nhau tình cảm yêu thương. Tại đây, mọi mặt hàng nông sản đều được chính tay bà con nuôi, trồng, rất sạch sẽ và tươi ngon.
Đường lên xã biên giới Thu Lũm (huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu) cứ cheo leo, thăm thẳm theo những ngọn núi mây trắng quanh năm bao phủ bởi mây mù. Giữa cái lạnh miền quan ải, chúng tôi nghe tiếng xào xạc của đại ngàn, trong đó có cả tiếng cờ Tổ quốc phần phật trong gió. Tổ quốc càng trở nên thiêng liêng khi ở nơi tận cùng đất nước ta thấy lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên nền trời biên giới mùa xuân...
Với 54 dân tộc anh em chúng ta đều có một cái Tết chung là Tết Nguyên đán, Tết của cả dân tộc.
Thiên nhiên đã ban cho các địa phương vùng miền núi, biên giới của Việt Nam những con sông, con suối đẹp, hiền hòa; những ngọn núi cao hùng vĩ; những cánh rừng xanh bạt ngàn… Từ nơi ấy, đã sinh ra những người con gái dân tộc đẹp như hoa Pơ Lang; tươi như đóa ban rừng; trong trẻo, tinh khôi như hoa mơ, hoa mận; ngạt ngào hương sắc như phong lan đỉnh núi…
Trong những ngày giáp Tết Canh Tý 2020, không khí rộn ràng đón Xuân tưng bừng khắp các bản làng tại khu vực ngã ba biên giới A Pa Chải thuộc xã Sín Thầu, (huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên). Đây là khu vực có gần 100% người dân là đồng bào dân tộc Hà Nhì sinh sống. Mặc dù người Hà Nhì ăn tết truyền thống từ trung tuần tháng 12 dương lịch nhưng không vì thế mà Tết Nguyên Đán ở đây kém đi vẻ tưng bừng, nhộn nhịp.
Khi những tràn ruộng bậc thang ở thôn Lao Chải, xã Trịnh Tường (Bát Xát) ngả màu vàng rực tạo thành bức tranh tuyệt đẹp trên đỉnh núi, không chỉ gặt lúa, đồng bào Hà Nhì nơi đây còn có thú săn chuột rừng làm món đặc sản đãi khách đến chơi nhà trong những ngày Tết.
Cùng với tiếng nói, trang phục là một di sản văn hóa truyền thống độc đáo mang đặc trưng rất dễ nhận biết của từng dân tộc. Trang phục truyền thống không chỉ mang đậm bản sắc văn hóa, mà còn chứa đựng những giá trị nghệ thuật, giá trị lịch sử của từng tộc người.
Những ngày cuối năm, núi rừng vùng cao Y Tý (Bát Xát) hửng nắng nhưng cái lạnh vẫn khiến chúng tôi rùng mình mỗi khi có đợt gió kèm theo sương mù kéo đến. Trên khoảng rừng cây thưa nhìn ra thung lũng Lao Chải, có rất đông thanh niên Hà Nhì đang tất bật chuẩn bị cho một nghi lễ quan trọng, đó là xây 'nhà' cho người đã mất.
ĐBP – 1- Mùa xuân lại đến, tôi chắc rằng nhiều du khách trong nước và quốc tế đã có ý lựa chọn đến Ðiện Biên để tham quan, nghiên cứu, khám phá các di tích lịch sử, văn hóa… Ðến để được thư giãn, được thả mình trong không gian nguyên sơ, gần gũi mà vẫn giữ nét truyền thống ở các điểm nghỉ dưỡng sinh thái. Những người ưa xê dịch, khám phá có thể ngược quốc lộ 4H qua huyện biên giới Nậm Pồ, Mường Nhé lên điểm mốc 0 - Mốc biên giới 3 nước Việt - Trung - Lào ở A Pa Chải (xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé) hay theo dòng sông Ðà, sông Nậm Na về xuôi.
ĐBP - Vào mỗi độ tháng 12 dương lịch hàng năm, khi cái rét ngọt của miền biên viễn đang phủ kín khắp bản làng; dãy núi Khoan La San hùng vĩ (thuộc địa phận xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé) - nơi phân chia ranh giới giữa ba quốc gia: Việt Nam - Lào - Trung Quốc khoác lên mình dải mây trắng xóa, cũng là lúc bà con người Hà Nhì nơi đây lại tưng bừng tổ chức Tết Cổ truyền dân tộc (Khù Sự Chà). Ðây là lễ tết lớn, quan trọng nhất đối với đồng bào dân tộc Hà Nhì. Chính vì thế, đã thành cái hẹn với vùng cao, năm nay nhóm phóng viên chúng tôi lại ngược ngàn hàng trăm cây số, đến chân núi Khoan La San để ăn Tết với bà con Hà Nhì.
ĐBP - Những năm gần đây, phong trào văn nghệ quần chúng trên địa bàn huyện Mường Nhé đã có những bước phát triển, thu hút đông đảo người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số tham gia hưởng ứng. Từ đó, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, tạo sân chơi tinh thần lành mạnh cho nhân dân; đặc biệt là góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc, đẩy mạnh phong trào xây dựng văn hóa cơ sở.
ĐBP - Lễ Gạ Ma Thú (còn gọi là lễ Cúng bản) của người Hà Nhì ở Sín Thầu (huyện Mường Nhé) được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia từ đầu năm 2019. Tuy nhiên, với xu thế hội nhập, giao thoa văn hóa, việc bảo tồn, phát huy giá trị lễ 'Gạ Ma Thú' đang trở thành thách thức không nhỏ.
Sông Đà, dòng sông hung dữ chọn cho mình một con đường khó khăn giữa vực sâu, núi cao để chảy vào lòng đất Việt. Nơi đây, giữa bốn bề rừng thẳm đang có những con người chịu đựng mọi gian khó để 'Giữ lấy Thao, Đà dải thượng lưu'.
Cũng như nhiều dân tộc khác sinh sống trên rẻo cao, người Hà Nhì ở Tây Bắc có nhiều món ăn độc đáo, thể hiện sức sáng tạo và văn hóa ẩm thực riêng. Trong đó, có món bánh trôi thường được bà con làm trong dịp Tết Hồ Sự Chà (Tết cơm mới) - Tết cổ truyền với không gian văn hóa đặc sắc.
Đồn Biên phòng Y Tý, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Lào Cai luôn gần dân, bám bản. Không chỉ nắm chắc tình hình địa bàn, cột mốc, đường biên, mà các chiến sĩ mang quân hàm xanh nơi đây có rất nhiều việc làm thiết thực giúp nhân dân xóa đói, giảm nghèo bền vững, từng ngày có cuộc sống ổn định hơn.