Nhìn vào diễn biến và kết quả của cuộc gặp vừa rồi của bộ trưởng ngoại giao và bộ trưởng quốc phòng các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) tại Toledo (Tây Ban Nha) có thể nhận biết được rất rõ tình thế khó khăn, khó xử hiện tại của EU về đối ngoại và an ninh.
Châu Phi lại hứng thêm một cuộc đảo chính do quân đội tiến hành. Đó là cuộc đảo chính quân sự ngày 30/8/2023 tại Gabon ngay sau khi có kết quả bầu cử tổng thống; theo đó Tổng thống đương nhiệm Ali Bongo Ondimba tái đắc cử nhiệm kỳ thứ 3 liên tiếp. Đâu là nguyên nhân khiến châu Phi diễn ra nhiều cuộc đảo chính như vậy?
Một phái đoàn quân đội Nga, dẫn đầu là thứ trưởng quốc phòng, đại tướng Yunus-Bek Yevkurov đã tới một quốc gia châu Phi để thảo luận về triển vọng hợp tác quốc phòng.
Giới chức quân sự lên nắm quyền trong một cuộc đảo chính hồi tháng 7 ở Niger đã quyết định cấm các cơ quan Liên Hiệp Quốc, các tổ chức phi chính phủ và các cơ quan quốc tế khác làm việc trong các 'khu vực chiến dịch quân sự' trong lãnh thổ quốc gia Tây Phi này.
Châu Phi đối mặt với nhiều năm bất ổn có có nguy cơ làm chệch hướng các nỗ lực của EU và cộng đồng quốc tế rộng lớn hơn nhằm giải quyết vấn đề bạo lực thánh chiến.
Từ năm 2019 đến nay, khu vực châu Phi hạ Sahara đã chứng kiến 10 cuộc đảo chính quân sự tại 7 quốc gia.
Người đứng đầu về chính sách đối ngoại và an ninh của Liên minh châu Âu (EU), Josep Borrell, cho biết rằng các cuộc đảo chính gần đây ở Gabon và Tây Phi sẽ gây thêm bất ổn trong khu vực. Và các Bộ trưởng Quốc phòng của EU sẽ thảo luận về vấn đề này tới đây.
Các bộ trưởng quốc phòng của EU sẽ thảo luận về tình hình Gabon, người đứng đầu chính sách đối ngoại Josep Borrell cho biết hôm 30/8.
Các lãnh đạo đảo chính ở Gabon cho biết, Tổng thống bị lật đổ Ali Bongo Ondimba đang bị quản thúc tại gia ở thủ đô Libreville.
Tới thăm Niger vào tháng 3, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken tuyên bố quốc gia Tây Phi này là một 'mô hình dân chủ'. Nhưng phương Tây đã tự lừa dối khi cho rằng Niger đang trên đà ổn định. Cuộc đảo chính đã chứng minh điều ngược lại.
Các sĩ quan quân đội Gabon cho biết, họ đã tiến hành đảo chính và lên nắm quyền đất nước vào thứ Tư (30/8), không lâu sau khi cơ quan bầu cử của quốc gia Trung Phi này thông báo rằng Tổng thống Ali Bongo đã giành được nhiệm kỳ thứ ba.
Hàng loạt các cuộc đảo chính đã xảy ra ở khu vực Tây và Trung Phi trong 3 năm qua do bạo lực nổi dậy như ở Mali và Burkina Faso hay do căng thẳng nội bộ như ở Sudan.
Một góc nhìn từ phương Tây do Viện Chính sách đối ngoại (Mỹ) cho rằng, không nên sử dụng biện pháp quân sự để biến Niger trở thành 'Ukraine mới'.
Đại diện cấp cao của Liên minh châu Âu (EU) về chính sách an ninh và đối ngoại Josep Borrell thông báo, các bộ trưởng quốc phòng của khối này sẽ thảo luận về tình hình tại Gabon.
Một nhóm sĩ quan quân đội cấp cao Gabon tuyên bố đã nắm quyền, và chấm dứt chính quyền đương nhiệm.
Chính quyền Niger do phe đảo chính kiểm soát tiếp tục thể hiện thái độ cứng rắn, không khuất phục trước áp lực từ Liên minh châu Phi (AU) cũng như Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) sau hàng loạt động thái từ cả hai phía. Liệu thế giằng co này sẽ đưa đến một 'thỏa hiệp' hay sẽ lại thêm một quốc gia vùng Sahel cắt quan hệ với Pháp và rời khỏi AU, ECOWAS?
Nhóm đảo chính Niger đã công bố một loạt biện pháp quân sự vào cuối tuần qua nhằm mục đích củng cố sức mạnh trong bối cảnh có thể chuẩn bị phải đối mặt với sự can thiệp quân sự từ Cộng đồng Kinh tế các Quốc gia Tây Phi (ECOWAS).
Mọi diễn biến gần đây nhất ở bên trong cũng như ngoài Niger đều báo hiệu, chiến tranh hoặc xung đột quân sự dường như không còn có thể tránh khỏi ở đất nước này.
Trước đó, chính quyền quân sự Niger đã triển khai chiến dịch tiêu diệt các phần tử khủng bố ở sát biên giới Mali và Burkina Faso.
France 24 ngày 27/8 đưa tin, lệnh báo động mức cao nhất vừa được chính quyền quân sự tại Niger ban hành đối với các lực lượng vũ trang nước này, trong bối cảnh Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) vừa tái khẳng định việc không loại trừ khả năng tiến hành biện pháp quân sự vào Niamey nhằm khôi phục trật tự Hiến pháp.
Chính quyền quân sự ở Niger đã đặt các lực lượng vũ trang ở trong tình trạng báo động cao nhất, với lý do mối đe dọa tấn công ngày càng gia tăng.
Ngày 25/8, Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) đã kêu gọi chính quyền quân sự lên nắm quyền ở Niger sau cuộc đảo chính hồi tháng trước rằng hiện 'chưa quá muộn để xem xét lại hành động của mình'.
Ngày 25/8, chính quyền quân sự Niger cho biết họ đã yêu cầu Đại sứ Pháp Sylvain Itte rời khỏi nước này trong vòng 48 giờ, khi quan hệ giữa quốc gia Tây Phi và cựu mẫu quốc ngày càng xấu đi.
Chính phủ quân sự mới của Niger đã ký lệnh cho phép Burkina Faso và Mali cử lực lượng an ninh, quốc phòng của họ tới can thiệp tại lãnh thổ Niger trong trường hợp một cuộc tấn công xảy ra.