Để học sinh phát triển toàn diện

Xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện là một trong những giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện - Ảnh: Nh.V

Để triển khai hiệu quả Thông tư 18/2025/TT-BGDĐT, ngành GD-ĐT đã đẩy mạnh nhiều hoạt động nhằm tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong chăm sóc, hỗ trợ học sinh. Ngành còn phối hợp với Tổ chức Plan thực hiện các mô hình tham vấn học đường tại 31 trường học có cấp THCS thuộc 14 xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng đặc biệt khó khăn, góp phần nâng cao hiệu quả hỗ trợ học sinh ngay từ cơ sở.

Sau 1 năm triển khai, công tác tham vấn học đường trên địa bàn tỉnh từng bước đi vào nền nếp. Các trường học đã kiện toàn tổ tham vấn, tăng cường tư vấn tâm lý, giáo dục kỹ năng sống, giáo dục giới tính, phòng, chống bạo lực học đường và chăm sóc sức khỏe tinh thần cho học sinh.

Xác định tham vấn học đường là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, Trường THCS Bảo Ninh (phường Đồng Hới) đã thành lập tổ tư vấn học đường và triển khai đa dạng hoạt động như tư vấn cá nhân, tư vấn nhóm, tăng cường giáo dục kỹ năng sống trong các giờ học, hoạt động trải nghiệm và ngoại khóa; đồng thời huy động mọi nguồn lực để hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, giúp các em vượt qua trở ngại cả về vật chất lẫn tinh thần.

Theo cô Lưu Thị Ánh Tuyết, Hiệu trưởng nhà trường, công tác tham vấn đã mang lại nhiều chuyển biến tích cực, song vẫn gặp không ít khó khăn khi đội ngũ tư vấn chủ yếu là giáo viên kiêm nhiệm, chưa được đào tạo chuyên sâu, cơ sở vật chất còn thiếu, trong khi học sinh ngày càng chịu nhiều áp lực từ học tập, mạng xã hội và những biến đổi tâm sinh lý ở tuổi vị thành niên. Vì vậy, nhà trường luôn chú trọng phòng ngừa, phát hiện sớm và hỗ trợ kịp thời những học sinh gặp khó khăn về tâm lý.

"Chúng tôi luôn quan niệm, mỗi học sinh đều có giá trị riêng và cần được quan tâm, đồng hành để phát triển toàn diện. Mục tiêu là để mỗi ngày đến trường thực sự là một ngày vui đối với các em", cô Lưu Thị Ánh Tuyết chia sẻ.

Nếu ở khu vực đô thị, học sinh chủ yếu chịu áp lực từ học tập và mạng xã hội thì tại vùng cao, công tác tham vấn học đường còn đối mặt với nhiều khó khăn đặc thù như điều kiện kinh tế, rào cản ngôn ngữ, phong tục tập quán và nguy cơ tảo hôn.

Tại Trường THCS Đakrông, nơi đa số học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số, với sự hỗ trợ của Dự án Plan, nhà trường đã triển khai nhiều hoạt động phù hợp với điều kiện thực tế.

Cô giáo Ngụy Như Anh Phương, phụ trách công tác tham vấn học đường của trường cho hay: Ngoài đẩy mạnh truyền thông về sức khỏe tinh thần, an toàn trên không gian mạng, phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, nhà trường còn khảo sát tâm lý toàn bộ học sinh để sàng lọc, phát hiện sớm những trường hợp cần được hỗ trợ.

Trên cơ sở kết quả khảo sát, tổ tham vấn học đường đã kịp thời hỗ trợ những học sinh gặp khó khăn về tâm lý thông qua nhiều hình thức phù hợp như vẽ tranh cảm xúc, thẻ màu cảm xúc, đóng vai tình huống và xây dựng các mô hình "Bạn giúp bạn", "Đôi bạn cùng tiến" nhằm giúp học sinh cởi mở, tự tin chia sẻ những khó khăn của bản thân.

Những hoạt động ngoại khóa thiết thực giúp học sinh mạnh dạn, tự tin hơn trong sinh hoạt, học tập - Ảnh: Nh.V

Một trường hợp điển hình là nữ sinh lớp 9 của trường thường xuyên nghỉ học, ít giao tiếp và học tập sa sút. Qua sự phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm, tổ tham vấn và gia đình, nhà trường đã xác định nguyên nhân xuất phát từ hoàn cảnh kinh tế khiến phụ huynh có ý định cho em nghỉ học. Sau nhiều lần tư vấn, vận động, em đã quay trở lại trường, ổn định tâm lý và dần tiến bộ trong học tập.

Trong điều kiện nhiều trường học chưa có cán bộ tham vấn chuyên trách, giáo viên chủ nhiệm vẫn là lực lượng gần gũi học sinh nhất. Cô Trương Thị Lan Hường, Trường THCS số 1 Bắc Lý (phường Đồng Hới), cho hay: Học sinh THCS là lứa tuổi có nhiều biến động về tâm sinh lý, dễ rơi vào trạng thái lo âu, căng thẳng hoặc khủng hoảng cảm xúc. Vì vậy, giáo viên cần chủ động quan sát những thay đổi trong hành vi của học sinh để kịp thời phát hiện và hỗ trợ.

Cô Hường kể về một học sinh vốn ngoan ngoãn nhưng bất ngờ học tập sa sút, sống khép kín và có biểu hiện nổi loạn. Sau nhiều lần trò chuyện, cô mới biết cha mẹ em đang trong quá trình hoàn thành thủ tục ly hôn. Với sự đồng hành của giáo viên, tập thể lớp và gia đình, em dần ổn định tâm lý, vượt qua kỳ thi cuối cấp với kết quả tốt.

“Phía sau mỗi biểu hiện bất thường của học sinh đều có một nguyên nhân cần được thấu hiểu. Vì vậy, nếu giáo viên chỉ nhìn vào biểu hiện bên ngoài để trách phạt thì rất có thể sẽ đẩy một đứa trẻ vào bế tắc. Điều các em cần trước tiên là được lắng nghe và thấu hiểu”, cô Hường khẳng định.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác tham vấn học đường vẫn còn nhiều bất cập, hạn chế. Đội ngũ làm công tác tham vấn chủ yếu kiêm nhiệm, thiếu chuyên môn chuyên sâu; cơ sở vật chất, phòng tham vấn ở nhiều trường chưa đáp ứng yêu cầu; không ít học sinh còn e ngại tìm đến tư vấn. Tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, công tác này càng khó khăn hơn bởi rào cản về điều kiện kinh tế, phong tục tập quán, sự thiếu đồng hành của gia đình và khác biệt ngôn ngữ…

Để triển khai hiệu quả Thông tư 18/2025/TT-BGDĐT, thời gian tới, ngành GD-ĐT sẽ tập trung nâng cao nhận thức của cán bộ, giáo viên và phụ huynh, phát huy vai trò giáo viên chủ nhiệm trong phát hiện sớm các nguy cơ để có biện pháp hỗ trợ kịp thời. Bên cạnh đó, tiếp tục tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình trong giáo dục kỹ năng sống, chăm sóc sức khỏe tinh thần, bảo đảm an toàn trên không gian mạng nhằm từng bước xây dựng mạng lưới tham vấn học đường chuyên nghiệp.