Xứ Tà đuổi "ma"

Tà Xi Láng giữa đại ngàn Tây Bắc, nơi mây trắng quấn quýt lưng đèo, nắng tháng Tám vàng như mật ong rừng xuyên qua tán lá, những ngọn núi sừng sững như muốn đội cả trời xanh. Vùng đất ấy một thời bị ám ảnh bởi những “bóng ma” mang tên ma túy. Nhưng đó đã là chuyện của những năm tháng trước, nay Tà Xi Láng đã sạch ma túy. Tôi quyết định vượt núi, lên đây để nghe câu chuyện “Xứ Tà đuổi ma”.

Vùng đất của những "bóng ma"

Tà Xi Láng là xã đặc biệt khó khăn của tỉnh Lào Cai, nơi đồng bào Mông chiếm phần lớn dân số. Cái nghèo, cái khó đeo bám qua nhiều thế hệ; trình độ dân trí thấp và những phong tục, tập quán lạc hậu khiến tội phạm và tệ nạn ma túy từng len lỏi vào các thôn, bản. Suốt một thời gian dài, Tà Xi Láng từng là "điểm nóng" về ma túy.

Trên những triền núi cao chót vót, cây anh túc vẫn lén lút nở hoa, kéo theo cả chục người mắc nghiện. Nguy hiểm hơn, một số đối tượng vì hám lợi đã tham gia các đường dây vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy liên tỉnh; số khác tổ chức bán lẻ ma túy cho người nghiện trong và ngoài xã. Những “bóng ma” ấy cứ thoắt ẩn, thoắt hiện giữa bản làng, núi rừng, bào mòn sức sống của cả một cộng đồng.

Tà Xi Láng được công nhận là xã sạch ma túy từ năm 2025.

Cuộc đấu tranh phòng, chống ma túy ở Tà Xi Láng không phải bắt đầu từ con số không. Hàng trăm lượt cán bộ, chiến sĩ Công an huyện Trạm Tấu và các phòng nghiệp vụ Công an tỉnh Yên Bái trước đây đã băng rừng, lội suối về từng thôn, bản. Họ cùng ăn, cùng ở, cùng làm với người dân, kiên trì vận động bà con thực hiện “3 bỏ”: bỏ trồng cây thuốc phiện, bỏ hút thuốc phiện, bỏ buôn bán thuốc phiện.

Những đối tượng nguy hiểm như Bờ La C., Hờ Sinh D. lần lượt bị bắt giữ; nhiều điểm bán lẻ ma túy ở các thôn, bản bị triệt xóa. Kết quả đạt được không nhỏ, nhưng cuộc chiến với ma túy vẫn dai dẳng. Đối tượng này bị bắt, đối tượng khác lại xuất hiện; điểm bán lẻ này bị triệt xóa, nơi khác lại nảy sinh. Cuộc chiến tưởng như sắp khép lại lại bước vào một chặng mới đầy cam go.

Cuộc chiến của những chiến sĩ công an

Cuộc chiến ấy bước sang giai đoạn mới khi thực hiện mô hình công an địa phương hai cấp, lực lượng Công an xã Tà Xi Láng được củng cố, trực tiếp bám địa bàn, bám dân.

Chúng tôi gặp Trung tá Lò Văn Tuân - Trưởng Công an xã Tà Xi Láng, trong căn phòng làm việc giản dị. Nhắc đến ngày đầu nhận nhiệm vụ, anh trầm giọng: “Chúng tôi xác định đấu tranh, phòng, chống ma túy là nhiệm vụ trọng tâm, khó cũng phải làm, bởi ở đâu tội phạm ma túy diễn biến phức tạp thì ở đó an ninh, trật tự cũng bị ảnh hưởng, kéo theo nhiều loại tội phạm và tệ nạn xã hội”.

Cán bộ công an thường xuyên về thôn, bản tuyên truyền, vận động Nhân dân hưởng ứng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc và phòng, chống ma túy.

Từ nhận thức đó, Công an xã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền triển khai các giải pháp bảo đảm an ninh, trật tự; đẩy mạnh phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, hướng tới xây dựng mỗi gia đình thành một “pháo đài” phòng, chống ma túy.

Lực lượng Công an xã triển khai "một chiến lược ba mũi giáp công", đẩy mạnh tuyên truyền, vận động; gọi hỏi, răn đe những trường hợp có biểu hiện nghi vấn; xác lập chuyên án, đấu tranh với các đối tượng vi phạm. Gần 20 người nghiện được đưa đi cai nghiện bắt buộc; sau cai nghiện tiếp tục được quan tâm, thăm hỏi, động viên, giúp đỡ tái hòa nhập cộng đồng.

Một lợi thế của lực lượng Công an xã Tà Xi Láng là nhiều cán bộ am hiểu ngôn ngữ, văn hóa và phong tục, tập quán của đồng bào địa phương.

Chính sự gần gũi về ngôn ngữ, am hiểu văn hóa ấy là chìa khóa mở cánh cửa lòng tin của đồng bào, giúp cán bộ Công an gần dân, hiểu dân và vận động bà con hiệu quả hơn.

Khi những “bóng ma” lùi xa

Từ Suối Xuân, nơi những nương chè thẳng đều tăm tắp, chúng tôi vượt núi lên vùng cao Tà Xi Láng. Con “ngựa sắt” tăng ga vượt dốc 174 - con dốc được cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 174 sẻ núi mở đường nên bà con quen gọi bằng cái tên ấy - rồi tiếp tục chinh phục dốc 12 tầng, luồn qua những tán rừng già. Cảnh sắc núi rừng hùng vĩ dần mở ra trước mắt.

Thi thoảng, những màn mây trắng đổ xuống che mờ con đường, rồi lại tan ra, để lộ những triền núi nối tiếp nhau. Giữa khung cảnh ấy, điều đáng mừng hơn cả là sự bình yên đang hiện hữu trong từng nếp nhà, từng ánh mắt của người dân.

Tại xã Tà Xi Láng, người nghiện ma túy bị kiểm điểm trước dân, người cai nghiện thành công được công bố trong các cuộc họp thôn và được giúp đỡ để tái hòa nhập.

Kết thúc năm 2025, Tà Xi Láng đã sạch ma túy. Điều từng tưởng như khó có thể thực hiện nay đã trở thành hiện thực. Ma túy bị đẩy lùi, tình hình an ninh, trật tự ở các thôn, bản cũng chuyển biến rõ rệt; những vụ trộm cắp, đánh nhau, gây mất trật tự giảm, làng bản dần trở lại bình yên.

Công cuộc đuổi “ma” đã đạt được kết quả quan trọng, nhưng giữ cho “ma” không quay trở lại còn là nhiệm vụ lâu dài. Tại các thôn, bản, những người từng nghiện tiếp tục được quản lý, giám sát, đồng thời nhận được sự động viên, giúp đỡ của lực lượng công an và cộng đồng. Khi có chuyển biến tích cực, từ bỏ được ma túy, họ được ghi nhận, động viên tại các cuộc họp thôn. Bà con cũng chung tay giúp đỡ, gần gũi, sẻ chia để những người từng lầm lỡ tái hòa nhập cộng đồng.

Công cuộc đẩy lùi ma túy ở Tà Xi Láng đang có thêm động lực mới khi Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai ban hành Nghị quyết 51 về xây dựng xã, phường không ma túy.

Nếu cách đây 3 - 5 năm, việc thực hiện mục tiêu này ở Tà Xi Láng còn rất nhiều khó khăn thì nay nhiệm vụ trọng tâm là giữ vững kết quả, thường xuyên nắm chắc tình hình, chủ động các biện pháp phòng ngừa, không để ma túy quay trở lại. Không còn những chuyên án cam go, những cuộc vây bắt đầy hiểm nguy như trước, cuộc chiến với ma túy ở Tà Xi Láng giờ đây chuyển sang một chặng mới: giữ vững sự bình yên từ mỗi gia đình, mỗi thôn, bản.

Hoa đào nở trên xứ Tà

Cùng cán bộ công an xã, chúng tôi đến thăm Hờ A Kỉa - từng nghiện ma túy nhiều năm và đã trải qua cai nghiện bắt buộc. A Kỉa đón chúng tôi trong căn nhà gỗ sạch sẽ, với những bao lúa xếp gọn trong nhà, ngô đang phơi ngoài hiên - thành quả sau một mùa cần mẫn làm ăn.

Anh thủng thẳng chia sẻ: “Giờ không dám hút nữa đâu. Hút vào bản thân mình khổ, gia đình mình cũng khổ theo. Mình chấp hành quy định, làm theo lời cán bộ”.

Qua nhiều lần xét nghiệm, A Kỉa đều có kết quả âm tính với ma túy. Sức khỏe dần hồi phục, anh lại chăm chỉ với nương ngô, ruộng lúa.

Cán bộ công an động viên, giúp đỡ người đã hoàn thành việc cai nghiện.

Cũng trong buổi trò chuyện ấy, các thành viên lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, hồ hởi kể về những đổi thay của bản làng.

Trưởng bản Xá Nhù Sùng A Chinh cho biết: Bà con người Mông phấn khởi lắm, thuốc phiện đã hết, heroin không còn, những "bóng ma" đã biến mất. Gà, vịt, dê, lợn của bà con bây giờ nuôi con nào được con nấy, không còn lo mất trộm như trước.

Câu chuyện tiếp nối bằng niềm tin của Vàng A Thở - thành viên lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở: Cả bản, cả xã đã thấy rõ tác hại của thuốc phiện, của ma túy rồi. Giờ bà con bảo nhau không vướng vào cái thứ chết người ấy nữa.

Nói rồi, những cán bộ cơ sở hướng mắt về tấm pa-nô tuyên truyền xây dựng xã Tà Xi Láng không ma túy. Xa hơn là những tán mận, tán đào và những nương ngô đang được bà con chăm sóc, vun trồng. Trưởng bản Sùng A Chinh vui vẻ: “Tà Xi Láng đang dần trở thành xứ sở của hoa đào rồi đấy”.

Đuổi được “ma”, xua tan bóng tối của đói nghèo và tội phạm, Tà Xi Láng đang bừng lên sức sống mới. Con đường lên “xứ Tà” không còn gợi những ám ảnh về ma túy, mà là hành trình tìm về với sự bình yên giữa màu xanh của núi rừng và sắc hoa đào mỗi độ xuân sang. Câu chuyện “xứ Tà đuổi ma” khép lại, nhưng dư âm về cuộc chiến bền bỉ, về tình người và khát vọng đổi thay vẫn theo chúng tôi trên hành trình rời mảnh đất vùng cao Tà Xi Láng.