Vũ khí tầm xa của Mỹ ở Đức sẽ khơi mào cuộc chạy đua vũ trang mới ở châu Âu?
Mỹ muốn triển khai vũ khí tầm xa ở Đức lần đầu tiên kể từ những năm 1990 và Nga có thể phản ứng với kế hoạch này bằng cách triển khai và phát triển thêm các hệ thống hạt nhân tầm xa của riêng mình, trong trường hợp này là vũ khí có thể vươn tới lãnh thổ Mỹ nếu cần thiết.
![Tổng thống Mỹ Joe Biden (phải) hội đàm với Thủ tướng Đức Olaf Scholz tại Washington D.C, ngày 9/2/2024. Ảnh: AFP/TTXVN](https://photo-baomoi.bmcdn.me/w700_r1/2024_07_14_294_49628732/34318530827f6b21326e.jpg)
Tổng thống Mỹ Joe Biden (phải) hội đàm với Thủ tướng Đức Olaf Scholz tại Washington D.C, ngày 9/2/2024. Ảnh: AFP/TTXVN
Theo Đài phát thanh Quốc tế Deutsche Welle (Đức) ngày 13/7, lần đầu tiên kể từ những năm 1990, Mỹ muốn triển khai vũ khí tầm xa tại Đức. Thỏa thuận này đã đạt được tại hội nghị thượng đỉnh NATO mới nhất ở Washington D.C. "Chúng tôi biết rằng đã có sự tích tụ vũ khí đáng kinh ngạc ở Nga, với các loại vũ khí đe dọa lãnh thổ châu Âu", Thủ tướng Đức Olaf Scholz phát biểu tại Mỹ.
Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Mỹ đã giảm đáng kể kho vũ khí tầm xa của mình ở châu Âu, cũng như Nga. Vào thời điểm đó, có một cảm giác hòa bình và an ninh dường như được đảm bảo.
Nhưng, kể từ cuộc xung đột ở Ukraine năm 2022, các cuộc chạy đua vũ khí cũ đã quay trở lại. Về mặt quân sự, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius nói với đài phát thanh Deutschlandfunk rằng ông thấy "một khoảng cách nghiêm trọng về năng lực".
Trong số các loại vũ khí được lên kế hoạch triển khai vào năm 2026 có tên lửa hành trình Tomahawk, loại tên lửa đã chứng minh được hiệu quả trong 30 năm qua - gần đây nhất là chống lại lực lượng Houthi ở Yemen.
Không giống như tên lửa thông thường, vốn có quỹ đạo hình elip, tên lửa hành trình bay song song với mặt đất ở độ cao rất thấp. Điều này khiến radar của đối phương khó phát hiện và đánh chặn. Cũng được lên kế hoạch cho Đức, nhưng vẫn đang trong quá trình phát triển, là tên lửa của Mỹ có khả năng đạt tốc độ gấp nhiều lần tốc độ âm thanh và có tầm bắn hơn 2.750 km.
Tên lửa hành trình Taurus đầy uy lực của Đức chỉ có thể bay được khoảng 500 km và được phóng từ máy bay. Ngược lại, Tomahawk có thể được phóng từ mặt đất hoặc từ tàu chiến và có tầm bắn lên tới 2.500 km. Để so sánh: khoảng cách từ Berlin đến Moskva là khoảng 1.600 km.
Vùng Kaliningrad của Nga trên Biển Baltic cách Berlin chưa đầy 600 km. Bộ trưởng Quốc phòng Pistorius cho rằng đây cũng là nơi Nga có thể gây ra mối đe dọa lớn nhất. Điều này là do "chúng tôi tin rằng Nga đã bố trí những hệ thống vũ khí này ở Kaliningrad trong một thời gian, nghĩa là chúng nằm trong tầm bắn tới Đức và các quốc gia châu Âu khác", ông Pistorius nói với Đài truyền hình công cộng Đức ARD.
![Tên lửa Tomahawk được phóng từ tàu khu trục USS Stethem lớp Burke trong một cuộc tập trận. Ảnh: AFP/TTXVN](https://photo-baomoi.bmcdn.me/w700_r1/2024_07_14_294_49628732/fdf75af65db9b4e7eda8.jpg)
Tên lửa Tomahawk được phóng từ tàu khu trục USS Stethem lớp Burke trong một cuộc tập trận. Ảnh: AFP/TTXVN
Mối lo ngại về chạy đua vũ trang
Ở Đức, phản ứng chính trị đối với các kế hoạch này bị chia rẽ. Đảng của Thủ tướng Scholz, Đảng Dân chủ Xã hội (SPD) trung tả, tự coi mình là đảng của hòa bình, cho rằng động thái này là cần thiết. Hai đối tác liên minh nhỏ hơn, Đảng Xanh và Đảng Dân chủ Tự do (FDP) theo chủ nghĩa tự do mới, cũng như đảng đối lập lớn nhất, khối trung hữu của Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU)/Liên minh Xã hội Cơ đốc giáo (CSU), về cơ bản cũng đồng ý.
Ngược lại, đại diện của đảng cực hữu Alternative for Germany (AfD) đã bày tỏ lo ngại về một cuộc chạy đua vũ trang mới. "Việc triển khai này khiến Đức trở thành mục tiêu. Thủ tướng Scholz không hành động vì lợi ích của Đức", người phát ngôn quốc gia của AfD, Tino Chrupalla cho biết.
"Chúng ta chắc chắn đang hướng đến một cuộc chạy đua vũ trang mới", Tim Thies tại Viện Nghiên cứu Hòa bình và Chính sách An ninh tại Hamburg, nêu quan điểm. Nhưng ông nói thêm: "Tất nhiên, các vũ khí tầm xa được lên kế hoạch có thể là tài sản quan trọng trong chiến lược của NATO và chúng ta phải chấp nhận phản ứng của Nga".
Điều này gợi lại ký ức về Quyết định song song của NATO trong Chiến tranh Lạnh. Năm 1979, Liên minh phương Tây này tuyên bố triển khai tên lửa hạt nhân tầm trung và tên lửa hành trình ở Tây Âu để ứng phó với mối đe dọa từ Liên Xô.
Cùng lúc đó, Moskva được mời tham gia đàm phán giải trừ vũ khí. Vài năm sau, điều này dẫn đến một số hiệp ước giải trừ vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, Quyết định trên đã gây chia rẽ cực độ ở Tây Đức và dẫn đến các cuộc biểu tình quần chúng, được hỗ trợ không chỉ bởi Đảng Xanh mới nổi khi đó. Ngay cả ông Scholz khi đó cũng phản đối vũ khí của Mỹ.
Năm 1983, quân đội Đức cũng tham gia một cuộc biểu tình lớn ở Bonn phản đối việc triển khai tên lửa hạt nhân tầm trung và tên lửa hành trình của Mỹ. "Kết quả là Hiệp ước Lực lượng Hạt nhân Tầm trung và việc loại bỏ hàng trăm tên lửa của Mỹ và thậm chí nhiều hơn nữa của Liên Xô", chuyên gia Thies nói.
Việc triển khai hiện được lên kế hoạch rõ ràng chỉ được coi là giải pháp tạm thời. Bộ trưởng Quốc phòng Pistorius nói với Deutschlandfunk rằng "điều này liên quan đến kỳ vọng của Mỹ rằng Đức sẽ đầu tư vào việc phát triển và mua sắm các loại vũ khí tầm xa như vậy và sẽ cho Đức thời gian để phát triển vũ khí của riêng mình".
Có thể các bước đã được thực hiện, ngoài tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Mỹ. Các đại diện từ Đức, Pháp, Italy và Ba Lan đã ký một tuyên bố về ý định phát triển tên lửa hành trình trên mặt đất có tầm bắn hơn 500 km.
Chuyên gia Thies không tin rằng các kế hoạch triển khai có thể bị hủy bỏ nếu cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump thắng cử trong cuộc bầu cử vào tháng 11 năm nay. Ngược lại, ông nói: "Nhiều hệ thống vũ khí hiện đang được thảo luận đã được khởi xướng dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump. Hơn nữa, theo ông Pistorius, Đức được cho là phải trả tiền cho việc triển khai. Chính phủ Đức dường như đang dự đoán bất kỳ yêu cầu nào có thể có từ một Tổng thống Trump tương lai”.
Phản ứng của Nga đối với các kế hoạch này cũng là điều dễ hiểu. An ninh của Nga sẽ bị đe dọa bởi vũ khí của Mỹ, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Ryabkov cho biết, theo hãng thông tấn nhà nước TASS. Ông gọi đây là "một bước leo thang" của NATO và Mỹ nhằm chống Nga.
Chuyên gia Thies dự đoán "Nga sẽ phản ứng với kế hoạch này bằng cách triển khai và phát triển thêm các hệ thống hạt nhân tầm xa của riêng mình, trong trường hợp này là hệ thống có thể vươn tới lãnh thổ Mỹ nếu cần thiết", đồng thời khuyến nghị "hãy suy nghĩ về cách chúng ta có thể tìm ra lối thoát khỏi cuộc chạy đua vũ trang đang nổi lên một ngày nào đó".