Vì sao trời TP.HCM mờ đục?

Chuyên gia cho rằng hiện tượng trời mờ đục ở TP.HCM khó giải thích bằng sương mù thông thường, mà cần xét đến hạt aerosol, bụi mịn và khả năng khói mù xuyên biên giới.

Từ khu vực phường Cát Lái (TP.HCM), anh Nguyên vốn quen với khung cảnh những tòa nhà ở khu vực trung tâm TP.HCM hiện lên phía xa. Tuy nhiên, những ngày gần đây, hướng nhìn này bị một lớp không khí mờ đục che phủ.

"Bình thường từ nhà tôi vẫn trông thấy Landmark 81, nhưng mấy hôm nay gần như không thấy nữa. Nhìn về phía trung tâm chỉ thấy một lớp trắng đục", anh nói.

Hiện tượng này không chỉ xuất hiện ở khu vực phía đông TP.HCM. Tại miền Tây, anh Thanh Sử (sống ở Cà Mau) cũng nhận thấy bầu trời những ngày qua có sự thay đổi rõ rệt.

Anh Sử cho biết đặc biệt trong ngày 14/9, khi thường xuyên di chuyển qua các tuyến đường Nguyễn Trãi, Trần Hưng Đạo, Phan Ngọc Hiển, Trần Văn Thời..., anh nhận thấy không khí mờ đục hơn bình thường. Những công trình và cảnh vật ở xa trở nên khó quan sát, bầu trời không trong dù thời tiết có lúc có mưa, có lúc chuyển nắng.

Theo ghi nhận, lớp mờ này xuất hiện trong nhiều giờ, từ buổi sáng kéo dài đến trưa. Điều đáng chú ý là hiện tượng vẫn còn khi trời đã có nắng, khác với lớp sương thường nhanh chóng tan khi nhiệt độ tăng.

Không giống sương mù thông thường

Trao đổi với Tri Thức - Znews , TS Trương Bá Kiên, Phó giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng và Khí hậu, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, cho biết các số liệu quan trắc khí tượng những ngày qua không cho thấy điều kiện thực sự thuận lợi để hình thành sương mù theo quy luật thông thường.

"Sương mù khí tượng thường liên quan đến độ ẩm cao, nhiệt độ giảm và điều kiện khí quyển ổn định. Khi mặt trời lên, nhiệt độ tăng, lớp sương thường giảm nhanh. Trong trường hợp ở TP.HCM, lớp mờ kéo dài từ sáng đến trưa, thậm chí vẫn hiện diện khi trời có nắng. Các yếu tố khí tượng như gió và độ ẩm chưa đủ để giải thích hiện tượng", ông nói.

Đường Hùng Vương (Cà Mau) lúc 11h ngày 16/9. Ảnh: Nhân vật cung cấp.

Theo ông Kiên, một yếu tố khác cần được xem xét là các hạt aerosol (chứa các hạt bụi mịn) và chất lượng không khí.

Số liệu quan trắc môi trường cho thấy từ cuối ngày 13/9, AQI (chỉ số chất lượng không khí) tại nhiều trạm ở TP.HCM, Cần Thơ, Tây Ninh và một số khu vực phía Nam tăng rõ rệt, chủ yếu trong khoảng 50-150, tương ứng mức trung bình đến kém. Một số thời điểm AQI vượt 150, thuộc mức xấu.

Điều này diễn ra cùng thời điểm lớp không khí mờ xuất hiện, cho thấy lượng aerosol, bụi và các hạt lơ lửng trong khí quyển có thể đang góp phần làm giảm tầm nhìn.

Phân tích mới nhất của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cũng cho thấy tầm nhìn ở Nam Bộ chỉ giảm nhẹ đến trung bình, chưa đạt ngưỡng để gọi là sương mù.

"Nói cách khác, lớp mờ mà người dân quan sát được có thể liên quan nhiều hơn đến các hạt lơ lửng trong không khí thay vì một lớp sương mù thông thường", TS Trương Bá Kiên nói.

Khói từ Indonesia có thể theo gió đến Nam Bộ

Một khả năng được chuyên gia chú ý là lớp mờ này có thể liên quan đến khói và các hạt aerosol từ những vụ cháy rừng, cháy đất than bùn ở Indonesia.

Theo Trung tâm Khí tượng chuyên ngành ASEAN (ASMC), nhiều khu vực ở Sumatra và Kalimantan những ngày qua xuất hiện khói từ mức trung bình đến dày. Ảnh vệ tinh cũng ghi nhận khói mù lan sang Malaysia, Singapore và khu vực phía Nam Việt Nam.

Trong tháng 8, số điểm nóng cháy rừng tại Kalimantan và Sumatra ở mức cao so với nhiều năm gần đây. Đây là nguồn phát sinh một lượng lớn khói và các hạt nhỏ có thể lơ lửng trong không khí.

Tầm nhìn giảm gây khó khăn trong việc xác định phương hướng cho người đi đường. Ảnh: Vi Lê.

Nam Bộ hiện vẫn chịu ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam. Dòng khí này có thể đưa các hạt trong khói từ Indonesia qua Malaysia và vùng biển phía Nam vào khu vực Nam Bộ.

Tuy nhiên, theo TS Trương Bá Kiên, gió ở Nam Bộ những ngày gần đây khá yếu. Gió yếu không làm phát sinh thêm bụi hay khói, nhưng khiến những hạt đã có trong không khí khó phát tán. Nếu aerosol từ nơi khác được đưa tới trước đó, chúng có thể lưu lại lâu hơn trong lớp không khí gần mặt đất.

Độ ẩm cao cũng làm tình trạng này dễ nhận thấy hơn. Các hạt aerosol có thể hút hơi nước, trở nên lớn hơn và tán xạ ánh sáng mạnh hơn. Khi ánh sáng bị tán xạ, bầu trời nhìn trắng đục, các vật thể ở xa trở nên mờ và tầm nhìn giảm.

Vì thế, lớp mờ có thể vẫn còn dù trời đã ngớt mưa hoặc xuất hiện nắng.

Dù có nhiều dấu hiệu cho thấy khói từ Indonesia có thể góp phần vào hiện tượng này, ông Kiên cho rằng chưa đủ cơ sở để khẳng định đây là nguyên nhân chính. Hiện cũng chưa thể xác định lượng khói từ Indonesia đóng góp bao nhiêu vào tình trạng không khí mờ đục ở Nam Bộ.

"Lớp mờ ở miền Tây hiện nay không phải sương mù khí tượng thông thường. Khói và aerosol từ các vụ cháy ở Indonesia có thể là một nguồn đóng góp, được gió mùa đưa tới Nam Bộ. Trong khi đó, gió yếu khiến các hạt này khó khuếch tán và tồn tại lâu hơn. Tuy nhiên, cần thêm dữ liệu để xác định chính xác nguồn gốc cũng như mức độ đóng góp của khói từ Indonesia", Phó giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng và Khí hậu, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển nói.

6 HORMONE HẠNH PHÚC

Dopamine tạo ra động lực và cảm giác hài lòng, Endorphin mang đến cảm giác thăng hoa, trong khi Cortisol lại "sản sinh" cảm giác căng thẳng, giúp bạn có tâm trạng phấn khích để phiêu lưu ra khỏi vùng an toàn… Nếu hiểu được cơ chế hoạt động của những hormone then chốt này, bạn có thể nâng cao chất lượng cuộc sống của mình, như tác giả David JP Phillips bật mí trong cuốn sách Cho đời nhẹ lên cao.