Không chỉ là 'người thư ký trung thành của thời đại', báo chí cách mạng Việt Nam còn là lực lượng tiên phong trên mặt trận tư tưởng, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, lan tỏa khát vọng phát triển đất nước và không ngừng đổi mới để chinh phục độc giả trên mọi nền tảng truyền thông.
Đại hội Hội Nhà báo tỉnh Tuyên Quang lần thứ I diễn ra trong thời điểm đặc biệt khi hai vùng đất giàu truyền thống cách mạng, lịch sử, văn hóa Tuyên Quang và Hà Giang đã về chung một mái nhà tròn 1 năm. Đây không chỉ là sự kiện chính trị quan trọng của đội ngũ người làm báo mà còn mở ra một chặng đường mới, nơi truyền thống được tiếp nối, kinh nghiệm được sẻ chia và khát vọng cống hiến được nhân lên.
Trong kỷ nguyên số, cuộc cạnh tranh giữa các quốc gia không chỉ diễn ra trên lĩnh vực kinh tế hay quân sự mà ngày càng mở rộng sang không gian thông tin, dữ liệu và nhận thức xã hội. Theo ThS Nguyễn Văn Thuật, Phó Cục trưởng Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại, Bộ VHTT&DL, báo chí Việt Nam vì thế cũng đứng trước một sứ mệnh mới: không chỉ phản ánh hiện thực mà phải trở thành lực lượng kiến tạo thương hiệu quốc gia, lan tỏa sức mạnh mềm và nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế. Cuộc trao đổi dưới đây làm rõ những chuyển đổi căn bản về tư duy, phương thức tổ chức và công nghệ để báo chí thực hiện sứ mệnh đó.
Báo chí Cách mạng Việt Nam được bắt đầu bằng cột mốc lịch sử: Ngày 21-6-1925 báo Thanh Niên do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập ra số đầu tiên - cơ quan báo chí mang sứ mệnh tuyên truyền, chuẩn bị về lý luận, về tư tưởng cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam vào năm 1930. Kể từ mốc son đó, Báo chí Cách mạng Việt Nam đã có hơn một thế kỷ phát triển rực rỡ, đáng tự hào, đóng góp xuất sắc vào sự nghiệp giành độc lập dân tộc, thống nhất và xây dựng đất nước.
Xã hội đang bước vào kỷ nguyên của 'báo chí công dân' khi mỗi công dân cũng được xem là một nhà báo. Ở thời đại công nghiệp 4.0, chỉ cần một chiếc smartphone, mọi người dễ dàng 'xuất bản' thông tin của mình thu lượm được, thậm chí còn có thể 'truyền hình trực tiếp' qua hình thức livestream. Điều này mang lại sức mạnh giám sát và lan tỏa thông tin to lớn, nhưng cũng đặt ra những thách thức chưa từng có về tính xác thực, đạo đức và trách nhiệm xã hội.
Báo chí Cách mạng Việt Nam giữ vai trò quan trọng trong việc giám sát xã hội và phản biện chính sách. Chính năng lực giám sát, phản biện đã thúc đẩy việc hoàn thiện thể chế, tạo nên uy tín và sức mạnh cho báo chí với tư cách một 'quyền lực thứ tư' trong đời sống hiện đại.
Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số đang làm thay đổi sâu sắc cách thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật trao đổi với phóng viên TTXVN về bài viết 'Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số' của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Kỷ nguyên số đang tạo ra những thay đổi sâu sắc nhất trong lịch sử báo chí hiện đại. Công nghệ làm thay đổi cách sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin; mạng xã hội làm thay đổi hành vi công chúng; trí tuệ nhân tạo đang định hình những chuẩn mực mới của truyền thông. Trước những biến động đó, báo chí chỉ có thể phát triển bằng đổi mới và chỉ có thể giữ vai trò dẫn dắt xã hội bằng bản lĩnh nghề nghiệp, trách nhiệm chính trị và niềm tin công chúng.
Trong dòng chảy mạnh mẽ của kỷ nguyên số, báo chí và văn hóa đang trở thành hai nguồn lực quan trọng góp phần bồi đắp bản sắc dân tộc, củng cố niềm tin xã hội và lan tỏa hình ảnh Việt Nam ra thế giới.
Báo chí và doanh nghiệp không đứng ở hai phía đối lập, cả hai đều là những chủ thể quan trọng trong dòng chảy phát triển của đất nước.
Hơn một trăm năm trước, từ căn gác nhỏ nơi đất khách quê người, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã cho ra đời số đầu tiên của Báo Thanh Niên, mở ra dòng chảy của nền Báo chí Cách mạng Việt Nam. Từ những trang báo viết trong khói lửa đấu tranh giải phóng dân tộc đến những tòa soạn điện tử vận hành trên nền tảng số hôm nay, báo chí Cách mạng luôn đồng hành cùng từng bước chuyển mình của đất nước. Bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên chuyển đổi số, hội nhập sâu rộng và khát vọng phát triển quốc gia hùng cường, báo chí Việt Nam đang đứng trước những vận hội lớn chưa từng có, nhưng cũng phải đối mặt với những thách thức của thời cuộc. Trong dòng chảy ấy, giữ vững bản chất Cách mạng, phát huy sức mạnh công nghệ, nâng cao năng lực phản biện và trách nhiệm xã hội đang trở thành yêu cầu sống còn đối với mỗi cơ quan báo chí và mỗi người cầm bút.
Trước những thách thức gay gắt của kỷ nguyên số và vấn nạn tin giả lan tràn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã yêu cầu báo chí phải là địa chỉ tin cậy giúp công chúng hiểu đúng sự thật. Để bảo vệ chủ quyền thông tin quốc gia, hệ thống báo chí khoa học, đội ngũ trí thức và các cơ quan truyền thông cách mạng đã và đang chủ động đổi mới tư duy, ứng dụng công nghệ mạnh mẽ nhằm đưa tri thức chính thống, tử tế làm chủ không gian mạng.
Làm báo là một nghề đặc biệt bởi sản phẩm của báo chí không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn tạo ra giá trị xã hội. Mỗi tác phẩm báo chí đều có khả năng tác động đến nhận thức, thái độ và hành động của cộng đồng.
Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, bài viết 'Báo chí Cách mạng Việt Nam trong thời đại số' của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của đội ngũ những người làm báo và dư luận xã hội. Nhiều ý kiến cho rằng, bài viết có ý nghĩa như một định hướng chiến lược cho sự phát triển của nền báo chí nước nhà trong giai đoạn mới.