Đón Tết ở xứ Mường có những điều đặc biệt bởi bản sắc văn hóa dân tộc độc đáo. Trong đó, roóng mo ngày Tết chứa đựng ý nghĩa nhân văn sâu sắc, là một phần không thể thiếu trong những dịp hệ trọng.
Giữa nhịp phát triển mạnh mẽ của Thủ đô, khi những làng quê đang từng ngày đổi thay, câu chuyện gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc Mường trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Ở đó, có những con người lặng lẽ, nhưng bền bỉ giữ gìn 'hồn cốt' dân tộc bằng tất cả tâm huyết và ý thức trách nhiệm. Nghệ nhân Bùi Thị Bích Thìn (sinh năm 1952) ở thôn Đồng Dâu, xã Yên Xuân - một người con sinh ra và lớn lên trên vùng đất Mường là một trong những người như thế.
Lễ cúng vía bếp (Khôồng bếp) là nghi lễ quan trọng của người Mường, thể hiện sự trân trọng bếp lửa, linh hồn của ngôi nhà. Nghi thức nhằm xua điều dữ, gọi vía bếp về, cầu mong ấm no và bình an.
Với người Mường, túi Khót là biểu tượng tối thượng của niềm tin và quyền năng tâm linh. Mỗi vật phẩm trong đó là một câu chuyện về rừng núi, tổ tiên và sự tiếp nối thiêng liêng của nghề Mo.
Cách đây 6 năm, Câu lạc bộ (CLB) Mo Mường Lạc Sơn chính thức ra mắt và đi vào hoạt động, trở thành 'Ngôi nhà chung' của các nghệ nhân, nhà khoa học, nhà nghiên cứu về Mo Mường và những người yêu mến Mo Mường.
Xã Bằng Thành nằm ở phía Bắc và là xã xa nhất của tỉnh Thái Nguyên (cách trung tâm hành chính của tỉnh gần 200km). Hiện nay, trên địa bàn xã có 7 dân tộc anh em cùng chung sống. Mỗi dịp Tết đến, xuân về, các dân tộc đều có phong tục đón Tết mang đặc trưng riêng, trong đó có phong tục đón Tết của người Sán Chỉ.
Trong không gian văn hóa truyền thống của người Mường, bếp lửa không chỉ là nơi nấu nướng, sưởi ấm mà còn là trung tâm linh thiêng của mỗi gia đình. Gắn liền với đó là tục cúng vía bếp, một nghi lễ dân gian mang đậm dấu ấn tín ngưỡng, thể hiện quan niệm sâu sắc của người Mường về sự gắn bó giữa con người với thế giới tâm linh.
NSND Tự Long gây chú ý với tạo hình cổ trang uy nghiêm khi vào vai thầy mo trong phim điện ảnh huyền sử 'Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh', đánh dấu một hình ảnh khác biệt trên màn ảnh rộng.
Trong những năm qua, công tác bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể (DSVHPVT) quốc gia trên địa bàn tỉnh ngày càng đi vào chiều sâu, mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần khẳng định vai trò, vị thế của di sản trong đời sống. Tuy nhiên, quá trình này cũng đang đối diện với không ít khó khăn, thách thức, đòi hỏi những cách làm bài bản, giải pháp đồng bộ hơn.
Tạo hình của NSND Tự Long trong Hộ Linh Tráng Sĩ ngay lập tức thu hút sự chú ý từ công chúng.
Trong lễ hội Đại Phan của người Sán Dìu tại Đặc khu Vân Đồn, thầy mo sau khi thực hiện các nghi thức cúng tế sẽ leo lên cột đao sắc lẹm để cúng bái trời đất cầu mong một năm mùa màng tươi tốt, người dân no đủ.
Lễ hội Gầu Tào xã Pà Cò năm 2026 diễn ra sôi nổi, kết hợp tín ngưỡng và du lịch, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Mông và phát triển cộng đồng.
Sáng 31/1/2026, tại sân vận động xóm Xà Lính, Ủy ban Nhân dân xã Pà Cò, tỉnh Phú Thọ, tổ chức khai mạc Lễ hội Gầu Tào dân tộc Mông xã Pà Cò năm 2026.
Giữa không gian đa sắc màu văn hóa của tỉnh Lâm Đồng, đồng bào Dao đỏ vẫn lưu giữ trọn vẹn những phong tục truyền thống mang đậm dấu ấn riêng.
Giữa vùng núi non trùng điệp phía Tây Bắc của tỉnh, xã Thu Cúc còn lưu giữ một không gian văn hóa đặc sắc của đồng bào Mường, nơi Tết Doi vẫn được gìn giữ như một phần máu thịt của cộng đồng. Tết Doi hay còn được gọi là lễ hội cúng vía lúa, là lễ hội truyền thống quan trọng của người Mường, xã Thu Cúc, diễn ra vào các ngày mùng 7, 8 tháng Giêng. Lễ hội mang đậm tín ngưỡng nông nghiệp, gắn liền với việc cầu mùa, cầu phúc và bảo tồn giống lúa, thể hiện lòng biết ơn đối với thiên nhiên, tổ tiên.
Dưới chân những dãy núi trùng điệp của thung lũng Mường Bi, nghệ nhân ưu tú, thầy mo Bùi Văn Lựng, xóm Mường Lầm, xã Mường Bi dành gần trọn cuộc đời mình lặng lẽ gìn giữ, trao truyền ký ức cộng đồng qua từng lời mo, câu hát, chuyện thơ và nghi lễ. Với bà con nơi đây, ông là 'người giữ hồn thiêng đất Mường'. Ông không chỉ là một thầy mo, mà chính là một pho sử sống của đất Mường Bi.
Theo quan niệm của người Mường, túi Khót không chỉ là một vật dụng hành lễ mà còn được coi là 'thánh thư', là nơi trú ngụ của tổ nghề và là sợi dây kết nối linh thiêng với thế giới thần linh. Mỗi túi Khót là một 'bảo tàng tâm linh' thu nhỏ, chứa đựng quyền năng vô hình giúp thầy Mo trấn áp ma quỷ và lưu giữ cả kí ức của bản Mường.
Sự trân trọng bếp lửa, thể hiện nét sinh hoạt văn hóa đoàn kết, ấm cúng và thân thiện của bà con dân tộc Mường đã được lưu giữ từ bao đời nay. Chính vì thế, Lễ cúng vía bếp (Khôồng bếp) được người Mường đặc biệt chú trọng.
Sáng sớm tại lễ hội Miền Đồi (xã Thượng Cốc, tỉnh Phú Thọ), làn khói mỏng từ mâm lễ cúng cơm mới quyện vào sương núi. Giữa triền cỏ xanh, xung quanh là những thửa ruộng lúa đã ngả màu vàng rực, Nghệ nhân nhân dân Bùi Văn Minh tay cầm bó lúa mới còn vương mùi nắng, cất lên tiếng mo trầm lắng. Mọi người ai nấy đều chăm chú lắng nghe, như thể từng câu mo đang nối nhịp mùa vụ hôm nay với mạch nguồn bản mường xưa.
Trong nhiệm kỳ 2025 - 2030, Đảng ủy xã Mường Thàng xác định: 'Nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của cấp ủy đảng; phát huy dân chủ, sức mạnh khối đại đoàn kết; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số; khai thác có hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của địa phương; giữ gìn, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc...'. Trong đó, công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc luôn được xã đặc biệt quan tâm.
Chương trình được tổ chức nhằm giới thiệu kho tàng di sản văn hóa phi vật thể của cộng đồng các dân tộc phía Bắc, mang đến không gian Tết sớm đa sắc màu cho du khách tham quan, trải nghiệm.
Trong những ngày đầu năm mới 2026, Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) trở thành điểm hẹn văn hóa giàu sức hút với chuỗi hoạt động tháng 1 mang chủ đề 'Tết bản làng', diễn ra từ ngày 5 đến 31/1.
Từ ngày 5 - 31/1, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) diễn ra các hoạt động với chủ đề 'Tết bản làng' giới thiệu hoạt động đón xuân, nghi lễ, lễ hội, phong tục tập quán… của các dân tộc.
Trong khuôn khổ các hoạt động văn hóa, thể thao chào năm mới 2026, sáng 2.1 tại bến thuyền Cơ Khí phường Mường Lay, tỉnh Điện Biên đã diễn ra lễ cúng thần sông nước Tế Ta, một nghi lễ quan trọng trong lễ hội đua thuyền đuôi én, được thực hiện bởi các nghệ nhân và người dân bản địa.
Mở màn cho lễ hội đua thuyền đuôi én năm 2026, sáng 2/1 tại bến thuyền Cơ Khí phường Mường Lay đã diễn ra lễ cúng thần sông nước (lễ Tế Ta).
Giữa tiết trời se lạnh cuối năm, người Dao Thanh Y khắp các vùng rừng núi của tỉnh Quảng Ninh lại náo nức chuẩn bị cho một trong những dịp lễ quan trọng nhất trong năm - Lễ cuối năm.
Ngày 31/12, tại bản Tọ Cuông, UBND xã Búng Lao đã tổ chức phục dựng, bảo tồn Lễ Mừng cơm mới (Mạ Muôn Mạ Mệ) của dân tộc Khơ Mú.
Được đào tạo bài bản với những cơ hội rộng mở, nhưng nhiều y bác sĩ đã chọn công tác lên vùng cao, bám trụ nơi bản làng xa xôi để chăm sóc sức khỏe cho Nhân dân. Họ dồn hết tâm huyết, tận tâm với từng người bệnh, thực hiện trọn vẹn lời dạy của Bác: 'Thầy thuốc phải như mẹ hiền'. Với đội ngũ y bác sĩ tại xã biên giới Thượng Trạch, việc thăm khám, theo dõi sức khỏe và hỗ trợ bà con trở thành công việc hằng ngày, giúp cuộc sống nơi vùng cao ổn định hơn.
Trong không khí rộn ràng của mùa thu hoạch, ngày 27/12/2023, xã Cao Sơn (tỉnh Phú Thọ) tổ chức Ngày hội Mừng cơm mới 2025.
Lễ Mừng cơm mới ở xã Cao Sơn (tỉnh Phú Thọ) được xem là một nghi lễ quan trọng, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, được đồng bào Tày gìn giữ từ bao đời nay.
Từ nghi lễ truyền thống đến sinh hoạt cộng đồng, cây bông không chỉ là biểu tượng tâm linh mà còn là trung tâm gắn kết đời sống văn hóa của người Thái xứ Thanh. Qua hình tượng cây bông, vũ trụ quan, nhân sinh quan và khát vọng về cuộc sống đủ đầy được thể hiện sinh động, giàu tính nhân văn.
Ngày 25-12, UBND xã Hồng Thái tổ chức Hội nghị biểu dương, tôn vinh các điển hình tiên tiến và gặp mặt người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số xã Hồng Thái năm 2025.
Xã Tân Phong được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba xã: Tân Phong, Nam Phong và Bắc Phong với 3 dân tộc Mường, Mông, Dao cùng sinh sống, trong đó dân tộc Mường chiếm 82,5% dân số toàn xã. Trải qua quá trình hình thành và phát triển, đồng bào Mường nơi đây đã sáng tạo, lưu giữ một kho tàng văn hóa phong phú, thể hiện sinh động trong đời sống tinh thần, tín ngưỡng, lễ hội, trang phục và ẩm thực.
Với gần 40 năm gắn bó với Mo Mường và bộ sưu tập gần 1.000 hiện vật cổ, nghệ nhân nhân dân Bùi Văn Minh (xã Thượng Cốc, Phú Thọ) được xem là một trong những người bền bỉ nhất trên hành trình bảo tồn và truyền dạy di sản văn hóa của cộng đồng Mường.
Thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại Lâm Đồng, nhiều thầy mo, già làng gương mẫu, đi đầu trong việc xóa bỏ hủ tục và xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư.
Với người Mường, bùa yêu là một phần của tín ngưỡng linh thiêng. Không dành cho sự tò mò hay mua bán. Bùa yêu xứ Mường, như lời thầy mo Bùi Văn Minh thì đó 'là thứ chỉ người được chọn mới có thể chạm vào'. Mo Mường không học bằng sách, mà học bằng 'mệnh', bằng những đêm thức trắng bên bếp lửa, chờ được thần linh chứng giám. Chẳng vậy, trong số 50 thầy mo ở Mường Vang, chỉ khoảng 10 người có khả năng làm bùa yêu. Và họ, tuyệt nhiên khi làm bùa không ai lấy tiền.
Lễ cúng mừng cơm mới của đồng bào Thái ở Mai Châu (Phú Thọ) thể hiện lòng biết ơn tổ tiên và cầu mong cho những vụ mùa tiếp theo gặp mưa thuận gió hòa, cây trái tốt tươi.
Lễ Xên Lẩu Nó là một trong những nét văn hóa đặc sắc tiêu biểu của người Thái Đen, không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là không gian văn hóa nghệ thuật phong phú.
Giữa những thung lũng xanh rì của xứ Mường, có những câu chuyện chưa từng được viết thành sách. Nó cũng chẳng thuộc về bất kỳ nghi lễ chính thống nào. Nhưng nó lại đậm đặc linh khí của núi rừng mà mỗi thế hệ người Mường vẫn truyền cho nhau, đầy thiêng liêng huyền hoặc. Trong số ấy, 'bùa yêu' luôn đứng ở ranh giới giữa niềm tin và nỗi sợ...
Lễ hội Hết Chá giúp bảo tồn nét văn hóa truyền thống đặc sắc của dân tộc Thái, thu hút du khách trong và ngoài nước đến với cao nguyên Mộc Châu để tìm hiểu và khám phá nét văn hóa đặc sắc nơi đây.
1. Nhờ sự 'hướng đạo' của Vi Văn Hà, một đồng đội cũ hồi chiến tranh, tôi có được chuyến đi Châu Thường vào một sáng đầu hè năm rồi.
Những năm qua, Thái Nguyên khẳng định vị thế trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục của vùng Trung du và miền núi phía Bắc. Các di sản văn hóa phi vật thể, lễ hội truyền thống được quan tâm, bảo tồn, phát huy không chỉ là gìn giữ cho thế hệ sau, mà còn gắn với phát triển kinh tế và quảng bá du lịch. Trong đó, Lễ hội Oóc Pò độc đáo của đồng bào dân tộc Nùng, tại xóm Tân Đô, xã Văn Lăng, là một trong những giá trị văn hóa độc đáo đang được bảo tồn.
Mường Đeng (xã Yên Thắng, tỉnh Thanh Hóa) từ lâu được xem là không gian văn hóa đặc trưng của người Thái đen. Những nếp nhà sàn quần tụ, những nghi lễ cổ vẫn được lưu giữ qua nhiều thế hệ, tạo nên vẻ bình yên mà giàu bản sắc. Đây là điểm đến hiếm hoi còn giữ lại được nhiều phong tục tập quán cổ giữa đời sống hiện đại, mang lại nhiều trải nghiệm độc đáo cho những ai đặt chân đến đây.
Lễ hội Xuống đồng (lễ 'Khuống mùa') của người Mường tại Mường Vang (tỉnh Phú Thọ) là dịp để cộng đồng cầu cho mùa màng bội thu, mưa thuận gió hòa, nhà nhà yên vui, xóm làng bình an. Lễ hội mang đậm đặc trưng của cư dân trồng lúa nước, thấm đẫm văn hóa lúa nước với các nghi thức trang trọng.
Ngày hội Văn hóa dân tộc Mường lần thứ II vừa diễn ra tại Làng Văn hóa - Du lịch các Dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) không chỉ là nơi trình diễn sắc màu văn hóa mà còn là dịp để lan tỏa di sản Mường. Tại đây, Nghệ nhân nhân dân Bùi Văn Minh (xã Thượng Cốc, tỉnh Phú Thọ), hậu duệ nhiều đời của một dòng họ làm Mo, người đã dành gần 40 năm cuộc đời để sưu tầm, gìn giữ văn hóa Mường đã có những chia sẻ về việc bảo tồn, phát huy di sản mà cha ông để lại.