Giữ lửa thiêng trong mỗi nếp nhà Mường

Từ xa xưa, bếp lửa đã gắn bó mật thiết với đời sống người Mường. Không chỉ là nơi nấu nướng, bếp còn giữ vai trò sưởi ấm, thắp sáng và bảo vệ gia đình. Vì vậy, người Mường tin rằng bếp có hồn vía riêng, cần được chăm lo, gìn giữ.

Theo quan niệm dân gian, trong quá trình sinh hoạt, những thực phẩm như cá, rắn, ba ba… có thể mang theo điều không may. Khi làm nhà mới, nhóm lửa bếp mới hoặc sau một thời gian dài sinh sống, gia đình sẽ tổ chức lễ Khôồng bếp để "thu" điều dữ, xua đi vận hạn, mang lại sự yên lành.

Thầy Mo chủ trì nghi lễ Khôồng bếp trong không gian nhà sàn truyền thống của người Mường.

Nghi lễ do thầy Mo chủ trì. Gia chủ chuẩn bị 12 mâm cỗ với đầy đủ lễ vật như gà, vịt, cá, xôi ba màu, trầu cau, trứng, dây chỉ ngũ sắc… để cúng mời các thần linh. Trong lời khấn, thầy Mo mời các vía, các sinh linh về hưởng lễ, sau đó tiễn đi những điều xấu, cầu mong gia đình "ăn nên làm ra, ăn yên ở lành".

12 mâm cỗ được chuẩn bị công phu, thể hiện sự thành kính của gia chủ.

Kết thúc nghi lễ là phần làm mát nhà, tẩy uế, xin phép nhóm lửa trở lại. Lễ cúng vía bếp không chỉ là nghi thức tâm linh mà còn thể hiện niềm tin sâu sắc vào sự gắn kết giữa con người, tổ tiên và thiên nhiên – nơi bếp lửa giữ vai trò trung tâm của đời sống cộng đồng.

Thầy Mo thực hiện nghi thức trấn vía, cầu bình an cho gia chủ.

Dây chỉ ngũ sắc – lễ vật mang ý nghĩa tâm linh trong nghi lễ vía bếp.

Nghi thức vẩy nước làm mát nhà, tẩy uế sau khi hoàn tất phần khấn lễ.

Tuấn Anh