Vượt qua thử thách cực đại kéo dài hơn 5 giờ đồng hồ, Novak Djokovic tiến vào bán kết Wimbledon để tái đấu Jannik Sinner, đồng thời lập kỷ lục lịch sử ở tuổi 39.
Bằng việc phát triển bộ gõ chữ Nôm Tày trên máy tính, một nhóm học sinh Hà Nội không chỉ giải quyết bài toán thực tiễn trong số hóa tư liệu cổ mà còn góp phần đưa câu chuyện bảo tồn di sản văn hóa Việt Nam đến sân chơi quốc tế.
Vừa được vinh danh Nữ trí thức tiêu biểu 2026, GS.TS Phan Thị Tươi là người đặt nền móng, 'dạy' máy tính hiểu tiếng Việt từ những ngày gian khó nhất.
'Tầm nguyên từ điển' của Vân Hạc Lê Văn Hòe là cuốn sách được Quốc Học Thư Xã ấn hành lần đầu năm 1942, và NXB Trẻ tái bản quý I năm 2026. Trong chuyên mục 'Cà kê chuyện chữ nghĩa' số trước, chúng tôi đã bàn đến cách giải thích từ nguyên nghĩa một số từ, cụm từ như: 'phiền phức', 'phức tạp', 'giá họa', 'trọng tài', của sách này. Trong chuyên mục này chúng tôi tiếp tục đề cập đến cách giảng chữ 'canh' trong 'canh kệ'.
Nhiều người sử dụng lẫn lộn 'mạn tính' và 'mãn tính' khi nói về các bệnh kéo dài. Theo học giả An Chi, chỉ một trong hai cách dùng là chính xác.
Trong chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa số trước, chúng tôi có bài viết: Về cách giảng hai từ 'phiền phức' và 'phức tạp' trong 'Tầm nguyên từ điển' của Lê Văn Hòe. Sau khi phân tích và chứng minh, chúng tôi đã đi đến kết luận: 1. Trong Hán ngữ, cả phiền phức 繁複, lẫn phức tạp 複雜, đều được từ điển ghi nhận thống nhất bằng chữ 'phức' có tự hình là 複 (bộ y), chứ không phải chữ phức 輻 (bộ xa 車) nghĩa là nan hoa bánh xe; 2. Chữ tạp, trong từ 'phức tạp' 複雜 có nghĩa là pha tạp, không thuần nhất, chứ không mang nghĩa chuyên biệt là 'món rau trộn'.
Các cách đọc khác nhau chỉ là sự thể hiện bề ngoài hay là qua khẩu và thân, vấn đề cốt lõi là sự thành tâm/chính niệm hay ý dẫn dắt thân và khẩu trong tam nghiệp.
Trong chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa (7/7/2025), chúng tôi đã chứng minh 'nuốt chửng' và 'nuốt trửng' là trường hợp lưỡng khả về chính tả. Trong bài viết này, chúng tôi xin 'cà kê' sang một chuyện thú vị khác, đó là từ 'trộng' đến 'lống'.
Phần này cho thấy cách dùng khá tự do của các từ Hán Việt như tràng (trường), khoát (khoét), hoặc (quốc, vực), xác (chắc) vào TK 17 qua dạng các con chữ La Tinh/Bồ Đào Nha, trong thời bình minh của chữ quốc ngữ.
HNN - Tôi chưa từng thấy ba đọc nhiều sách. Sau 1975, ba trút bỏ bộ đồ lính quân y của chế độ cũ, trở về nhà với công việc của một người y tá 'tư' với túi xách đựng nào ống nghe, máy đo huyết áp, mấy chai dịch truyền, vài lọ thuốc thông thường, hàng ngày đạp xe khắp làng trên xóm dưới đến từng nhà thân chủ khám và chữa bệnh. Từ ngày ấy, ba đã làm công việc 'home care' của một 'bác sĩ gia đình', một công việc, một chức danh mà mãi sau này tôi mới được học, tiếp cận và thấy đang dần được áp dụng trong thực hành y tế Việt Nam. Nghỉ ngơi sau một ngày làm việc bận rộn, ba cầm lên những cuốn sách ít ỏi của mình: Bộ sách giáo khoa Anh ngữ Thực dụng 'English For Today' do Giáo sư Lê Bá Kông dịch, rất nổi tiếng thời đó. Ba dạy tiếng Anh cho chị em tôi.
Độc giả Nguyễn Thái Bình (Ninh Bình) hỏi: 'Tôi thường xuyên theo dõi chuyên mục 'Cà kê chuyện chữ nghĩa' trên Báo Thanh Hóa. Gần đây, tôi đọc được bài giải đáp thắc mắc của độc giả: 'Khôn dồn ra mặt' là câu 'tục ngữ' hay 'thành ngữ'. Bản thân tôi cũng thường nghe người ta gọi 'ngạn ngữ', 'tục ngữ', hay 'cổ ngữ', 'thành ngữ'... nhưng chưa thực sự am hiểu về các thể loại này và cảm thấy thiếu tự tin khi dẫn giải một câu nói nào đó của dân gian. Vậy, xin chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa cho tôi và độc giả được biết, khi nào thì gọi là 'ngạn ngữ', khi nào thì gọi là 'tục ngữ'?
Ngày 23/4, tại công viên Lê Văn Tám, Thành phố Hồ Chí Minh, Lễ hội Bánh mì Việt Nam lần thứ 4 năm 2026 với chủ đề: 'Bánh mì Việt Nam: Giá trị ẩm thực thế giới – lan tỏa năm châu' do Hiệp hội Du lịch phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát triển Ẩm thực Việt Nam tổ chức, đã chính thức mở cửa phục vụ công chúng và du khách.
Vì vậy, vô ngã không phải là một học thuyết để tranh biện, mà là tuệ giác giúp tháo gỡ chấp thủ, chuyển từ bám víu sang quán chiếu và thấy rõ thực tại duyên sinh.
Ngày 28-3, tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa (Thái Nguyên) đã diễn ra Lễ ra mắt cuốn Sách 'Bảo tồn nét đẹp văn hóa các dân tộc Thái - Kađai' do PGS.TS Vương Toàn, Chủ nhiệm Chương trình Thái học Việt Nam chủ trì.
Xuân Bính Ngọ - Huỳnh Như Phương có lần viết rằng, Tường Linh tuy trong giấy khai sinh ghi ngày 12/12/1931, nhưng thực ra là sinh đầu năm 1931, 'âm lịch là tuổi Canh Ngọ, nên tự nguyện làm con ngựa thồ văn chương, thồ nhân nghĩa và ân tình xứ Quảng' (Tường Linh - một đời thơ, vanvn.vn ngày 5/2/2021) đưa đi khắp nhân gian.
Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) TPHCM đang cân nhắc, xem xét thời gian tổ chức kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026-2027.
Vua Tiếng Việt (7/11/2025) yêu cầu người chơi sắp xếp từ: 'ngây/ Vò/ thơ/ phận/ dày/ chút'. Đáp án của Vua Tiếng Việt là 'Dày vò chút phận ngây thơ'.
Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên - Vietlex) giảng 'nhuận bút' là 'tiền trả cho tác giả có công trình văn hóa, nghệ thuật, khoa học được xuất bản hoặc được sử dụng'.
Năm mới 2026 đã đến, văn nghệ sĩ Tuyên Quang đón xuân mang theo những khát vọng lớn lao. Từ những nghệ sĩ lão thành đến thế hệ trẻ tài năng đều chung quyết tâm sáng tạo không ngừng nghỉ để đưa văn học nghệ thuật tỉnh nhà bắt nhịp cùng dòng chảy đương đại, lan tỏa mạnh mẽ hình ảnh đất và người Tuyên Quang.
Nhà anh nóc trổ lên trời / Ông tổ bảy mươi đời thì chết đã lâu / Trong nhà cổng trước ngõ sau / Nhìn vào trong bếp, đầu rau ba hòn…
Đề thi môn Tiếng Anh lớp 10 Thành phố Hồ Chí Minh năm 2026 đánh giá năng lực ngôn ngữ không chỉ dựa trên việc ghi nhớ ngữ pháp và từ vựng, mà còn ở khả năng hiểu và vận dụng kiến thức trong các tình huống thực tế hằng ngày.
Đề thi môn Tiếng Anh lớp 10 TPHCM năm 2026 đánh giá năng lực ngôn ngữ không chỉ dựa trên việc ghi nhớ ngữ pháp và từ vựng, mà còn đánh giá được khả năng hiểu và vận dụng kiến thức vào ngữ cảnh phù hợp, đặc biệt trong các tình huống thực tế hằng ngày.
Trong chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa số trước, chúng tôi đã nói về hai từ ghép bị nhận lầm là từ láy, đó là dằn dỗi và vùng vằng. Trong chuyên mục này, chúng tôi tiếp tục phân tích kết cấu đẳng lập của hai từ 'sồ sề' và 'sống sít'. (Phần để trong ngoặc kép là nguyên văn của Từ điển từ láy tiếng Việt - Viện Ngôn ngữ - Hoàng Văn Hành chủ biên - NXB Khoa học Xã hội, 2011; phần xuống dòng là trao đổi của chúng tôi):
Ngạn ngữ Việt Nam có câu 'Mẹ cú con tiên' (dị bản 'Mẹ cú con tiên, mẹ hiền con sục sạc').
'Đánh hôi' nghĩa là gì? 'Nhân có vụ đang đánh nhau, cũng xông vào để đánh (thường là người vốn ghét sẵn) - Đại từ điển tiếng Việt (1999) giải thích. Còn theo Từ điển tiếng Việt của Hội Ngôn ngữ học Việt Nam, bản in 1988: 'Đánh hôi': 'Lợi dụng đánh người vốn mình không ưa nhân lúc có vụ đánh nhau'.
Câu chuyện linh thú khoác cho đô thị một chất liệu huyền hoặc mang tính văn hóa dân gian khiến cho không gian văn hóa truyền thống Hà Nội có nhiều biến thể sinh động. Chúng cũng dự phần vào việc tạo ra một đường dẫn 'mềm' kết nối với quá khứ, như một loại tự điển giúp người hôm nay đọc được hồn người xưa.
Giáo lý Ngũ Uẩn mô tả con người là sự kết hợp của năm nhóm yếu tố vật chất và tâm lý luôn thay đổi: Sắc (cơ thể vật lý), Thọ (cảm giác), Tưởng (tri giác), Hành (ý chí, tâm sở), và Thức (nhận biết).
Đò dọc phải tránh đò ngangNgụ cư phải tránh dân làng cho xa'Đò' là từ 'độ' tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: 'Thành công rồi, việc này có trời độ', ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.
Sáng 22/10, Sở GD&ĐT TP.HCM công bố đề tham khảo ba môn Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh trong thi lớp 10 năm 2026.
Sở GD&ĐT TP.HCM vừa công bố cấu trúc và đề minh họa 3 môn Toán, Ngữ văn, tiếng Anh thi tuyển vào lớp 10 công lập năm học 2026 - 2027.
Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Quang Hồng là nhà khoa học lỗi lạc. Ông là cây đại thụ của ngành Ngôn ngữ học, Hán - Nôm học Việt Nam đương đại. Ông được trao Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ năm 2017 cho công trình 'Khái luận Văn tự học chữ Nôm' và Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ năm 2022 cho công trình 'Tự điển chữ Nôm dẫn giải'.
Kết quả của sự pha trộn này dễ dàng dẫn đến sự lẫn lộn giữa các môn phái của đạo Phật và đạo Lão, nhất là dưới con mắt của một người ngoại quốc không tinh thông ngôn ngữ và văn hóa cổ truyền bản địa.
Cũng như câu thành ngữ 'Ngọa tân thường đảm' ('Nằm gai nếm mật'), mật trong 'To gan lớn mật' không chỉ là cái mật/ túi mật trong buồng gan, mà theo nghĩa bóng thì chỉ ai đó gan dạ, không e dè sợ sệt, dám làm việc gì có khác người.
Một chương trình vui chơi tìm hiểu về tiếng Việt, yêu cầu xác định 'Ý chí hay ý trí' đúng chính tả. Người chơi trả lời 'Từ thứ nhất' (tức 'ý chí'), liền được người dẫn chương trình xác nhận là 'Chính xác'.
Sau khi đã phân tích cặn kẽ, giải thích rành mạch, chứng cứ rõ ràng nhưng người kia vẫn cãi chày cãi cối, vẫn không chịu nghe, đúng là thứ củ chuối, chán thế. Quá nản bởi tốn nước bọt tranh luận với đầu óc bã đậu, do đó người này trước khi ngưng lời bèn buông một câu: 'Thà nói chuyện với đầu gối còn hơn'. Đầu gối của ai? Nghe hỏi thế, chưa vội trả lời, ta hãy quay ngược về hàng trăm năm trước với tâm sự của chàng trai trong ca dao:Ðêm nằm ôm gối thở than/ Gối ơi là gối con bạn lan nó xa rồi
Một chương trình vui chơi tìm hiểu về tiếng Việt đưa ra câu hỏi: 'dè xẻn' hay 'dè sẻn'? Người trả lời 'Thứ nhất ạ', nhưng không được chấp nhận và đáp án chương trình đưa ra là 'dè sẻn'. Theo đây, 'dè xẻn' bị xem là sai chính tả.