Trời nắng hanh hao, tần ngần một hồi trước quầy rau củ và lời mời chào của dì bán rau, ánh mắt tôi dừng lại trước mớ rau tập tàng non xanh nằm lẫn giữa đám xà lách và tần ô. Trời này mà húp một ngụm canh rau tập tàng nấu tôm thì cứ phải gọi là mát lòng mát dạ.
Rau sam, tầm bóp, thài lài, rau má dại, rau móp, lá bép... đang lần lượt được các nhà khoa học nghiên cứu, nhân giống và tìm cách trồng đại trà. Vẫn là bát canh rau tập tàng của một thời xa vắng, nhưng thay vì chỉ xuất hiện ở mâm cơm nhà nghèo, giờ nó trở thành đặc sản. Câu chuyện bảo tồn những thứ rau từng nuôi lớn bao nhiêu thế hệ người Việt đã bắt đầu từ hàng chục năm nay.
Chăm chút từng món ăn trong mâm cơm ngày Tết là cách các gia đình xứ Quảng dâng lên ông bà, tổ tiên những ngày đầu năm mới. Trải qua hàng trăm năm, nét đẹp văn hóa đó vẫn được lớp cháu con tiếp nối, trao truyền trong những ngày tết cổ truyền của dân tộc.
Đã nhiều năm nay, cứ vào dịp giáp tết, tôi lại về các chợ quê ở vùng Khu Ba (Phú Lộc). Ngày giáp tết, trong thời tiết se lạnh, không khí mua bán tấp nập, rộn ràng người mua, kẻ bán.
Những ngày giáp Tết, nhiều vùng biển ở Khánh Hòa tấp nập cảnh thuyền cào ruốc biển, sản lượng ruốc các thuyền đưa vào bờ bao nhiêu được bán hết bấy nhiêu.
Trưa 17-1, Phòng GD-ĐT TP Thủ Đức đã có báo cáo nhanh vụ việc liên quan đến nhiều học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Hiền (TP Thủ Đức) có biểu hiện sốt, đau bụng được phụ huynh phản ánh vào ngày 16-1.
Nếu ở miền Bắc, miền Trung, người dân thường lấy rau trai (hay còn gọi là cỏ thài lài) cho lợn ăn thì trong miền Nam, loài rau này thường được dùng để nấu canh tôm, canh cua. Rau trai vốn là loại cỏ mọc hoang ở bờ ruộng, ngắt ra có nước hơi nhớt.
Đôi khi, nhớ quá thời bé dại, lục tìm ký ức xưa, tôi gặp lại hình ảnh của mẹ, của chính tôi cùng những món ăn thuở cơ hàn ngày đông giá mà dậy lên niềm thương nhớ vô bờ...
Mẹ tôi vẫn thường nói vui, khoai xéo, cá khô là những 'đặc sản' của quê mình trong chuỗi ngày mưa dầm, gió bấc, nó lạ và ngon miệng không gì sánh bằng. Và tôi cũng không thể đếm nổi mình đã đi qua biết bao mùa Đông ấu thơ với những món ăn quen thuộc ấy trong bữa cơm của mẹ. Cho đến tận bây giờ, mỗi khi nghĩ về nó, trong tôi vẫn hằn in một miền nhớ khôn nguôi...
Sáng sớm, tôi thường tranh thủ đi chợ trước khi đi làm. Cái chợ cóc nhỏ xíu xiu nhưng dường như rau củ, hoa quả gì cũng có. Ðặc biệt mấy loại rau củ mà tôi tưởng rằng chỉ ở quê mới gặp. Khi thì tôi bắt gặp dăm ba bó cọng súng non tươi. Loại này dùng để bóp nộm hay nấu canh chua thì ngon hết xẩy. Rồi những mớ rau dền cơm xanh tươi. Rau dền cơm dùng để nấu canh rau tập tàng hay luộc lên chấm mắm cá, mắm cáy ngon phải bàn. Lúc nữa tôi bắt gắp rổ rau sam phơn phớt hồng, cọng nào cọng nấy ú nu tưởng chừng như vừa mới hái ở vườn sau cơn mưa đêm qua…Và hôm nay tôi bắt gặp những bông hoa thiên lý.
Tôi nhớ như in, khi gió se se lạnh thổi về là tháng Mười cũng chạm ngõ quê nhà. Từ mấy ngày hôm trước, mẹ tận dụng nắng lớn mang chăn màn ra phơi cho khô chuẩn bị mùa lạnh bắt đầu. Buổi tối trước khi đi ngủ tôi đã thấy một tấm chăn mỏng mẹ để sẵn dưới góc giường từ khi nào. Mẹ sợ khi lạnh anh em tôi còn có cái để đắp.
Sau những cơn mưa đầu mùa, khi trời vừa hửng nắng cũng là lúc nấm keo (còn gọi nấm tràm) mọc rộ. Người dân một số nơi ở tỉnh Bình Định tất bật vào rừng hái, ít thì để dành ăn còn nhiều thì đem bán kiếm thêm thu nhập.
Ngày tôi còn nhỏ, mẹ vẫn thường hái ít rau mọc trong vườn nhà để nấu canh, riêng giậu mồng tơi ở góc vườn thì do mẹ trồng, tự tay chăm bón. Mẹ bảo, mồng tơi dễ trồng, ăn lại ngon, chịu khó chút để khỏi lo bữa cơm nhà thiếu rau xanh. Giống mồng tơi mẹ trồng là mồng tơi trắng. Gọi 'trắng' để phân biệt với giống mồng tơi tía thường mọc hoang, thân và gân lá có màu tím đỏ.
Có một món canh quê, rất quê mà người quê hoặc gốc quê luôn luôn nhớ, luôn luôn thích - cả người quê xưa và người quê nay.
Làm thế nào để có một chế độ ăn lành mạnh, cân đối và đầy đủ các chất dinh dưỡng nhằm mang lại sức khỏe cho cả gia đình?
Nhân đọc tập thơ 'Ngõ gió' của Lưu Hồng Vân, Nhà xuất bản Hội Nhà văn.
Tôi vốn thích các loại chợ, từ 'chợ sang chảnh' kiểu siêu thị, mall, store trong Trung tâm thương mại, chợ online thời 4.0... cho đến chợ cóc, chợ phiên, chợ trời, chợ đồ cổ, đồ cũ, chợ nổi, chợ cạn... và cả chợ tình!
Không hiểu sao cứ mỗi độ thu về, vào năm học mới tôi lại nhớ cây thèn đen ở quê nhà đến thế. Phải chăng vì cái áo trắng mẹ mua mặc lần đầu đi khai giảng bị rách. Hay vì mùi cá kho thèn đen còn thơm đến tận bây giờ. Chiều qua về quê, sáng nay xách làn đi bộ ra chợ, nghĩ đời người cứ như một giấc mơ: 'Tuổi thơ ơi tuổi thơ ơi/ Sao tôi gọi mãi mà người không thưa?'
Nhìn lũ cháu đen đúa, gầy nhom vì nắng gió chan chát vùng biển mặn, ngoại xót dạ liền bảo: 'Mèn đét ơi, về rồi đó hen. Để bà đổ bánh xèo cho ăn!'.
Ẩm thực có lẽ là thứ dễ làm người ta nhớ về một vùng đất, miền quê nào đó, cũng bởi thế mà món ngon phải ăn theo mùa, theo đúng vùng miền. Chất chứa trong cái dư vị mặn, ngọt… là đặc trưng của từng địa phương dựa theo địa lý, khí hậu, văn hóa.