Những tấm vải lanh được dệt thủ công, những họa tiết được thêu tay hay vẽ sáp ong tỉ mỉ không chỉ tạo nên sản phẩm có giá trị kinh tế mà còn là cách để người Mông lưu giữ bản sắc văn hóa của mình.
Từ đồi cao nhìn xuống thung lũng, những mái nhà người Mông ở Xía Nọi thấp thoáng giữa màu xanh của núi rừng. Tiếng xe máy chở hàng vọng lại từ con đường mới mở, hòa cùng tiếng trẻ con ríu rít gọi nhau đến lớp. Ít ai nghĩ rằng, nơi bình yên ấy từng là một trong những bản xa xôi và cách trở nhất của xã Sơn Thủy.
Bao năm qua, những sắc màu văn hóa truyền thống của đồng bào Mông vẫn hiện hữu trên từng nếp vải, từng hoa văn thêu thủ công vẫn được gìn giữ qua bao thế hệ. Mỗi nét là một 'kho tàng văn hóa' thu nhỏ, chứa đựng câu chuyện về lịch sử và niềm tự hào dân tộc. Dưới đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ Mông, những giá trị truyền thống không chỉ được bảo tồn mà còn tiếp tục được trao truyền.
'Con chim dẫu bay xa đến mấy cũng phải tìm cành để đậu, người Mông đi mải miết dường nào cũng phải tìm đỉnh núi cao để lập bản, dựng nhà'. Từ dấu chân mở đất đầy huyền thoại của cụ Giàng Tả vào cuối thập niên 70, Cao Đường - thung lũng mây giăng lưng chừng dãy Cham Chu xã Bạch Xa đã được hình thành. Sau nhiều thập kỷ chìm khuất giữa thâm u đại ngàn, 'nàng công chúa' ngủ quên ở độ cao gần 1.000m nay đã bừng tỉnh. Trút bỏ sự biệt lập, Cao Đường đang chuyển mình trở thành điểm hẹn mùa hè đầy mê hoặc, vẫy gọi lữ khách tìm về, trốn cái oi ả phố thị và lắng nghe tiếng gọi bình yên của sương mây, gió núi.
Ở bản Phá Lõm, xã Tam Thái, tỉnh Nghệ An, những tờ rơi in mã QR được Bộ đội Biên phòng triển khai đã và đang giúp đồng bào Mông từng bước làm quen với môi trường số. Từ những việc làm nhỏ nhưng thiết thực, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Tam Hợp, Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An đang góp phần lan tỏa chuyển đổi số đến vùng sâu, vùng xa, nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ biên giới và củng cố niềm tin của nhân dân đối với lực lượng Bộ đội Biên phòng.
Kim Bon là xã vùng cao có 13 bản, nơi đồng bào dân tộc Mông, Mường, Dao cùng sinh sống. Đời sống nhân dân nơi đây vốn nhiều khó khăn, kinh tế chủ yếu phụ thuộc vào cây ngô, cây sắn. Để tìm kiếm sinh kế bền vững, xã Kim Bon đã mạnh dạn đưa các loại cây, con giống mới vào sản xuất. Trong đó, cây mắc ca bước đầu cho thấy sự thích nghi tốt với thổ nhưỡng, khí hậu, mở ra hướng phát triển kinh tế đầy triển vọng cho đồng bào vùng cao.
Tảo hôn từng là vấn đề tồn tại ở nhiều bản vùng đồng bào Mông của tỉnh Điện Biên. Tuy nhiên, nhờ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và vai trò tiên phong của đội ngũ đảng viên cơ sở, nhận thức của người dân đang từng bước thay đổi, góp phần đẩy lùi những hủ tục trong hôn nhân.
Tại điểm thi Trường Phổ thông dân tộc nội trú Văn Bàn (Lào Cai) có 1 thí sinh đặc biệt, 36 tuổi, hiện là Bí thư chi bộ thôn Khâm Trên. Anh Sùng A Chúng cũng là thí sinh cao tuổi nhất dự thi cùng các học sinh lớp 12 tại điểm thi này.
Sáng 11-6, tại trụ sở Công an xã Đường Thượng, Đại tá Ma Quang Trung, Phó Giám đốc Công an tỉnh thừa ủy quyền của Bộ trưởng Bộ Công an đã trao Bằng khen cho Tổ bảo vệ an ninh, trật tự (ANTT) thôn Sảng Lủng, xã Đường Thượng vì có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua 'Vì an ninh Tổ quốc' năm 2025.
Bản Nậm Nghẹp, xã Ngọc Chiến từ lâu được biết đến là một bản đồng bào dân tộc Mông sống bên những cánh rừng nguyên sinh và vùng sơn tra lớn nhất cả nước. Tận dụng điều kiện khí hậu ở vùng núi cao và lợi thế, nhân dân đã trồng các loại cây dược liệu dưới tán rừng, mở ra hướng sinh kế mới, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.
Ở xóm Khuôn Ngục, xã La Hiên, mỗi khi chiều xuống, sau một ngày lao động trên nương rẫy, tiếng khèn Mông lại ngân vang giữa núi rừng. Âm thanh trầm bổng ấy là nét sinh hoạt văn hóa quen thuộc của đồng bào Mông nơi đây và gắn liền với tâm huyết của ông Lý Văn Thà - người nhiều năm bền bỉ gìn giữ và truyền dạy loại nhạc cụ truyền thống của dân tộc mình.
Mỗi sáng Chủ nhật, chợ phiên Đắk R'măng (còn gọi chợ tình Đắk R'măng, ở xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng) lại rộn ràng tiếng nói cười, sắc màu thổ cẩm và hương thơm của những món ăn vùng cao.
Không chỉ là nơi giao thương của đồng bào Mông, phiên chợ còn là không gian lưu giữ bản sắc văn hóa Tây Bắc tạo điểm nhấn độc đáo trong phát triển du lịch cộng đồng của tỉnh Lâm Đồng.
Nơi rẻo cao Mường Lống (Nghệ An), dòng họ Và của đồng bào Mông được nhắc đến như một điển hình tiêu biểu.
Số tiền 142.985.414 đồng là tấm lòng thơm thảo của bạn đọc Báo VietNamNet giúp đỡ bé Thào Thị Pháng (MS 2026.092), 8 tuổi ở tỉnh Điện Biên không may ngã vào đống củi bị chấn thương vỡ tá tràng.
Bản sắc độc đáo của cộng đồng dân tộc tại Lào Cai đã biến mỗi bản làng thành một 'bảo tàng sống'. Đến đây, du khách sẽ đắm mình trong nếp nhà sàn truyền thống của người Tày tại Nghĩa Đô đến những bản làng của người Mông hiếu khách vùng cao Khau Phạ... Tất cả đều là chất liệu quý giá để xây dựng các sản phẩm du lịch có chiều sâu.
Những cơn mưa đầu mùa sầm sập đổ xuống các triền núi đá. Mưa trắng trời. Nước trút như thác đổ. Thế nhưng khi mưa ngớt, nước thấm qua khe đá, vùng đất Hang Kia, xã Pà Cò vẫn khô khát đến lạ lùng.
Đằng sau danh hiệu học sinh giỏi TP Hà Nội của nữ sinh Lý Thị Chi Na là hành trình 'vượt núi' đầy nghị lực để theo đuổi ước mơ.
Gần 1 năm bị lừa bán ở xứ người, cô gái dân tộc Mông ở tỉnh Sơn La may mắn được cơ quan chức năng giải cứu, trao trả về Việt Nam. Từ những manh mối ban đầu tưởng chừng mơ hồ do nạn nhân T.T.N cung cấp, Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Lào Cai và Phòng Nghiệp vụ (thuộc Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai) đã kiên trì xác minh, lần tìm dấu vết, làm rõ hành vi của những kẻ buôn người để xử lý theo quy định của pháp luật.
Xã Suối Tọ có 11 bản, trên 1.050 hộ dân, 100% là đồng bào dân tộc Mông sinh sống. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, hạ tầng số còn nhiều hạn chế, với 3 bản 'lõm sóng' viễn thông. Nỗ lực chuyển đổi số, cấp ủy, chính quyền xã triển khai linh hoạt các giải pháp, đưa các ứng dụng số đến gần với người dân, tạo chuyển biến tích cực.
Xã biên giới Mường Lèo có trên 800 hộ dân, với hơn 4.200 nhân khẩu, có 3 dân tộc Mông, Thái, Khơ Mú cùng sinh sống. Nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật cho nhân dân, xã Mường Lèo đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị thực hiện đổi mới, đa dạng các hình thức tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật phù hợp với từng địa bàn, từng đối tượng.
Du khách đến Tả Van, Mù Cang Chải (Lào Cai) hay Đà Bắc (Phú Thọ)… là để tìm sự khác biệt, trải nghiệm sống trong không gian vùng cao. Nắm bắt nhu cầu này, các homestay được xây dựng từ chính văn hóa bản địa, đang mang lại đổi thay cho cộng đồng địa phương.
Tôi vẫn còn nhớ cảm giác ấy: miệng thở dốc, chân mỏi rã rời, mồ hôi ướt đẫm lưng áo, còn trong đầu chỉ hiện lên một câu hỏi 'Sao mình lại phải khổ thế này?'. Đó là lúc tôi đang chênh vênh giữa một con dốc dài trên hành trình chinh phục đỉnh Fansipan.
Ngày 5-6, UBND xã Tràng Xá tổ chức Lễ ra mắt Câu lạc bộ 'Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Mông' tại xóm Chòi Hồng. Đây là hoạt động thiết thực nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, góp phần xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.
Ngày 4 và 5-6, Lữ đoàn Đặc công bộ 198 (Binh chủng Đặc công) phối hợp cùng cấp ủy, chính quyền xã Cư M'ta (tỉnh Đắk Lắk) tổ chức khánh thành, bàn giao 5 căn nhà Đại đoàn kết tặng các hộ dân có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.
Từ những nếp nhà vùng cao, bà con các dân tộc thiểu đã biến văn hóa bản địa nơi mình sống thành nguồn lực phát triển du lịch cộng đồng. Những 'câu chuyện sống' của họ cho thấy hành trình vừa tạo sinh kế, vừa gìn giữ bản sắc trên chính quê hương mình.
Năng nổ, dám nghĩ, dám làm và luôn đi đầu trong mọi phong trào - đó là nhận xét của cấp ủy, chính quyền địa phương và bà con nhân dân khi nói về đồng chí Mua Mí Chá (sinh năm 1996), Trưởng thôn kiêm Bí thư Chi đoàn thôn Hồng Ngài B. Bằng tư duy mới của tuổi trẻ, người thủ lĩnh người Mông này đã và đang cùng cấp ủy chi bộ chèo lái, đưa bản vùng cao từng bước ra khỏi nghèo nàn, lạc hậu.
Xã Văn Lăng hiện có 9.527 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 64%. Những năm gần đây, diện mạo vùng cao nơi đây có nhiều đổi thay tích cực. Sự đổi thay không chỉ hiện hữu trên những tuyến đường bê tông nối dài đến các xóm, bản hay những ngôi nhà mới khang trang mọc lên giữa núi rừng, mà còn thể hiện ở cách chính quyền địa phương chủ động hướng về người dân trong hoạt động phục vụ hành chính công.
Dưới những đồi quế xanh ngút ngàn ở thôn Trung Tâm, xã Mỏ Vàng, tỉnh Lào Cai, cụm dân cư người Mông với chỉ 40 hộ dân khiến nhiều người bất ngờ bởi diện mạo sung túc hiếm thấy. Từ hai bàn tay trắng, người Mông nơi đây đã tạo dựng cơ nghiệp trên vùng đất từng đầy gian khó, biến những đồi núi hoang sơ thành những cơ ngơi bạc tỷ giữa đại ngàn.
Nhắc đến Nghệ An, nhiều người nghĩ ngay đến cái nắng gay gắt của miền Trung. Thế nhưng, ở quê hương Hồ Văn Cường lại có một nơi mát mẻ quanh năm, đến mùa hè du khách vẫn phải mang theo áo khoác.
Trước đây, khách đến các bản du lịch cộng đồng (DLCĐ) thường chỉ để 'đổi gió': ngủ nhà sàn, ăn cơm lam, xem múa xòe rồi rời đi. Nhưng vài năm trở lại đây, dòng khách đã thay đổi. Họ muốn nghe câu chuyện phía sau nếp nhà, muốn biết vì sao người Mường dựng cầu thang số lẻ, vì sao người Mông giữ chợ phiên như một phần linh hồn bản làng, vì sao người Dao coi rừng là nơi trú ngụ của tổ tiên. Sự dịch chuyển ấy buộc DLCĐ ở Phú Thọ phải thay đổi từ bán cảnh đẹp sang bán chiều sâu văn hóa; từ 'trình diễn bản địa' sang mở cánh cửa để du khách bước vào đời sống thật của cộng đồng.
Tại Thái Nguyên, đồng bào dân tộc Mông sinh sống chủ yếu ở các khu vực như Võ Nhai, Đồng Hỷ, Phú Lương, Pác Nặm, Ba Bể, Na Rì, Ngân Sơn với dân số trên 33.000 người. Từ lâu, trang phục truyền thống không chỉ là nét đẹp văn hóa mà còn là dấu hiệu nhận diện cộng đồng dân tộc Mông. Qua từng đường kim, mũi chỉ, phụ nữ người Mông gửi gắm sự khéo léo, óc sáng tạo và niềm tự hào về cội nguồn dân tộc mình.
Tối 01/6, Sở Y tế tỉnh Lào Cai tổ chức Chương trình liên hoan văn nghệ 'Vui Tết Thiếu nhi 01/6' dành cho trẻ em đang được chăm sóc, nuôi dưỡng tại Trung tâm Công tác xã hội và Bảo trợ xã hội số 2.
Trong hai ngày 30 - 31/5, Chi đoàn Công an xã Y Tý phối hợp cùng Câu lạc bộ Thiện nguyện Những đôi chân trần (Hà Nội) tổ chức chuỗi hoạt động thiện nguyện 'Gieo ánh mặt trời - Thắp sáng biên cương' tại thôn biên giới Hồng Ngài, xã Y Tý.
Giữa những ngày đầu hè, tiếng cười trẻ thơ lại rộn ràng khắp các thôn, bản, tổ dân phố của tỉnh. Tại sân nhà văn hóa bản, các em nhỏ người Mông, Thái, Dao, Hà Nhì… say sưa trong điệu múa, tiếng khèn, trò chơi dân gian hay háo hức tìm đọc những cuốn sách mới. Ở khu vực thuận lợi, trung tâm, nhiều em đã được gia đình đăng ký tham gia các trại hè kỹ năng, lớp học năng khiếu. Với sự quan tâm của gia đình, nhà trường, chính quyền địa phương và cộng đồng, trẻ em Lai Châu đang được chăm lo, bảo vệ, hướng tới mục tiêu 'Trẻ em hạnh phúc, an toàn, vững bước trong kỷ nguyên số'.
Hơn 20 năm gắn bó với mảnh đất vùng cao nghèo khó Tuyên Quang, Chấp hành viên Hồ Hữu Thành không chỉ là một cán bộ thi hành án tận tụy mà còn là người được đồng nghiệp đánh giá giàu lòng nhân ái đối với những phận người nghèo khó mà anh từng phải thi hành án.
Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1.6 không chỉ là ngày hội ngập tràn niềm vui của trẻ thơ mà còn là cột mốc nhân văn nhắc nhở nhân loại về trách nhiệm bảo vệ thế hệ mầm non. Mốc thời gian lịch sử này tại Việt Nam luôn gắn liền với tình yêu thương của Bác Hồ, đồng thời cũng trùng hợp với những bước chuyển mình của nền truyền thông toàn cầu cùng các giá trị văn hóa nghệ thuật vượt thời gian.
Không phải thắng cố, cũng chẳng phải những món đặc sản quen thuộc của đồng bào Mông,'vũ khí bí mật' khiến du khách đường xa phải lặn lội ngược đèo Pha Đin huyền thoại để đến bản Lồng (xã Quài Tở) lại là một loài thủy sản nằm sâu dưới lớp bùn non: Ốc dạ thả đồng. Sinh trưởng hoàn toàn tự nhiên nhờ mạch nước ngầm tinh khiết, ốc bản Lồng đang trở thành một trong những 'thỏi nam châm' hút khách tìm về trải nghiệm du lịch cộng đồng…
Chiều 30/5, tại Quảng trường Dinh thự Hoàng A Tưởng, UBND xã Bắc Hà tổ chức Lễ bế mạc Festival mùa Hè cao nguyên trắng Bắc Hà năm 2026 với chủ đề 'Vang xa vó ngựa cao nguyên', khép lại chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch đặc sắc.
Trong khi bạn bè đồng lứa đang hồi hộp chờ kết quả kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, em Giàng Quỳnh Trang, học sinh Trường PTDT Bán trú THCS Thải Giàng Phố, xã Bắc Hà, tỉnh Lào Cai đã xuất sắc giành suất tuyển thẳng vào Trường THPT Dân tộc Nội trú tỉnh nhờ thành tích học tập và nghiên cứu khoa học nổi bật.
Biến những vũ điệu truyền thống thành... sản phẩm văn hóa, đưa con phố cổ xa xôi miền biên viễn trở thành 'dancing town' (thị trấn khiêu vũ) mang dáng vóc toàn cầu... Sự phi thường ấy bắt nguồn từ một con người rất đỗi bình thường, nhưng luôn chất chứa niềm tự hào văn hóa dân tộc.
Giữa những dãy núi trập trùng ở xóm Văn Thụ, xã Nam Tuấn, bao đời nay bà con người Mông vẫn quen với cảnh đi bộ, leo qua những nương ngô, đá núi gập ghềnh. Khó khăn đi lại không chỉ cản bước phát triển kinh tế mà còn khiến cuộc sống của bà con nơi đây thêm phần vất vả. Thấu hiểu mong mỏi có một con đường để mở lối vào lũng, thầy giáo nghỉ hưu dân tộc Mông Hoàng Văn Công tự nguyện hiến hơn 2.000 m2 đất của gia đình để mở đường cho dân bản. Câu chuyện về thầy giáo Công không chỉ là nghĩa cử đẹp vì cộng đồng, mà còn là sự lan tỏa của tinh thần trách nhiệm, sự đồng lòng xây dựng quê hương.
Ngày 30/5, Tỉnh đoàn - Hội LHTN tỉnh phối hợp với Sở Y tế, Hội Chữ thập đỏ tỉnh và Sở Y tế Thành phố Hà Nội phối hợp tổ chức Ngày hội Thầy thuốc trẻ làm theo lời Bác, tình nguyện vì sức khỏe cộng đồng tại xã Xuân Trường.
Sáng 30/5, UBND xã Sin Suối Hồ tổ chức Lễ Công bố Giải thưởng du lịch Việt Nam năm 2025 'Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất' đối với điểm du lịch cộng đồng bản Sin Suối Hồ (xã Sin Suối Hồ). Dự buổi lễ có các đồng chí: Trần Quang Kháng - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL); Phạm Văn Minh - Phó Giám đốc Viettel Lai Châu; lãnh đạo các xã Sin Suối Hồ, Phong Thổ, Khổng Lào; đại diện các phòng, ban, cơ quan, đơn vị đóng chân trên địa bàn xã cùng nhân dân và du khách...
Sáng 30/5, UBND xã Sin Suối Hồ tổ chức Lễ Công bố Giải thưởng du lịch Việt Nam năm 2025 'Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất' đối với điểm du lịch cộng đồng bản Sin Suối Hồ (xã Sin Suối Hồ). Dự buổi lễ có các đồng chí: Trần Quang Kháng - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL); Phạm Văn Minh - Phó Giám đốc Viettel Lai Châu; lãnh đạo các xã Sin Suối Hồ, Phong Thổ, Khổng Lào; đại diện các phòng, ban, cơ quan, đơn vị đóng chân trên địa bàn xã cùng nhân dân và du khách...
Chiều ngày 22/5/2026, trên đường đi học về qua thôn Khau Rịa, xã Du Già, cháu Giàng Thị Mo (sinh năm 2018, dân tộc Mông) bất ngờ bị một con chó thả rông lao vào tấn công trực diện. Vết cắn sâu, rách nát toàn bộ vùng trán khiến cô bé sáu tuổi mất máu trầm trọng. Con thú dữ ấy lại chính là vật nuôi của người cậu ruột, được thả tự do ra đường mà không hề có bất kỳ biện pháp bảo vệ nào. Cháu Mo được đưa thẳng xuống Bệnh viện Đa khoa Hà Giang cấp cứu trong tình trạng vết thương nghiêm trọng chưa kịp băng bó.
Sau gần một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, điều thay đổi rõ nhất ở Quài Tở không chỉ là bộ máy được kiện toàn, mà là cách người dân bắt đầu nhìn khác về chính quê hương mình và về vai trò của họ trong sự đổi thay ấy.
Vượt qua những con dốc quanh co ôm lấy sườn mây, chúng tôi đến với Suối Tọ. Nơi sinh sống của đồng bào dân tộc Mông. Bản làng vùng cao được bao bọc trong những cánh rừng xanh đang có sự dịch chuyển mới trong phát triển sinh kế bền vững từ đại ngàn.
Giữa những dãy núi đá tai mèo dựng đứng, nơi đất ít hơn đá, khí hậu khắc nghiệt và mùa vụ phụ thuộc nhiều vào mưa nắng, cây ngô từ bao đời nay đã trở thành người bạn đồng hành bền bỉ của đồng bào Mông. Với người Mông ở vùng cao, ngô không đơn thuần là cây lương thực mà còn là một phần đời sống tinh thần, gắn bó với phong tục, tín ngưỡng, ẩm thực và cả nếp nghĩ, nếp sống của cộng đồng.