Đò dọc phải tránh đò ngangNgụ cư phải tránh dân làng cho xa'Đò' là từ 'độ' tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: 'Thành công rồi, việc này có trời độ', ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.
Đêm qua đốt đọi dầu đâỳBấc non chẳng cháy, oan mày dầu ơiBấc là gì? Cơn cớ làm sao khi người ta lại dùng từ bấc? Há chẳng phải bắt đầu từ câu ca dao: 'Đêm qua gió bấc mưa dầm/ Đèn lầm với bóng, bóng lầm với ai?' đấy sao? Ngẫm ra có lý, gió bấc còn gọi 'gió mùa đông bắc' lúc ấy gió lạnh ùa về lại mưa dầm dề nên người ta thường thắp đèn cho ấm áp. Mà, đèn thắp trong khung cảnh gió phùn mưa nhão, gió bấc mưa dầm nên ánh sáng nhập nhòe khiến dẫn đến sự nhầm lẫn giữa đèn với bóng.Suy luận này có đúng?
Trong 'Truyện Kiều', Hoạn Thư mắng Thúy Kiều: 'Con này chẳng phải thiện nhân/ Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng'.
Một tối ấm quây quần bạn hữu, nữ nhà văn trẻ Trang Thụy dẫn theo một trung niên bảnh trai, mặt mày nhẵn nhụi, sơ mi trắng bong đẩy vào cuộc vui: 'Đây là chồng em, họa sĩ Vũ Trọng Anh'. Trọng Anh bẽn lẽn: 'Vâng, em người Hà Nội, đang sinh sống và vẽ ở Hội An'.
Trong kỷ nguyên số, sự bùng nổ thông tin đã mang đến nhiều chọn lựa cho công chúng về mọi loại hình nghệ thuật. Tâm lý hưởng thụ khiến xu hướng giải trí lấn át xu hướng thưởng thức. Tâm lý tiêu dùng khiến kèn trống ồn ào khỏa lấp tư duy sâu lắng. Thi ca bỗng dưng trở thành một vấn nạn tiếp nhận. Người làm thơ nhiều không kể xiết mà người đọc thơ ít không thể tả. Vậy thì câu thơ bơ vơ đi tìm tri âm phía nào chưa nỡ khép cửa tâm hồn?
Trong giao thiệp hằng ngày, thỉnh thoảng chúng ta vẫn nghe cụm từ: 'Đời tám hoánh', được hiểu là chỉ về sự việc/ sự vật gì đó xảy ra từ lâu lắm rồi, đã xưa lắc xưa lơ, đã xa rất xa… Chẳng hạn một người bảo: 'Cái bình này cổ lắm, người ta làm ra từ đời tám hoánh'. Cơn cớ gì 'từ đời tám hoánh' lại xuất hiện trong các trường hợp tương tự?
Sắp tới ngày khai giảng năm học mới 2025-2026, nhưng diễn đàn giáo dục lại 'nóng lên' với câu chuyện sách giáo khoa. Thực ra, đây là điều không hề mới, nếu không muốn nói là quá cũ, nhưng lại 'cơn cớ' lặp đi lặp lại một cách bất thường.
'Đại từ điển tiếng Việt' (1999) ghi nhận: 'Thuốc đắng dã tật/ Thuốc đắng dã tật, sự thật mắc lòng: Thuốc đắng thì chóng khỏi bệnh, lời nói thẳng khó nghe nhưng bổ ích, chớ nóng giận, tự ái khi nghe lời nói thẳng'. Về chữ nghĩa, trước hết ta cần khảo sát từ 'dã' bởi cơn cớ gì lại xuất hiện trong trường hợp này?
Trong tiếng Việt, có những câu ngụ ý về chuyện gì đó, được sử dụng bằng vài cụm từ khác nhau, thí dụ 'hũ mắm treo giàn/ treo đầu giường'…
Tên tuổi nhà thơ Nguyễn Thanh Mừng gắn liền với các tập thơ 'Rượu đắng', 'Ngàn xưa', .... Viết không nhiều nhưng thơ ông lại có mặt trong hầu hết các tuyển tập danh tiếng thơ Việt Nam hiện đại. Mấy năm gần đây, ông dành tình thương mến với Tây Nguyên và viết nhiều về vùng đất này.
Họa sĩ Lê Thiết Cương lâu nay không được khỏe. Anh có một cơn ốm vô cơn cớ đã hành anh hơn một năm nay chưa dứt. Nhưng dù ốm đến thế, dù mới phẫu thuật về, ngay cả khi đang nằm trên giường bệnh với việc sinh hoạt còn khó khăn thì Lê Thiết Cương hình như chưa từng đầu hàng với mọi cơn đau. Anh làm việc mọi nơi, mọi lúc trong mọi tình huống có thể.
Hạnh phúc của phụ nữ giản dị vô cùng. Một cái đan tay, một chiếc ôm, một nụ hôn, một lời nói ngọt ngào và đôi khi, chỉ là một ánh nhìn, một nụ cười của người thân yêu cũng đủ làm nên niềm vui của phụ nữ.
Trong các buổi làm việc với sở ngành, địa phương gần đây, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được đã chỉ đạo về giải pháp gỡ 'cục máu đông' đối với 571 công trình, dự án đang ứ đọng. Đồng chí Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, việc giải quyết công việc phải tới tận cùng, thay vì chỉ đạo nhiều mà không theo đuổi tới nơi, tới chốn.
'Đại từ điển tiếng Việt' (1999) ghi nhận: 'Thuốc đắng dã tật/ Thuốc đắng dã tật, sự thật mất lòng:
'Mỗi chúng ta chẳng thể nào đi xa/ khỏi nụ cười cay đắng/ của mụ đàn bà quê mùa/ ngồi u buồn kéo sợi bên song...' (Những dòng sông). Tôi coi bốn câu thơ hồi cố u buồn khắc khoải, đỏ mọng 'nỗi đau và tình yêu' này như một đề từ cho cả tập thơ 'Phục sinh'. Còn với tôi, là để định hình một con đường bước vào thế giới nội tâm của Đào Quốc Minh.
Trong một tương lai gần, đi dưới tán rừng Bạch Mã, du khách sẽ được chiêm ngắm, được hít căng lồng ngực mùi hương nồng nàn tỏa ra từ những nhánh lan rừng đang bung nở, đang đong đưa đùa vui với nắng, với gió. Hy vọng sẽ là vậy…
Những năm 90 của thế kỷ trước, bất ngờ xuất hiện một bài lục bát trên thi đàn cả nước, được giải cuộc thi 'Tác phẩm tuổi xanh', lọt vào tuyển tập thơ lục bát Việt Nam.
Có một số từ tiếng Việt xuất hiện và phổ biến trong giao tiếp, thoạt nghe không mấy ai rõ nghĩa, bởi nó là tiếng lóng, chỉ sử dụng trong một nhóm người, chỉ họ hiểu với nhau.
Đi chụp ảnh, ảnh đẹp hay chưa đẹp không thành vấn đề. Miễn là được đi và còn đi được. Đi để biết quê hương đất nước mình giàu đẹp. Đi để săn tìm vẻ đẹp của đất nước quê hương, đó là quan điểm của nhà nhiếp ảnh Lê Thanh Sinh.
Không rõ do cơn cớ gì, hễ một khi nghe đến câu 'Con gái tuổi Dần' ắt không ít đấng mày râu lè lưỡi lắc đầu. Sở dĩ chọn lấy thái độ này, có lẽ do họ mường tượng về hình ảnh:Trong hang tối, mắt thần khi đã quắcLà khiến cho mọi vật đều im hơi (Thế Lữ)
Khi những tập thơ nhỏ nhắn và xinh xắn được đến tay những bạn đọc nhỏ tuổi, thì tác giả của nó đã trở thành người thiên cổ. Đó là trường hợp của hai tập thơ dành cho thiếu nhi vừa được xuất bản: Cháu là cổ tích (Đoàn Vị Thượng) và Những lời của hoa (Lâm Thị Mỹ Dạ).
Tập truyện đầu tay 'Mưa qua Triền Rang' của Nguyễn Thị Như Hiền xoay quanh những không gian quen thuộc. Ở đó nghèo đói, chiến tranh và dịch bênh như là cơn cớ tạo nên bao cuộc chia ly thấm đẫm nỗi đau... song con người không chịu gục ngã.
Người phụ nữ trung niên ngồi sau xe máy của chồng, tay phải ôm eo chồng, tay trái ôm hoa, thi thoảng e ấp cười mỉm không giấu được niềm vui hiện rõ trên gương mặt. Hẳn là chị đang hạnh phúc lắm, nụ cười mới rạng rỡ nhường kia!
Ta thử quan sát mẩu đối thoại trong quyển 'Sài Gòn tạp pín lù' (NXB Hội Nhà văn - 1992) của học giả Vương Hồng Sển: 'Nầy thầy Sáu! Hãy để đó, chạy tới bót ông Cò kêu lính lại đây tức thì, coi con mẹ này còn diếm cứng đầu cứng cổ hay không?'.
Dù hôm nay không phải Mùng Một Tết, thì đã sao, nếu lòng bạn đang là Mùng Một Tết, tâm thế của Mùng Một Tết. Để hôn nhân của bạn như Mùng Một Tết đi, được không?
Mong rằng, người người, nhà nhà cùng bước vào mùa Xuân bằng tâm thế đón nhận một khởi đầu của sự trong trẻo, thánh thiện, hân hoan.
Hồi nhỏ còn đi học, tôi có nghe cô giáo kể một giai thoại lịch sử có liên quan đến thơ. Nay, xin kể lại cho các bạn cùng nghe cho vui: Khi vua Quang Trung đại phá quân Thanh, triều đình mới tổ chức cuộc lễ khao mừng các tướng sĩ khải hoàn. Trong số đình thần có bốn ông tiến sĩ xin làm một bài thơ ca tụng chiến công của nhà vua. Ý kiến tâu lên được nhà vua chấp thuận nhưng đầu đề và vần phải do ngài chọn.
Bạn tôi nói, về Hội An cứ thích nhìn lên gác hai những ngôi nhà cổ. Ở đó, có một cuộc sống mà chắc rằng, nếu vội vàng, không bao giờ người ta cảm nhận được.
Được đánh giá là nhà văn đương đại hàng đầu Việt Nam, văn chương của Nguyễn Bình Phương vẫn luôn là một bài toán khó với đa số độc giả.
Quế Phong (Nghệ An) là một huyện miền núi giáp biên giới Việt - Lào. Đây là địa bàn có 72.000 người dân của 6 dân tộc: Thái, Mông, Khơ Mú, Thổ, Tày, Kinh sinh sống. Hơn 10 năm trước, cơn lốc ma túy đã cuốn qua những bản làng xa xôi. BS Lê Quang Trung - Phó Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Quế Phong chia sẻ với chúng tôi về những gian nan tại 'điểm nóng' ma túy, HIV này.
Trên diễn đàn Quốc hội mới đây, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT dẫn thống kê của Tòa án nhân dân tối cao cho thấy hàng năm có 220.000 vụ ly hôn, trong đó có 70%-80% do bạo lực gia đình. Vì sao nhiều người chọn cách quay lưng với hôn nhân dễ dàng đến vậy?
Vì có những điều tai nghe chưa chắc đã thật giọng, huống hồ, cuộc đời này ồn ào và huyên náo lắm!
Diễn ra ngày 13/9 tới, triển lãm mỹ thuật 'Ngộ' của 4 họa sĩ Trường Thịnh, Nguyễn Đỗ Long, Anh Nguyên và Vũ Thùy Mai đem đến cho người xem các tác phẩm mang trạng thái lắng đọng, tĩnh lặng khi các họa sĩ nhìn đời sống.
Hãy cưới một người khiến bạn trở nên tốt đẹp hơn chứ đừng nên cưới một người vì bạn thấy họ tốt đẹp.
Sau 2 tập thơ Bầu trời dưới đáy sông in năm 2017 và Muôn nỗi gần xa in năm 2022, nhà thơ Trần Kim Dung trở thành hội viên Hội Nhà văn TPHCM.