Theo các chuyên gia kinh tế, dù đối diện với khá nhiều thách thức song ngành rau quả Việt Nam vẫn còn dư địa phục hồi nếu có những điều chỉnh chính sách phù hợp, tăng cường kiểm soát chất lượng và tận dụng tốt các thị trường tiềm năng.
Ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) - cho biết: Trong 5 tháng đầu năm, xuất khẩu rau quả có sự sụt giảm mạnh so với cùng kỳ năm ngoái là do chịu tác động kép từ thị trường. Sự sụt giảm này kéo theo lo ngại về khả năng đạt mục tiêu xuất khẩu cả năm.
Ngày 5/6, báo chí đưa nhiều thông tin liên quan đến ngành Công Thương. Báo Công Thương xin điểm lại một số thông tin đáng chú ý.
Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT) Nguyễn Thanh Bình cho biết, 5 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt hơn 2,1 tỷ USD, giảm 17% so với cùng kỳ năm ngoái; tuy nhiên, ngành vẫn còn nhiều tín hiệu tích cực và nếu kịp thời tháo gỡ những vướng mắc tồn đọng, đặc biệt là liên quan đến sầu riêng thì mục tiêu xuất khẩu cả năm hoàn toàn có thể đạt được.
Xuất khẩu nông sản giờ đây không còn là 'cuộc chơi' của giá rẻ hay thị trường dễ tính. Khi các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe, việc chủ động thích ứng từ vùng trồng đến chế biến, logistics… là điều kiện sống còn để nông sản Việt vững bước trên sân chơi toàn cầu.
Trước những biến động từ chính sách thuế quan của Mỹ, nhiều doanh nghiệp đang tăng tốc giao hàng trước khi Mỹ áp dụng chính sách thuế đối ứng với hàng hóa Việt Nam. Song song đó, TP Hồ Chí Minh đang triển khai hàng loạt giải pháp chủ động để hỗ trợ doanh nghiệp và bảo vệ tăng trưởng, giảm thiểu rủi ro khi xuất khẩu.
Được mệnh danh là trái cây 'vua' khi có giá bán thuộc nhóm cao nhất trong ngành hàng hoa quả, mang về hàng tỷ đô la mỗi năm, song mặt hàng sầu riêng đang phải đối diện với những thách lớn cả về thị trường, cũng như những bất cập từ nội tại. Trong đó, việc ngăn tăng trưởng 'nóng', cùng với đảm bảo truy xuất nguồn gốc, chất lượng sản phẩm là yêu cầu bức thiết để giữ vững giá trị, thị phần sầu riêng tại các thị trường trọng điểm.
Ước tính, xuất khẩu rau quả tháng 5 đạt 496 triệu USD, đánh dấu tháng thứ 5 liên tiếp kim ngạch sụt giảm.
Theo thống kê, 4 tháng đầu năm, xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc đạt 777 triệu USD, giảm 33% so với cùng kỳ năm ngoái.
Văn phòng Chính phủ có văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó thủ tướng Trần Hồng Hà liên quan đến việc sầu riêng loay hoay giải quyết chất vàng O.
Trung Quốc là thị trường xuất khẩu rau quả lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch 4,63 tỷ USD năm 2024. Thế nên, không chỉ kiểm soát chất cấm với sầu riêng, các loại rau quả cũng phải làm chuẩn chỉnh, nếu tỷ lệ vi phạm cao sẽ khó vào thị trường này.
Sầu riêng Việt Nam đang đứng trước cơ hội khi cánh cửa thị trường tỷ dân Trung Quốc rộng mở. Tuy nhiên, đằng sau những lô hàng xuất khẩu đầy hy vọng là một 'gót chân Achilles' tiềm ẩn nguy cơ cản trở sự phát triển bền vững, đó chính là sự thiếu hụt công nghệ trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ canh tác đến sau thu hoạch, đang khiến chất lượng quả sầu riêng khó đảm bảo, tạo ra rào cản không nhỏ trên hành trình chinh phục thị trường khắt khe này của HTX, doanh nghiệp.
Trong khi sầu riêng Thái Lan được Trung Quốc mở cửa 'luồng xanh' thông quan 24/7, ngành sầu riêng Việt Nam vẫn đang mắc kẹt giữa những đợt tái kiểm 100% tại cửa khẩu. Câu chuyện 'vượt khủng hoảng' của người Thái trở thành tấm gương soi chiếu cho một ngành hàng tỷ USD của Việt Nam đang loay hoay tìm đường phát triển bền vững.
Tính đến cuối tháng 4/2025, xuất khẩu rau quả của Việt Nam đạt 1,62 tỷ USD, giảm 14% so với cùng kỳ năm ngoái. Đáng lưu ý, giá trị xuất khẩu sầu riêng chỉ đạt 130 triệu USD, thấp hơn rất nhiều so với mức 500 triệu USD của cùng kỳ năm trước…
Từ cú bứt tốc ngoạn mục năm ngoái, đầu năm nay, ngành rau quả tự tin với mục tiêu xuất khẩu đạt 8 tỷ USD. Nhưng, 'cú vấp ngã' của sầu riêng - mặt hàng xuất khẩu chủ lực - đã khiến ngành hàng tỷ USD e ngại không thể đạt được 'giấc mơ'.
Campuchia trở thành quốc gia thứ 5 sau Thái Lan, Việt Nam, Malaysia và Philippines ký Nghị định thư về xuất khẩu sầu riêng tươi sang thị trường Trung Quốc.
Hai tháng đầu năm, xuất khẩu dừa tươi đạt hơn 33 triệu USD. Trong đó, Trung Quốc và Mỹ là hai thị trường lớn ưa chuộng các sản phẩm dừa tươi và dừa chế biến đến từ Việt Nam.
Ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng Thư ký VINAFRUIT - cho biết: 'Người Mỹ và Trung Quốc đặc biệt yêu thích dừa Việt Nam vì mùi thơm và vị ngọt đặc trưng. Xuất khẩu dừa có nhiều lợi thế như vận chuyển dễ, thời gian bảo quản dài. Trái dừa có thể chế biến thành nhiều sản phẩm khác'.
Những ngày gần đây, TP HCM và các tỉnh miền Nam đang trải qua những ngày nắng nóng, khô hanh nên giá dừa tươi liên tục tăng, hiện đã cao gấp đôi so với cuối tháng 3 và đầu tháng 4.
Xuất khẩu rau quả quý I/2025 giảm hơn 11% so với cùng kỳ, chủ yếu đến từ sự tụt dốc mạnh của xuất khẩu sầu riêng.
Theo Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT) Đặng Phúc Nguyên, kim ngạch xuất khẩu rau quả sụt giảm trong quý I là diễn biến trái ngược với năm trước. Nếu tình trạng này kéo dài, xuất khẩu rau quả dự kiến chỉ đạt trên dưới 6 tỷ USD trong khi mục tiêu đặt ra là 7,6 - 8 tỷ USD.
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động, đặc biệt là áp lực từ các chính sách thuế quan của Hoa Kỳ, nhiều doanh nghiệp Việt Nam không còn chọn cách 'đứng yên chờ đợi'. Thay vào đó, các doanh nghiệp chủ động mở rộng thị trường, giảm sự lệ thuộc và tìm kiếm cơ hội tăng trưởng ở những khu vực tiềm năng khác như châu Âu, Trung Đông, châu Phi, Đông Nam Á…
Số liệu từ Tổng cục Thống kê cho thấy, những ngành hàng mà Việt Nam có kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ lớn nhất hiện nay là đồ điện tử, thiết bị máy móc, dệt may, giày dép và đồ gỗ.
Trước thông tin Tổng thống Mỹ Donald Trump ký Sắc lệnh hành pháp, áp dụng mức thuế tối thiểu và bổ sung lên 180 thị trường nhập khẩu, trong đó, mức thuế với Việt Nam là 46%, nhiều hiệp hội cũng như các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản đã tìm các biện pháp ứng phó.
Dù chưa có kết luận chính thức và danh sách các ngành hàng sẽ bị Mỹ đánh thuế, nhưng các chuyên gia nhận định doanh nghiệp Việt cần chủ động thích ứng, đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh để đối phó với thay đổi chính sách và biến động thị trường.