Ngày 2/9/1945, sau khi Nhà nước công - nông đầu tiên ở Đông Nam Á ra đời, chính quyền cách mạng Việt Nam phải đối phó với một tình thế hết sức hiểm nghèo, với thù trong, giặc ngoài, trong khi Chính phủ lâm thời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chưa được nhà nước nào trên thế giới công nhận.
Trong không khí trang nghiêm, xúc động của Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (06/01/1946 - 06/01/2026), những chia sẻ của các đại biểu Quốc hội qua nhiều thế hệ đã gợi mở một lát cắt sinh động về hành trình hình thành, phát triển của Quốc hội - cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp nối trách nhiệm lịch sử trong bối cảnh mới.
Tổng Bí thư Tô Lâm và lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham dự Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam.
Từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946 tới nay, Quốc hội Việt Nam luôn khẳng định vai trò là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, quyết định những vấn đề hệ trọng của đất nước.
Sáng nay, 6/1, nhân kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 - 6/1/2026), Đoàn đại biểu do Tổng Bí thư Tô Lâm dẫn đầu đã đặt vòng hoa, vào lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh và đặt vòng hoa, tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ tại Đài tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại đường Bắc Sơn.
Trong lịch sử lập hiến của nước ta, đến nay có 5 bản Hiến pháp được ban hành, gắn liền với những bước ngoặt lớn của cách mạng Việt Nam. Trong đó, Hiến pháp năm 1946 - bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa giữ một vị trí đặc biệt.
Ngày 6/1/1946, cách đây 80 năm đã diễn ra một sự kiện lịch sử: Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam). Trong lịch sử dân tộc, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên là một mốc son chói lọi. Lần đầu tiên ở Đông Nam Á, có một Quốc hội dân chủ được bầu theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín.
Trong dòng chảy lịch sử vẻ vang của Quốc hội Việt Nam kể từ ngày Tổng tuyển cử đầu tiên (6/1/1946), Tuyên Quang - Thủ đô Khu Giải phóng, Thủ đô Kháng chiến tự hào là nơi lưu giữ những quyết sách xoay chuyển vận mệnh dân tộc. Một trong số đó là Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa I được tổ chức tại thôn Lập Binh, xã Minh Thanh. Tại nơi đây, Luật Cải cách ruộng đất được thông qua, tạo tiền đề cho sự đổi thay kỳ diệu của vùng quê cách mạng hôm nay.
Ngày 6-1-1946 đã đi vào lịch sử như một dấu mốc đặc biệt của dân tộc: lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, nhân dân trực tiếp bỏ phiếu bầu ra cơ quan đại diện cao nhất của mình. Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên không chỉ khai sinh một thiết chế mới - Quốc hội, mà quan trọng hơn, đã xác lập một nguyên lý nền tảng của Nhà nước Việt Nam mới, đó là chủ quyền thuộc về nhân dân.
Từ cuộc tổng tuyển cử đầu tiên, trong suốt chặng đường 80 năm hình thành và phát triển, Quốc hội Việt Nam luôn là hiện thân của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất.
Cách đây tròn 80 năm, trong không khí mùa xuân đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ, cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 đã diễn ra như một mốc son lịch sử. Lần đầu tiên, Nhân dân Việt Nam - từ miền xuôi đến miền ngược - thực hiện quyền công dân thiêng liêng, trực tiếp lựa chọn những người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của mình vào Quốc hội.
Quốc hội khóa I (1946-1960) là Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam độc lập, đánh dấu mốc phát triển nhảy vọt về thể chế dân chủ của nước Việt Nam mới. Lần đầu tiên trong lịch sử, những nữ công dân của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nô nức đi bầu cử. Phụ nữ chiếm 48% tổng số cử tri đi bầu cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước. 10 đại biểu phụ nữ đã trúng cử vào Quốc hội.
Ngày 6/1/1946 là dấu mốc đặc biệt trong lịch sử hiện đại Việt Nam. Lần đầu tiên, Nhân dân ta thực hiện quyền làm chủ bằng lá phiếu phổ thông, trực tiếp và bình đẳng để bầu ra Quốc hội - cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Việt Nam mới. Từ sự kiện trọng đại ấy, mạch nguồn dân chủ đã được khơi mở, trở thành nền tảng chính trị - pháp lý vững chắc cho sự nghiệp đấu tranh cách mạng và dựng xây đất nước.
Ngày 6/1/1946 - ngày Tổng tuyển cử đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, không chỉ là một sự kiện chính trị trọng đại, mà còn là khoảnh khắc dân tộc lần đầu tiên khẳng định quyền làm chủ bằng lá phiếu phổ thông. Từ ngày hội non sông ấy, Quốc hội Việt Nam ra đời, thiết chế đại diện cao nhất của Nhân dân, trở thành điểm tựa pháp lý và tinh thần để nhà nước non trẻ đứng vững giữa 'thù trong giặc ngoài', cùng cả nước đi qua kháng chiến, kiến quốc, thống nhất, đổi mới và hội nhập.
Cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 bầu ra Quốc hội khóa I là mốc son trong lịch sử cách mạng Việt Nam, đánh dấu bước khởi đầu quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền. Các hoạt động và quyết đáp của Quốc hội 80 năm qua là hành trình kế thừa, đổi mới, phát triển liên tục, 'đúng ý Đảng, hợp lòng Dân'.
Ngày 4/1, tại Hà Nội, đồng chí Đỗ Văn Chiến, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội, cùng các Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Nguyễn Đức Hải dự chương trình tổng duyệt Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946-6/1/2026).
Trải qua 80 năm xây dựng và phát triển kể từ dấu mốc lịch sử ngày 6/1/1946, Quốc hội không ngừng lớn mạnh, khẳng định rõ nét vai trò là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của chính thể Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
Sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời (2-9-1945), một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu nhằm bảo vệ nền độc lập, tự do là xúc tiến bầu Quốc hội để quy định Hiến pháp, bầu Chính phủ chính thức. Do đó, ngày 3-9-1945, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị: 'Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc Tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu'. Cuộc Tổng tuyển cử cho thấy dấu ấn quan trọng của Người đối với việc ra đời Quốc hội khóa I (1946 -1960).
LTS: Ngày 6/1/1946 diễn ra cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội của nước Việt Nam vừa giành được độc lập. Hơn mười tháng sau, tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội Khóa I đã thông qua bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Báo Tiên phong của Hội Văn hóa cứu quốc, số 23 ra ngày 15/11/1946 đã đăng bài 'Quốc hội' của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng, bày tỏ niềm hân hoan trước sự kiện này.
Quốc hội Việt Nam ra đời từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên ngày 6/1/1946, đánh dấu mốc son dân chủ sau thành công của Cách mạng tháng Tám năm 1945. Trong chặng đường lịch sử vẻ vang 80 năm qua, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất đã luôn đồng hành cùng dân tộc qua các giai đoạn kháng chiến chống ngoại xâm, thống nhất đất nước và công cuộc đổi mới, thông qua nhiều bản Hiến pháp then chốt và đạo luật quan trọng.
80 năm hình thành và phát triển, Quốc hội Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc, vừa là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, vừa là đại diện tiêu biểu cho khối đại đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng. Xuyên suốt chặng đường đó, sự thống nhất giữa tính Đảng và tính Nhân dân là 'sợi chỉ đỏ' tạo nên bản chất, sức mạnh và uy tín của Quốc hội.
Tại Tọa đàm 'Quốc hội và hoạt động lập hiến, lập pháp - Từ Hiến pháp 1946 đến cải cách thể chế trong kỷ nguyên phát triển mới', nhắc lại bối cảnh ra đời đặc biệt của Quốc hội Khóa I và Hiến pháp 1946, GS.TS Trần Ngọc Đường, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội nhấn mạnh tầm nhìn vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh, khi Người đã đặt vấn đề Hiến pháp phải do nhân dân xây dựng, nhân dân là chủ thể của quyền lập hiến.
Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, Quốc hội cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức làm luật, hướng tới nền lập pháp hiện đại, linh hoạt, kiến tạo, đồng hành cùng sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là thành quả trực tiếp của thắng lợi Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng thời là bước ngoặt mang tính bản lề trong tiến trình xây dựng Nhà nước dân chủ nhân dân ở Việt Nam. Lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc, quyền lực Nhà nước được xác lập trên cơ sở tổng tuyển cử phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín-một hình thức dân chủ hiện đại, tiến bộ, phù hợp với xu thế chung của thời đại. Trong sự kiện trọng đại đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh có vai trò hết sức quan trọng, mang ý nghĩa quyết định, thể hiện sự kết tinh giữa tư tưởng dân chủ sâu sắc, tầm nhìn chiến lược và nghệ thuật lãnh đạo cách mạng đặc sắc của Người.
Cách đây 80 năm, cuộc Tổng tuyển cử ngày 6-1-1946 đã đánh dấu bước ngoặt trọng đại trong lịch sử dân tộc, sau gần một thế kỷ đấu tranh giành độc lập, người dân Việt Nam từ thân phận nô lệ đã trở thành công dân của một nước độc lập, tự do, tự mình quyết định vận mệnh của mình. Có thể nói, ngày 6-1-1946 đã đánh dấu sự kiện quan trọng trong lịch sử nước ta khi lần đầu tiên người dân Việt Nam thông qua lá phiếu của mình thực hiện quyền trực tiếp lựa chọn bầu những người có đức, có tài vào Quốc hội để gánh vác công việc của đất nước.
Quốc hội Việt Nam trong giai đoạn 1946-1960 không chỉ là biểu tượng của ý chí độc lập, tự do, mà còn trực tiếp đưa ra những quyết định quan trọng liên quan đến vận mệnh dân tộc.
LTS: Kể từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (ngày 6-1-1946), nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Quốc hội đã trải qua 80 năm hình thành và phát triển, với 15 khóa hoạt động, luôn đồng hành cùng dân tộc trong các giai đoạn cách mạng. Nhân kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên, Báo Quân đội nhân dân mở chuyên mục '80 năm Quốc hội đồng hành cùng dân tộc' để làm rõ hơn về vị thế, vai trò và hoạt động của Quốc hội, đồng thời góp phần hình dung được những định hướng phát triển trong giai đoạn tiếp theo, khẳng định Quốc hội luôn là cơ quan của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.
Trong 80 năm hoạt động, Quốc hội đã có hàng trăm sự kiện mang đậm dấu ấn lịch sử. Sự kiện đầu tiên là cuộc đấu tranh quyết liệt để Hiến pháp năm 1946 - Hiến pháp đầu tiên của đất nước ta ra đời.
Bên lề Lễ trao Giải báo chí toàn quốc về Quốc hội và Hội đồng nhân dân (Giải Diên Hồng) lần thứ tư, triển lãm 'Báo chí với Quốc hội, Hội đồng nhân dân và dấu ấn Diên Hồng' tái hiện quá trình đồng hành của báo chí cùng Quốc hội và Hội đồng nhân dân trong suốt tám thập kỷ.
Sáng 19-12, Hội Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày (CSCMBĐBTĐ) tỉnh Đồng Nai tổ chức hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026.
Sáng 16/12, tại tỉnh Hưng Yên, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đã tham dự Hội nghị gặp mặt kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 - 6/1/2026) và tổng kết công tác nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV của Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên.
Trong bộ tem kỷ niệm 80 năm Quốc hội Việt Nam, mẫu tem 2-1 gây ấn tượng bởi tái hiện không khí ngày tổng tuyển cử, kể câu chuyện sống động về sự tiếp nối của các thế hệ, bản sắc văn hóa và niềm tự hào dân tộc.
Ngày 2/4/2025, UBND tỉnh Tuyên Quang đã có Quyết định số 400/QĐ-UBND phê duyệt dự án bảo tồn, tôn tạo Khu di tích Ban Thường trực Quốc hội tại xã Trung Yên, huyện Sơn Dương (cũ), với tổng mức đầu tư 75 tỷ đồng, giao cho Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh làm chủ đầu tư.
'Chủ tịch Hồ Chí Minh với Quốc hội Việt Nam' là chủ đề trưng bày đầu tiên và nổi bật trong Bảo tàng Quốc hội Việt Nam, nhằm tôn vinh vai trò của Người đối với sự hình thành và phát triển của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của đất nước.
Tác phẩm điêu khắc ánh sáng 'Sức mạnh của lòng dân' được trình diễn trong Chương trình nghệ thuật chính luận 'Vinh quang Quốc hội Việt Nam' không chỉ là một sáng tạo nghệ thuật mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm, niềm tin và khát vọng dựng xây Tổ quốc; tri ân quá khứ, tôn vinh hiện tại và hướng tới một tương lai rạng rỡ của dân tộc Việt Nam.
Trong không gian của Bảo tàng Quốc hội Việt Nam, với gần 1.000 hình ảnh, tư liệu và hơn 250 hiện vật, người xem như bước vào cuộc du hành tìm hiểu 80 năm hình thành và phát triển của Quốc hội - cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân.
Bộ tem bưu chính kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam mang ý nghĩa sâu sắc, góp phần lan tỏa hình ảnh Quốc hội Việt Nam đổi mới, chuyên nghiệp và hiện đại.
Quốc hội là nơi hội tụ và kết tinh trí tuệ của toàn dân tộc; trong dòng chảy đó, sự hiện diện của đại biểu văn nghệ sĩ không chỉ để bảo đảm thành phần, cơ cấu, mà xuất phát từ đòi hỏi cuộc sống, cần có tiếng nói của một lĩnh vực trọng yếu trên diễn đàn Quốc hội.
Gần 80 năm trước, ngày 9/11/1946, Quốc hội Khóa I thông qua bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đặt nền móng cho Nhà nước pháp quyền non trẻ nhưng đầy khát vọng.
Sáng 7/11, Bộ Công an long trọng tổ chức Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2025; tổng kết 05 năm thực hiện Kết luận số 80 ngày 20/06/2020 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 32 09/12/2003 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, Nhân dân và tổng kết Cuộc thi viết 'Tìm hiểu Luật Dữ liệu trong Công an nhân dân'.
Ngay từ Khóa I, Quốc hội đã có nhiều gương mặt văn nghệ sĩ tên tuổi như Nguyễn Đình Thi, Cù Huy Cận, Nguyễn Huy Tưởng, Xuân Diệu... Họ bước vào chính trường như là 'bổn phận cấp bách', thể hiện trách nhiệm trước thời cuộc, góp phần kiến tạo những giá trị vô hình mà thiết yếu trong sự phát triển của quốc gia, dân tộc. Truyền thống ấy được tiếp nối đến những khóa Quốc hội sau này.
Kể từ khi lá phiếu ngày 6/1/1946 mở ra nền dân chủ mới của nước Việt Nam độc lập, chặng đường 80 năm qua là hiện thân sinh động của mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa Quốc hội với Nhân dân, giữa quyền lực Nhà nước với quyền làm chủ của người dân.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành Quyết định số 3657/QĐ-BVHTTDL về việc tổ chức triển lãm tranh cổ động tấm lớn tuyên truyền hướng tới Kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6-1-1946 / 6-1-2026). Triển lãm do Cục Văn hóa cơ sở, gia đình và thư viện chủ trì, dự kiến diễn ra vào tháng 11-2025 tại An Giang.
Lời Tòa soạn: Hoạt động giám sát của Quốc hội được Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ đạo ngay từ năm 1946 khi Quốc hội Khóa I vừa ra đời. Trải qua gần 80 năm, hoạt động giám sát không ngừng được đổi mới, luôn thể hiện rõ quan điểm đồng hành của Quốc hội với Chính phủ, đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn đất nước trong từng giai đoạn lịch sử, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, 'điểm nghẽn' dưới sự lãnh đạo của Đảng, vì lợi ích của Nhân dân.
Sáng 28.9, tại xã Ứng Thiên, thành phố Hà Nội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự Lễ khánh thành Khu lưu niệm Trưởng Ban Thường trực Quốc hội Bùi Bằng Đoàn. Buổi lễ còn có sự tham dự của nguyên Tổng Bí thư, nguyên Chủ tịch Quốc hội Nông Đức Mạnh.