Trong bốn mùa xuân, hạ, thu, đông, bao giờ tôi cũng thấy tháng Tám giữa mùa thu là giai đoạn đẹp nhất của năm. Có lẽ bởi tháng Tám có mùa trăng Trung thu, mùa đẹp nhất của ký ức bao người. Mà mỗi khi ngắm nghía vào kho tàn mùa thu ấy, chúng ta đều thấy ánh lên sự lấp lánh trong từng ánh mắt, nụ cười.
Kéo vali chậm rãi đi về phía cửa lên máy bay, trái tim Lam bình yên như mặt nước hồ sớm mai phẳng lặng. Thoắt cái đã bốn năm trôi qua kể từ lần đầu Lam đặt chân đến nước Pháp. Ngày ấy, cơ hội đến với Lam nhờ học bổng toàn phần dành cho nữ sinh nghèo vượt khó. Cô gái 18 tuổi rời vùng quê biển, xa gia đình đem theo ước vọng học tập, thoát nghèo về xây dựng quê hương. Hôm nay, Lam rời nước Pháp, hành trang trở về vật chất chẳng có bao nhiêu nhưng điều khiến Lam tự hào là tấm bằng tốt nghiệp loại giỏi và khao khát thực hiện lời hứa của mình.
Thi thoảng, tôi lại bâng khuâng lần tìm những giọt hương. Chúng phảng phất cơn mưa rạt rào trút vào lòng từ miền nhớ, từ hoài niệm, từ dáng ai thân thương, có lẽ chẳng dễ ngửi nhưng luôn khiến tim tôi thắt lại trong đầm đìa khắc khoải…
Lần đầu xa nhà là khi tôi theo chị Phương lên thành phố thi đại học. Trước hôm đi, ba bảo để gần đến ngày thi ba chở tôi vào Huế cho tiện nhưng sợ đến lúc đó đường phố đông đúc và kẹt xe nên tôi quyết định đi tàu cùng chị Phương. Chị Phương là hàng xóm, chơi thân với tôi từ thuở bé. Sau này chị đi học xa nhà, thỉnh thoảng về quê vào dịp hè, hai chị em vẫn quấn quýt bên nhau với biết bao câu chuyện của sinh viên xa nhà.
Mỗi khi thành phố bất chợt mưa tôi thường nhớ đến nồi cá đồng kho nghệ của má trong căn bếp ở quê. Thật lạ, là cá kho dân dã chứ chẳng phải một món nào khác. Nồi cá đồng kho nghệ cùng gia đình tôi đi qua những năm tháng ấu thơ chật vật khi miếng thịt vẫn là một món sang xa xôi ngoài chợ. Mùi thơm của nồi cá đồng kho nghệ là thứ mùi hương lưu luyến mãi trong tâm hồn của kẻ xa quê.
Trời chưa sáng hẳn, chợ đầu mối đã vãn người. Mấy vựa trái cây tan hoang như vừa có một cơn bão đi qua. Dì Tâm sấp ngửa chằng chằng chịt chịt nào tải, nào sọt lên xe để về kịp mở hàng sớm ngày rằm. Chiếc xe máy cà tàng không bửng thế mà cũng đã theo dì hơn chục năm bươn chải mưu sinh khắp thành phố này. Mấy năm gần đây, dì tích đủ vốn mua lại cái sạp ở chợ nên không phải chạy long nhong từ hẻm này sang phố khác giữa mưa giữa nắng.
Trên nhịp phách thời gian mê mải, có lẽ tín hiệu của mùa thu là rõ rệt hơn cả. Một buổi mai chớm lạnh đầy ngẫu cảm, một ngọn heo may tình tứ ngang qua, một mùi hương trái chín thoảng đưa đầy ý vị khắp vườn nhà... Chỉ chừng ấy thôi, ta cũng đủ nhận ra muôn nỗi xôn xao trong bảng lảng khúc giao mùa ngày sang thu.
Trong thế giới của người trưởng thành thường sẽ có đầy rẫy những trách nhiệm, áp lực hay các mối lo toan, bận tâm mà họ phải gánh vác. Thế nhưng, đằng sau lớp vỏ bọc cứng cỏi ấy, vẫn tồn tại một thế giới cho tâm hồn 'mãi bé', đó là nơi người trưởng thành tìm thấy sự thư giãn và hạnh phúc qua việc đam mê những món đồ chơi.
Đến với phố thị rồi, tôi có nhiều hơn một lựa chọn để có thể mua cho mình những thức đồ. Bằng cách đặt mua qua các ứng dụng đặt hàng, giao tận nhà ở, ra những siêu thị… đã đáp ứng được nhịp sống vội vã của bao người trên phố.
Chắc mẹ không nhớ đâu, ngày em còn nhỏ, em chỉ có mẹ là bạn. Mỗi ngày, em thơ thẩn chơi cùng mẹ trong vườn. Vườn nhà em rộng, mẹ trồng cây hoa màu theo từng mùa. Khi thì cà chua, bắp, khoai lang, khổ qua... Em nhớ nhất là những buổi sáng mùa đông trời nhiều gió, cái lạnh khiến em cuộn mình ngủ sâu hơn. Thức giấc, mẹ đã ra vườn sau khi ủ sẵn quả trứng gà luộc trong chiếc khăn cho em ăn sáng.
Ngày lễ Vu Lan báo hiếu (Rằm tháng Bảy Âm lịch hằng năm) gắn chặt với yếu tố tâm linh, tín ngưỡng, xuất phát từ sự tích 'Mục Kiền Liên cứu mẹ' của Phật giáo. Đạo Phật vào Việt Nam, người Việt nhận ra sự gặp gỡ giữa hạnh Hiếu của Phật với truyền thống tín ngưỡng thờ Mẫu và 'đạo Hiếu' vốn có của dân tộc mình, nên tiếp biến ngày Vu Lan một cách rất tự nhiên. Và đây là dịp để con cháu tưởng nhớ và tri ân những đấng sinh thành, đặc biệt là người mẹ.
Bao nhiêu năm trôi qua, trưởng thành và xa quê, tôi có thể tìm mua được món bánh này ở bất cứ nơi đâu, bởi vốn dĩ đây là món ăn dân dã, phổ biến. Tuy nhiên, không đâu tìm được chiếc bánh mang theo mùi thơm của mẹ, màu mắt của ba, vị của quê nhà, gói trọn bằng hương vị tình thân như tôi từng cảm nhận. Món ăn, không đơn thuần chỉ là để nếm, bản thân nó còn mang trong mình câu chuyện đặc biệt. Với riêng tôi, ngoài hương vị khó quên, nó có ý nghĩa nhiều hơn một nỗi nhớ!
Lũ trẻ sẽ không đủ kiên nhẫn chờ khi nắng tắt hẳn mới chạy ra cánh đồng trước nhà. Trên những cây phượng già dọc đường làng lũ ve đã ngừng inh ỏi. Đút nắm bi ve vào túi quần, cổ quàng thêm cái ná cao su, thằng Sóc leo lên xe phóng vèo qua khúc cua ngõ nhỏ. Chỉ lát nữa thôi nó sẽ có mặt ở cổng nhà cậu bạn gọi ời ời rủ nhau đi bắn chim. Tất nhiên thời nay chim cò đã ít hơn xưa, chiếc ná cao su chỉ dùng để bắn chùm nhãn đầu mùa, mấy quả ổi chín bên hàng rào hoặc thi xem đứa nào bắn xa hơn. Thằng Sóc thích nhất trò bắn vào giữa bụi tre chỉ để nghe tiếng đá rơi lọc cọc len lỏi giữa những thân tre đan vào nhau khăng khít. Mấy chú cò đậu trên ngọn tre giật mình bay tán loạn.
Dấu hiệu thu về bắt đầu từ những cơn mưa; mưa không ầm ạt mà nhỏ nhẹ, thì thầm như rót vào tai nỗi niềm từ giã hạ. Trời không còn nóng bức mà chuyển sang mát nhẹ. Nắng trở nên chừng mực hơn, chút hanh hao đủ hong khô những con đường đêm qua còn đọng đôi vũng nước bé xíu.
Mấy đêm nay Thụy nghe tiếng thở dài của ba đan dày trong đêm. Không biết điều chi làm ông thao thức. Cô đoán có lẽ vì trời dạo này ẩm ương khiến xương khớp ông biểu tình. Sáng nào cũng thấy ba phờ phạc sau đêm trằn trọc, cô thấy ruột quằn quặn như có những vết khứa sâu.
Khi Mai dừng xe trước quán hủ tiếu lề đường thì đồng hồ đã chỉ mười giờ đêm. Phố lác đác người trong ánh đèn vàng vọt hắt xuống lòng đường. Chị Hồng vừa nhanh tay dọn mấy cái tô trên chiếc bàn nhựa cũ mèm vừa hỏi Mai hôm nay lại tăng ca à? Mai uể oải gật đầu rồi ngồi xuống ghế. Chị Hồng vội lấy hủ tiếu trụng nước sôi, không cần hỏi chị cũng biết Mai ăn hủ tiếu thịt, loại mười ngàn một tô. Mai nói dạo này công ty ế ẩm quá, phải tằn tiện mới đủ chi tiêu.
Tháng Bảy đến, nắng hạ chói chang, ai cũng rưng rưng khi viếng nghĩa trang vào những ngày tưởng niệm thiêng liêng 27-7. Không hiểu sao, tôi vẫn thích đến thăm nghĩa trang vào những xế chiều. Vâng! Cái nắng vàng vào buổi xế chiều ấy, cái hoàng hôn sắp ập lặng một ngày ấy, thoảng một chút gió nhẹ hiu hiu, mình mới thấy xúc cảm ắp đầy. Mới thấy con người đang quay về tự tại với chính tâm linh mình hòa cùng chút thoảng nhẹ của khói hương thoảng bay dễ xuôi ta bắt nhịp với những người đang nằm dưới mộ...
Chiều tàn. Phố bắt đầu chộn rộn, lung linh dưới ánh đèn neon lấp lánh màu quang phổ. Phố đông vui khi dòng người náo nức hòa vào nhịp sống sôi nổi về đêm. Vậy mà, con đường Hải Phòng trước sân Ga Đà Nẵng nơi tôi ngang qua vào một buổi tối mùa hạ tựa đang dịu dàng, trầm mặc, suy tư. Dường như, một chút tĩnh mịch hiện diện ở góc phố này cũng đủ gieo vào lòng tôi nỗi bâng khuâng hoài niệm về chuyến tàu tuổi thơ. Ở đó, tôi bắt được niềm vui và sờ thấy cả nỗi buồn.
Có một câu chuyện hay kể về một cuộc thi vẽ tranh ở vương quốc nọ. Nhà vua ra chủ đề cho các họa sĩ tham gia dự thi: hãy vẽ về sự bình thản. Đã có rất nhiều bức tranh được vẽ, nhưng nhà vua chỉ ưng ý với hai bức tranh. Một bức tranh vẽ về một không gian thoáng đãng, có những triền cỏ mướt xanh, những nét đồi hiền hòa, phía trên là những đám mây bồng bềnh, trên cái hồ nước xanh thăm thẳm là hai con thiên nga. Bức tranh còn lại tỏ ra với những nét vẽ đối lập, mây đen xám xịt, cơn mưa trắng xóa, những tia chớp sáng loàn vạch lên ngọn đá và điều đặc biệt là nơi vách đá có một con chim đang rũ cánh mình, nó lặng im ngước mắt lên nhìn bầu trời bằng tâm thế bình thản nhất. Và rồi, kết quả chung cuộc người họa sĩ vẽ nên bức tranh thứ hai đã thắng cuộc.
Cuối tuần rỗi rãi, tôi ngồi một mình trong quán vắng, nghe tiếng nhạc du dương êm đềm. Từng câu, từng lời của bài hát 'Ngày mai anh lên đường' chảy vào tim, ngọt ngào trong vắt như nước suối rừng. Lòng bồi hồi theo ký ức xuôi về miền biên viễn, tôi chìm ngập trong nỗi nhớ xa xăm, tuổi ấu thơ ngày xưa hồn nhiên bên cha, bên giàn phong lan thơm ngát hương đưa.
'Ra vườn lượm nắm củi/ Chụm nóng nồi nước sôi/ Lửa reo vui tí tách/ Nhớ đã xa một thời'. Những âm thanh khô giòn của những cành củi, tiếng chân xạc xào giẫm trên đám lá rụng, mùi khói mới nhen từng đụn bay vấn vít trong không trung, rồi ngọn lửa vàng vọt trong cái bếp củi cuối vườn sau… gợi trong tôi ký ức những chiều tà bên chái bếp.
Một câu chuyện cổ xưa mà người ta vẫn nhớ, về một nàng tiên bay xuống trần chơi, bị người phàm (kẻ sau này là chồng nàng) trộm đi đôi cánh. Mắc kẹt lại nơi chốn xa lạ, nàng làm vợ, làm mẹ, bà, làm bếp, làm đồng, làm mọi thứ có thể, trừ bay. Rồi một ngày kia nàng tình cờ tìm được đôi cánh của mình, và biến mất vào bầu trời xa thẳm. Kết cuộc nọ làm câu chuyện khác biệt với hàng loạt câu chuyện cổ quen thuộc, khi mà người góc biển kẻ chân trời, không cùng nhau hạnh phúc trọn đời.
Đêm, hương hoa ngào ngạt cả không gian nhỏ bé khu vườn nhà tỏa ra từ cây lộc mưng (lộc vừng) trước cổng. Sáng ra một lớp hoa đỏ rải thảm trên nền gạch thẫm. Mấy chú ong mật còn mê đắm mùi hương hay tìm kiếm chút mật nào sót lại nơi cuống hoa vừa rụng mà lưu luyến không rời. Nhìn cảnh ấy, mẹ già bất giác lại đọc câu ca dao quen thuộc 'Cá lẹp mà kẹp lộc mưng/ Chồng ăn một miếng vợ trừng mắt lên'. Hiểu được ẩn ý từ câu nói buột miệng của mẹ, vợ tôi lẳng lặng xách làn đi chợ. Trưa nay kiểu gì cũng có món ăn cả nhà yêu thích - món cá lẹp kẹp lộc mưng.
Kỷ niệm 49 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 - 30-4-2024), hôm nay (16-4), Hội Mỹ thuật thành phố phối hợp Bảo tàng Mỹ thuật khai mạc triển lãm mỹ thuật chủ đề 'Nắng tháng Tư'. Đây là triển lãm lần đầu tiên tổ chức với một phần kinh phí được xã hội hóa thông qua tài trợ của Hiệp hội Quảng cáo thành phố Đà Nẵng và nhà sưu tập Lê Quang Khải, nhằm động viên khuyến khích họa sĩ trẻ dưới 40 tuổi có nhiều thành tích đóng góp cho phong trào hội nhiều năm qua.
Thật khó mà tin giữa lòng thành phố Đà Nẵng tấp nập, sôi động lại có một làng cò yên ả nên thơ đến thế. Không biết tự bao giờ loài chim trắng ấy đã về lập làng tại nơi đây. Tôi tạm gọi đó là làng Cò.
Dọn dẹp tâm trí chính là bước khởi đầu để chữa lành những tổn thương, nứt vỡ. Công việc ấy cần được thực hiện thường xuyên, chậm rãi như đang dọn lại một khu vườn. Bên cạnh việc bỏ đi những dây leo, cỏ dại gây ngổn ngang, ảnh hưởng, thì ta cũng cần từ tốn để giữ nguyên vẹn vẻ đẹp của những bông hoa.
Hồi nhỏ tôi sống cùng ông bà nội. Trước sân nhà lúc đó có một cây cóc. Cây cao lêu nghêu, với tán lá um tùm, quanh năm cho bóng mát và trái sai lúc lỉu, từng chùm trên cành đong đưa trong gió.
Sau những rực rỡ mai đào ngày Tết, những tiếng cười rộn rã niềm vui gặp gỡ mùa xuân; quê lại trở về nhịp sống đời thường trầm mặc như mái đình rêu phong nghìn năm cổ tích. Một sắc tím hoa xoan nơi ngõ quê sao cứ nôn nao lòng người giữa những cơn mưa riêu riêu hạt nhớ. Dẫu không còn thảng thốt với cảnh tháng ba ngày tám, vậy mà những khoảnh khắc xuân đã cạn ngày sao lòng ta không khỏi bâng khuâng về bóng dáng làng xưa!
Nhìn lại những khoảng thời gian quá vãng, tôi luôn cảm thấy biết ơn cuộc đời khi cho mình mạnh mẽ rời bến đỗ an toàn của gia đình để rời đi. Đi đến đâu, đi bao xa, đi để làm gì và đi cùng ai, những câu hỏi đó đã giúp tôi biết để định vị đúng những hành trình của mình… Giữa những hành trình ấy, tôi hạnh phúc khi có sự trở về đầy xúc động. Dẫu biết đó chỉ là những khoảnh khắc ngắn ngủi, nhưng cũng đủ để chính mình thanh tân những nỗi niềm, nuôi dưỡng những mối quan hệ thân thương, và cũng để trường thiên hơn hành trình cuộc đời. Để rồi, khi sống trong khoảnh khắc tiếp tục rời đi sau mỗi lần được trở về, tôi luôn để chính mình chầm chậm để thẳm sâu…
Tôi sinh ra và lớn lên nơi xứ ruộng miệt đồng, xung quanh chỉ có lúa, có tràm, có sen… Nơi mà bà con nông dân ra đồng lúc trời còn hừng đông, về nhà khi trời đã đỏ đèn chạng tối. Đơn sơ, mộc mạc lắm nhưng có ai hỏi tuổi thơ nơi xứ đồng bưng có gì thì biết kể sao cho hết vì đó là cả một trời thương nhớ khôn nguôi trong tôi.
Những ngày này, cuộc sống xung quanh bỗng nhiên cấp tập, bận rộn hơn. Để sắp xếp, đắp đổi cho một mùa sum vầy thêm đủ đầy, ai ai cũng phải chạy đua với thời gian, ít người thong dong để nhìn nhận khách quan về những khoảng trống hay những cảm xúc phong phú khác nhau do thời gian mang lại.
Những cơn gió liu riu đầu Chạp dễ khiến lòng kẻ xa quê rung lên những khúc ngậm ngùi. Mới đó mà một năm cũng sắp sửa cạn cùng.
Bạn bè thường gọi 'Anh' nhưng Hoàng Đặng đã ngoài 'xưa nay hiếm' cũng khá lâu rồi. Hình như tuổi tác chưa làm giảm những tinh anh, đôi mắt ấy vẫn tinh tường. Ở anh có cái gì đó mâu thuẫn, rất trẻ trong phát hiện tình huống nhưng lại có chút đắn đo mỗi khi nghe nhận xét về ai đó. Xưởng vẽ thì ngổn ngang những toile, những lọ nhưng các típ màu thì lại ngay ngắn thứ tự, xanh đỏ phân minh. Hồi nhỏ rất nghiêm túc nhưng về già lại có chút bông đùa. Chiếc xe máy bao năm cà tàng nhưng chai Martell thì hảo hạng. Buổi sáng thường hay đăm chiêu nhưng buổi chiều thì thường sôi nổi, Hoàng Đặng luôn luôn khao khát thèm sống, thèm nhìn. Qua anh ta dễ nhận ra cái đẹp, cái xấu ở đời.