Giáo sư Nguyễn Tài Cẩn (22/5/1926-2/5/2026) – nhà ngôn ngữ học uyên bác, giàu sức sáng tạo, người tiên phong mở lối cho Việt ngữ học.
Ngôn ngữ, vốn dĩ là một không gian sống. Chạm đến hồn cốt một câu ca dao, tục ngữ... cũng đồng thời chạm vào những giá trị sâu bền của tâm thức cộng đồng.
Bộ gõ tiếng Việt tích hợp AI là một trong những sản phẩm kết hợp thành công sự sáng tạo với kiến thức chuyên môn, nhằm mang lại giá trị thực tiễn cho cộng đồng.
Ngày này năm xưa 16/10. Các sự kiện nổi bật nhất diễn ra vào ngày 16/10, từ những sự kiện lịch sử chính trị đến những sự kiện văn hóa và xã hội.
Nhà văn Đại học Tổng hợp Hà Nội không chỉ là một danh hiệu mà còn là niềm tự hào của nhiều thế hệ thầy và trò nhà trường.
Hơn 20 năm ra đời nhưng mãi đến cuộc giao lưu vừa diễn ra tại Đường sách TPHCM, 5 tác giả tham gia tủ sách Tiếng Việt giàu đẹp của NXB Trẻ mới có dịp gặp nhau. Nhóm tác giả gồm GS-TS Nguyễn Đức Dân, PGS-TS Trịnh Sâm, PGS-TS Trần Thị Ngọc Lang, nhà báo Dương Thành Truyền và nhà văn Lê Minh Quốc, đã thể hiện những trăn trở trong hành trình gieo tình yêu tiếng Việt đến cộng đồng.
Nhiều năm theo đuổi những nghiên cứu về tiếng Việt, tiếp sau những Lắt léo tiếng Việt (2017), Văn hóa Việt nhìn từ tiếng Việt (2021) nhà thơ Lê Minh Quốc vừa cho ra mắt cuốn sách Tiếng Việt - lắt léo và lịch lãm (NXB Trẻ - 2024). Như lời anh, tiêu chí duy nhất của mình khi viết những cuốn sách này là 'tìm về linh hồn tiếng Việt'.
Không phải ngẫu nhiên trong lời giới thiệu bộ sách 'Chuyện Đông, chuyện Tây' của An Chi, nhà ngôn ngữ học lừng danh Cao Xuân Hạo thốt lên: 'Nhiều người hình dung tác giả là một cụ già đầu bạc trán hói, thông kim bác cổ, khó lòng có thật trong cuộc sống còn nhiều hàng dỏm, sách dỏm và trí thức dỏm này'.
'Chúng tôi, những người con đất Việt nơi phương xa vẫn luôn trăn trở làm sao để mang cái hay, cái đẹp của tiếng mẹ đẻ đến với cộng đồng một cách thiết thực và hiệu quả nhất', Lê Trọng Nghĩa (sinh năm 1995) chia sẻ như vậy trong ấn phẩm Tiếng Việt ân tình (Thái Hà Books và NXB Thế giới).
Trích dẫn một phần nhỏ trong Từ điển yêu thích bầu trời và các vì sao của nhà vật lý thiên văn Trịnh Xuân Thuận để đưa vào sách dạy ngữ văn, quả là chuyện rất lạ. Nhưng nếu đọc xong, sẽ thấy hoàn toàn là hợp lý, vì chất văn học của nó. Trích dẫn này được in trong sách Bài tập ngữ văn 6, tập 2, bộ Kết nối tri thức với cuộc sống.
Một chuyện đã cũ, để 'canh' mua đủ bộ Từ điển bách khoa Việt Nam 4 tập phải mất 10 năm, 1995-2005, nhưng tình cờ đọc mấy bài viết của An Chi, trước đó bút danh là Huệ Thiên thấy 'trớt quớt' và có chút suy giảm lòng tin ở bộ từ điển bách khoa đồ sộ này.
Sự ra đi của học giả An Chi để lại nhiều tiếc thương cho bạn bè, đồng nghiệp những người yêu mến học thuật và nghiên cứu ngôn ngữ.
Tác giả của bộ sách 'Chuyện Đông chuyện Tây' qua đời hôm 12/10, thọ 87 tuổi.
Ngày hôm qua 12/9, tang lễ dịch giả, nhà nghiên cứu Phan Hồng Giang đã được tổ chức tại Bệnh viện 354, Hà Nội.
'Nó bảo sao không đến?', hoặc 'Không bảo sao nó đến?', hoặc 'Không bảo nó đến sao'… Đây là những câu nói bình thường trong tiếng Việt. Nhưng sẽ là không bình thường nếu nhìn từ góc độ từ điển học, ta xem xét một vấn đề: Từ một số yếu tố cho trước, ta sẽ có bao nhiêu các kết hợp ngôn từ?
* Trong tiếng Việt, một số tác giả cho rằng nên tránh sử dụng 'trùng ngữ' trong cách nói, cách viết. Ví dụ: 'Cây cổ thụ' thì nên lược bỏ từ thụ, bởi thụ có nghĩa là cây); 'ngày sinh nhật' thì nên lược bỏ từ ngày, bởi nhật có nghĩa là ngày; 'sông Hồng Hà' thì không nhất thiết phải có từ sông, bởi hà đã có nghĩa là sông... Xin cho biết quan điểm của quý báo trong các trường hợp này. (Trần Văn Tương, quận Hải Châu).
LTS: Trong vài năm qua, những câu chuyện về cách dùng, cách hiểu, và cả cách 'sáng tạo', du nhập những từ ngữ mới trong tiếng Việt luôn nhận về sự quan tâm đặc biệt trong đời sống.
Vẫn có không ít ý kiến ngộ nhận rằng Việt Nam đã thoát khỏi ảnh hưởng của Trung Quốc khi từ bỏ Hán Nôm để chuyển sang dùng Chữ quốc ngữ (CQN) hiện hành theo mẫu tự La tinh. Tuy nhiên, sự thật không phải như vậy.
Vẫn có không ít ý kiến ngộ nhận rằng Việt Nam đã thoát khỏi ảnh hưởng của Trung Quốc khi từ bỏ Hán Nôm để chuyển sang dùng Chữ quốc ngữ (CQN) hiện hành theo mẫu tự La tinh. Tuy nhiên, sự thật không phải như vậy.