Tết đến, nhiều người sum vầy, vui Xuân bên gia đình, người thân, nhưng đối với các nhân viên của Ban Quản lý rừng phòng hộ Đồng Xuân, tỉnh Đắk Lắk, họ vẫn lặng lẽ làm nhiệm vụ giữ rừng trong rừng sâu. Đó không chỉ là trách nhiệm giữ màu xanh cho quê hương, mà còn là sự tâm huyết tận tụy với nghề.
Ở nơi địa đầu Tổ quốc, khi những dãy núi trùng điệp của miền cực Bắc dần khép lại, những bắp lúa đã về kho, ngô đã phơi khô trên gác bếp, một năm lao động nhọc nhằn, Tết lại lặng lẽ gõ cửa từng nếp nhà người Dao. Không ồn ào, không phô trương, Tết đến bằng sự lắng lại của núi rừng, bằng bếp lửa đỏ hồng giữa gian nhà, bằng mùi hương trầm quyện trong sương sớm, và bằng niềm tin bền bỉ vào tổ tiên, vào mạch sống đã nối dài qua bao thế hệ.
Tết đến không ồn ào, không vội vã, mà thấm dần qua từng nếp nhà, bếp lửa, qua tiếng chày giã bánh, qua mùi khói lam chiều bảng lảng trên triền núi nơi miền Tây xứ Thanh.
Giữa đại ngàn Quảng Ngãi, tổ Đèo Ải (xã Đặng Thùy Trâm) được gọi là nơi '5 không'. Thiếu điện, thiếu đường, thiếu sóng, nhưng không thiếu niềm tin - mùa Xuân vẫn lặng lẽ về trên những mái nhà sàn, mang theo hi vọng đổi thay giữa núi rừng.
Khép lại những ngày tất bật, cầm trên tay đòn bánh tét Khánh An, nghe kể lại chuyện đêm mưa giữ lửa, bỗng thấy lòng mình bình an lạ thường. Một mùa xuân mới đang về, được dệt nên từ những sợi lạt buộc chặt tình người như thế.
Gia đình NSND Trịnh Kim Chi vẫn duy trì thông lệ gói bánh chưng mỗi dịp Tết đến xuân về như một cách giữ gìn nếp nhà, gắn kết các thành viên.
Tết với người Tày không chỉ là thời khắc chuyển giao năm mới, mà là hành trình trở về với cội nguồn. Từ bếp lửa đỏ hồng trong gian nhà sàn, mâm lễ thành kính dâng tổ tiên đến tiếng đàn tính ngân vang trong điệu then, mỗi nghi thức, mỗi sinh hoạt đều nối dài mạch ký ức gia đình, gìn giữ căn cước văn hóa và vun đắp những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Trên những sườn núi Ngọc Linh cao vút, nhiều hộ dân đón Tết bên những bếp lửa lập lòe, túc trực xuyên suốt để giữ từng gốc sâm Ngọc Linh, thứ được ví như 'quốc bảo của Việt Nam'.
Miền mơ tưởng Tây Nguyên, xa thật xa như hàng triệu năm thiên nhiên kiến tạo núi cao, sông sâu và hàng nghìn năm con người dựng nên hệ giá trị văn hóa kỳ vĩ.
Mỗi độ xuân về, các bản Mông ở hai xã Pù Nhi và Nhi Sơn lại bừng lên sắc đào, sắc mận và thanh âm rộn ràng của lễ hội đầu năm. Du xuân nơi đây không chỉ là chuyến đi thưởng ngoạn cảnh sắc, mà còn là hành trình chạm vào bản sắc văn hóa, nhịp sống mộc mạc của đồng bào Mông vùng biên Thanh Hóa.
Đồng bào Dao nói chung, đồng bào Dao đỏ nói riêng có một kho tàng văn hóa rất phong phú. Trong đó phải kể đến nghề thêu lễ phục thổ cẩm cho người đàn ông trong lễ cấp sắc – một nghề âm thầm gắn bó với đời sống tâm linh, cũng là nét văn hóa độc đáo và giàu giá trị nghệ thuật của của đồng bào qua bao thế hệ.
Trong mâm cơm những ngày đầu Xuân năm mới của người dân vùng đất ven sông Đáy - Đức Giang (xã Hoài Đức, Hà Nội), có một món ăn không bao giờ vắng mặt, dù giản dị nhưng lại chứa đựng cả một bầu trời ký ức và lòng tự hào: Cháo se.
Tết về trong nhịp sinh hoạt quen thuộc của nhiều gia đình ở Thái Nguyên, khi nhà cửa được dọn dẹp gọn gàng hơn, bếp lửa đỏ hơn và những cuộc gặp gỡ trở nên ấm áp hơn thường ngày. Trên khắp các địa phương trong tỉnh, Tết còn hiện diện qua sự quan tâm dành cho những người còn nhiều khó khăn, để không khí mùa Xuân lan tỏa bằng những hành động sẻ chia cụ thể, thiết thực.
Trong không gian văn hóa truyền thống của người Mường, bếp lửa không chỉ là nơi nấu nướng thường nhật, mà còn là trung tâm linh thiêng, nơi hội tụ sinh khí, gắn kết các thế hệ và bảo chứng cho sự ấm no của mỗi gia đình. Bởi vậy, khi sửa bếp, người Mường luôn thực hành nghi lễ cúng vía cho bếp (tiếng Mường gọi là Khôồng bếp) như một cách mời gọi linh hồn của bếp lửa trở về, giữ cho mái nhà được bình yên, mùa màng tươi tốt, đời sống hanh thông.
Sức lan tỏa của các nền tảng số đã mở rộng không gian tồn tại của văn hóa bản địa. Một thước phim quay ở bản làng xa xôi có thể xuất hiện trên màn hình điện thoại của khán giả ở nhiều châu lục.
Trong guồng quay hối hả của công nghệ, những người trẻ lại chọn 'đi chậm' về miền ký ức. Họ dùng ống kính để ghi lại bếp lửa, mâm cơm Tết xưa, những giá trị truyền thống đang dần phai nhạt. Hàng trăm nghìn người theo dõi đã minh chứng, ký ức vẫn sống động qua lăng kính sáng tạo của thế hệ mới.
Hơn trăm năm qua, bánh tráng Thuận Hưng vẫn đỏ lửa ngày đêm, giữ hồn gạo thơm miền Tây, trở thành di sản quý của Cần Thơ.
Trong đời sống của đồng bào vùng cao ở tỉnh Hà Giang cũ (nay là tỉnh Tuyên Quang), bếp lửa luôn hiện diện như một không gian sinh hoạt quen thuộc, gắn bó với từng nếp nhà sàn. Bếp không chỉ để nấu nướng, sưởi ấm, mà còn là trung tâm của ngôi nhà, nơi duy trì nhịp sống thường ngày của mỗi gia đình. Ngọn lửa cháy âm ỉ suốt bốn mùa, đỏ bền như mạch sống của núi rừng.
Homestay bản địa tại thôn, bản vùng cao trên địa bàn tỉnh đang dần trở thành nơi níu chân du khách. Những nếp nhà truyền thống, nhịp sống đời thường của bản làng, những câu chuyện văn hóa được kể lại một cách sâu lắng, tạo nên nét riêng cho du lịch Điện Biên.
Gió Xuân từ đỉnh Lũng Cú khẽ quệt qua mái tóc khi tôi bước vào làng Lô Lô Chải (Tuyên Quang) trong buổi sáng đầu năm Bính Ngọ 2026. Những cây đào núi bung nở hồng rực trên nền đá xám, từng cánh hoa như ánh lên hơi ấm đầu tiên của mùa mới.
Giữa nhịp sống hiện đại với nhiều đổi thay trong cách đón tết, không ít gia đình vẫn lựa chọn gìn giữ những phong tục truyền thống như một cách gìn giữ bản sắc văn hóa. Với họ, tết không chỉ là kỳ nghỉ, mà là thời khắc sum vầy, là dịp để những giá trị xưa được trao truyền một cách tự nhiên qua từng việc làm giản dị trong gia đình.
Nhà dài là thiết chế văn hóa truyền thống tiêu biểu của người Ê Đê, nơi nhiều thế hệ cùng sinh sống, lao động và duy trì các sinh hoạt cộng đồng. Trong đời sống thường ngày, bếp lửa và bữa cơm chung giữ vai trò gắn kết các thành viên trong gia đình, dòng tộc.
Nếu không có mùa xuân về dạm ngõ Em làm sao để cơn gió dỗi hờn Khi mùa đông bếp lửa hồng nhen nhóm Tí tách cười, từng đốm lửa hoan ca.
Trong thời khắc giao thừa, khi nhà nhà sum vầy đón Tết, những người giữ rừng vẫn duy trì nhiệm vụ, lặng lẽ gác rừng. Bên bếp lửa đêm giao thừa, họ sẻ chia tình đồng đội và đón xuân trong sự quan tâm, gắn bó của người dân ven rừng.
'Thế giới số giúp chúng ta không lạc mất nhau giữa những đổi thay. Nhưng chỉ có sự kết nối giữa người với người mới làm nên hương vị trọn vẹn của ngày Tết'.
Không khí xuân rộn ràng lan tỏa khi Tết Nguyên đán đang cận kề. Ngày 29 Tết, Trung tâm Bảo trợ Xã hội tỉnh Cà Mau tổ chức chương trình gói bánh tét dành cho các cụ già neo đơn và trẻ em khuyết tật đang được chăm sóc, nuôi dưỡng tại đơn vị.
Những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, khi sương còn giăng mờ trên lối núi, khói bếp đã quyện nhẹ trong thung sâu bản Lân Đặt. Từ trong những căn nhà sàn vừa được sửa lại sau lũ, ánh lửa bập bùng sưởi ấm gian nhà nhỏ; ngoài hiên, những trái quýt cuối vụ vàng ươm được đặt gọn gàng, báo hiệu một cái tết đủ đầy hơn mọi năm.
Mỗi độ xuân về, khi sương núi còn vương trên mái nhà sàn, khi bếp lửa hồng ấm dần lên giữa giá rét vùng cao, mâm cỗ Tết của đồng bào Cao Bằng lại lặng lẽ hiện diện như một bản hòa ca ẩm thực đầy dư vị. Ở đó, không chỉ có những món ăn để thưởng thức mà còn là sự kết tinh của non nước, khí hậu, tập quán sinh hoạt và nếp nghĩ, nếp sống của con người nơi địa đầu Tổ quốc. Phong vị mâm cỗ Tết vùng cao Cao Bằng vì thế mang hồn núi, vị suối, mùi khói bếp và cả tình người ấm áp - một nét văn hóa độc đáo, mộc mạc mà sâu lắng,
Có những món ăn mới được thử một lần đã gây thương nhớ. Nhớ một vùng đất, một mùa nắng gió, một dáng người lặng lẽ bên bếp lửa. Tôm khô Cà Mau hình móng chim là một món như thế. Chỉ cần thoảng mùi tôm khô trong gian bếp, ký ức về miền đất cuối trời Nam Bộ lại chậm rãi hiện lên, mặn mà và sâu lắng như chính con nước nơi đây.
Khi xuân chạm ngõ, những mái ấm an cư ở miền núi Đà Nẵng được hoàn thiện thần tốc, những bản làng bừng sáng điện lưới hay những phần quà Tết được trao tận tay… không chỉ thể hiện tình cảm, sự chăm lo của Đảng, Nhà nước đối với bà con, mà còn khơi dậy động lực phát triển cho năm mới.
Giữa núi rừng phía tây Thanh Hóa, mỗi dịp Tết đến, mâm cơm của đồng bào Thái không chỉ là sự kết hợp của sản vật rừng suối mà còn là nơi kết nối gia đình, gìn giữ nếp nhà và trao truyền bản sắc qua nhiều thế hệ.
Đến nay, tôi đã định cư ở Đức hơn 30 năm. Cộng thêm 4 năm trong quân ngũ trước đó, tính ra tôi có gần 40 năm ăn Tết xa nhà.
Những ngày cuối năm, khi sắc xuân đã bắt đầu len lỏi xuống các bản làng dưới chân núi, thì trên đỉnh Ngọc Linh ở độ cao gần 2.000m, một cái Tết rất khác đang diễn ra. Ở đó, người đồng bào Xơ Đăng (tỉnh Quảng Ngãi) không quây quần bên bếp lửa trong ngôi nhà sàn ấm áp, mà khoác ba lô, mang theo gạo muối, lương thực, lặng lẽ lên rừng 'ăn Tết với sâm' giữa đại ngàn.
Mỗi độ xuân về, khi những chuyến xe về quê cuối năm bắt đầu chật kín, nhiều gia đình Việt lại tất bật chuẩn bị cho mùa Tết mới. Trong không khí rộn ràng ấy, hình ảnh cả nhà quây quần gói bánh chưng, bánh tét như một nét sinh hoạt quen thuộc, gắn với ký ức và giá trị truyền thống lâu đời.
Chương trình Tết ở Trại tạm giam Công an tỉnh Hà Tĩnh không chỉ giúp phạm nhân vơi đi nỗi nhớ nhà mà còn thu hẹp ranh giới giữa quá khứ lầm lỡ và tương lai hướng thiện.
Có những mùi hương để nhớ. Chúng lặng lẽ đi cùng ta qua năm tháng, như phần ký ức không thể gọi tên. Với tôi - kẻ sinh ra và lớn lên giữa phố thị - đó là mùi khói củi bảng lảng trong sương chiều giáp Tết, quấn quýt trên mái ngói nâu trầm quê vợ tôi.
Dường như với bất kỳ người con đất Việt nào, dù đang ở bất cứ nơi đâu, hình ảnh nồi bánh chưng thơm mùi lá dong đặt trên bếp lửa đỏ rực ấm áp, xua tan giá lạnh mùa đông đã trở thành hình ảnh quen thuộc mỗi độ Tết đến Xuân về.
Mùa đông giá lạnh, thật thú vị khi được ngồi bên bếp lửa sưởi ấm, uống trà, nướng ngô… Những ngày cuối đông, chúng tôi có dịp về bản ở vùng cao Lào Cai, nghe người già kể chuyện xưa, về nét văn hóa độc đáo giàu bản sắc trong 'miền thiêng' không gian nhà sàn truyền thống dân tộc Tày.
Khi những chuyến xe chở đào, quất hối hả ngược xuôi trên trục đường Phúc Diễn, mang theo hơi thở gấp gáp của những ngày cuối năm thì tại phường Xuân Phương, Hà Nội, sau cánh cổng của Trại tạm giam số 1 - CATP Hà Nội, một 'mùa xuân đặc biệt' cũng đang len lỏi đến gần. Ở đó, mùi Tết được thắp lên từ 'bếp lửa' của tình người, giữa một nơi tưởng chừng chỉ có sự nghiêm ngặt của kỷ luật và những bản án.
Màu xanh bánh chưng gói bằng lá chuối như giữ lại tình người xứ Thanh trong những ngày xuân chạm ngõ.
Lễ cúng vía bếp (Khôồng bếp) là nghi lễ quan trọng của người Mường, thể hiện sự trân trọng bếp lửa, linh hồn của ngôi nhà. Nghi thức nhằm xua điều dữ, gọi vía bếp về, cầu mong ấm no và bình an.
Có những điều, nếu không ghi lại, thời gian sẽ lặng lẽ cuốn đi như mưa rừng, gió núi. Nhưng cũng có những điều, nếu không viết ra thì dường như sẽ có lỗi với ký ức về đồng đội mình-những người lính trẻ tham gia nghĩa vụ quân sự đã dành hai năm tuổi thanh xuân cho sự nghiệp xây dựng, quản lý và bảo vệ biên cương Tổ quốc. Và vì vậy, tôi đã cầm bút viết, viết về những chuyến tuần tra của cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng A Pa Chải, Bộ đội Biên phòng Điện Biên, vừa lưu giữ cho ký ức của đồng đội tôi và cũng để mọi người thấy rõ vẻ đẹp lặng thầm của những người lính trẻ nơi cực Tây Tổ quốc.
Gần Tết, các gia đình người Thái ở vùng cao Thanh Hóa tất bật tháo ao bắt cá, một nghi thức quen thuộc mỗi dịp năm mới.
Quảng Trị-mảnh đất từng oằn mình trong khói lửa chiến tranh, nơi gió Lào hun đúc nên những con người bền bỉ, kiên cường và giàu nghị lực. Từ chính mảnh đất ấy, nhiều thế hệ người trẻ đã bước ra thế giới với khát vọng học tập, khởi nghiệp, cống hiến và khẳng định bản thân. Nhưng mỗi độ Tết đến, khi quê nhà rộn ràng đào mai khoe sắc, khi mùi bánh chưng bên bếp lửa hồng gợi nhắc bao ký ức thân quen, thì ở một góc khác của thế giới, những người con Quảng Trị vẫn đang tự tạo cho mình một cái Tết rất riêng.
Những ngày giáp Tết Bính Ngọ 2026, khắp các con ngõ tại phường Hà Huy Tập, tỉnh Hà Tĩnh rộn ràng tiếng cười nói bên những nồi bánh chưng đỏ lửa. Gần 6.000 chiếc bánh chưng xanh không chỉ mang theo hương vị ngày Tết mà còn chở nặng nghĩa tình của cộng đồng dành cho những hoàn cảnh khó khăn và gia đình chính sách.
Giữa biển trời mênh mông dưới chân đèo Hải Vân, nơi chưa có điện lưới, không dân cư, những cán bộ, chiến sĩ biên phòng vẫn âm thầm bám trụ giữ chủ quyền. Trong Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, bên bếp lửa gói bánh chưng giữa đảo xa, mùa xuân hiện hữu theo một cách rất riêng - lặng lẽ mà thiêng liêng.
Tập trung đông nhất tại Bản Lụ, phường Cầu Thia (vùng đất Mường Lò thơ mộng) với gần 1.000 người, đời sống văn hóa truyền thống của đồng bào Mường không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành điểm nhấn đặc biệt trong bức tranh đa sắc tộc của vùng đất này.