Sắc màu văn hóa dân gian Đà Nẵng

Xứ Quảng từ lâu đã được biết đến như vùng đất giao thoa của nhiều nền văn hóa: Việt, Chăm, Hoa, phương Tây... là nơi gặp gỡ giữa miền biển và miền núi, giữa nếp sống làng xã truyền thống và nhịp đô thị hiện đại.

Trên nền không gian đa sắc đó, văn hóa dân gian hiện lên phong phú, đa tầng và đầy sức sống. Mỗi câu ca dao, mỗi lễ hội, mỗi nghề truyền thống đều góp phần dệt nên nét đặc trưng của con người xứ Quảng mộc mạc mà sâu sắc, giản dị mà kiên cường.

Bài viết “Một số vấn đề lý luận về phát huy nguồn lực văn hóa dân gian trong phát triển kinh tế” (Vũ Đình Anh) đặt nền tảng lý luận cho toàn bộ công trình.

Từ góc nhìn liên ngành, tác giả khẳng định văn hóa dân gian không chỉ là di sản tinh thần cần bảo tồn, mà còn là “nguồn lực mềm” có khả năng góp phần trực tiếp vào phát triển kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch, công nghiệp văn hóa và xây dựng thương hiệu địa phương.

Đây là một quan điểm hiện đại, phản ánh xu hướng đưa văn hóa trở thành động lực phát triển bền vững của các đô thị.

Ở mảng khảo cứu thực tiễn, các bài viết “Sưu tầm, nghiên cứu văn hóa, văn nghệ dân gian Hội An giai đoạn hiện nay” (Trần Văn An) và “Tính triết lý trong văn hóa dân gian Việt Nam - Trường hợp nghiên cứu tại Đà Nẵng” (Trần Đình Thắng) cung cấp cho người đọc cái nhìn cụ thể về công tác bảo tồn, tư liệu hóa và truyền dạy các giá trị văn hóa dân gian ở Đà Nẵng.

Qua đó, ta thấy rõ nỗ lực của giới nghiên cứu và cộng đồng trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa giữa tốc độ phát triển nhanh của đô thị hiện đại.

Một mảng nội dung quan trọng khác của cuốn sách là nghiên cứu về tín ngưỡng dân gian, đây được xem là trụ cột của đời sống tinh thần người dân xứ Quảng.

Các bài viết như “Giao thoa văn hóa Việt - Chăm nhìn từ tín ngưỡng dân gian” (Võ Văn Hòe), “Bảo tồn và phát huy giá trị tín ngưỡng dân gian làng Phong Lệ xưa” (Đinh Thị Trang), hay “Tín ngưỡng thờ Cao các Đại vương ở Hội An” (Trương Hoàng Vinh) cho thấy sự phong phú, đa dạng của tín ngưỡng bản địa, đồng thời phản ánh quá trình giao thoa và tiếp biến văn hóa kéo dài hàng trăm năm.

Không chỉ dừng lại ở tín ngưỡng, Sắc màu văn hóa dân gian Đà Nẵng còn mở rộng sang ca dao, hò, lý, Bài chòi...

Đặc biệt, chuỗi bài viết của các tác giả Bùi Văn Tiếng, Hoàng Thị Hường, Nguyễn Đăng Hựu, Nguyễn Thành Khánh, Nguyễn Hoàng Thân... đã mang đến một cách nhìn mới: văn hóa dân gian không đối lập với đô thị hiện đại, mà có thể trở thành nền tảng cho sự phát triển nhân văn của thành phố.

Khi đô thị hóa ngày càng mạnh mẽ, việc giữ gìn và tích hợp các giá trị dân gian vào đời sống đương đại không chỉ giúp bảo tồn bản sắc, mà còn tạo nên sự khác biệt văn hóa.

Đánh giá về tập sách, ThS Nguyễn Nho Khiêm - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật thành phố Đà Nẵng nhận định: “Sắc màu văn hóa dân gian Đà Nẵng bao gồm những bài viết có giá trị khoa học, là lời nhắn gửi đầy trách nhiệm về việc gìn giữ và phát huy vốn văn hóa bản địa như một nguồn lực nội sinh quý giá”.

MINH KHUÊ