Những bài học quý từ nhà đầu tư vĩ đại

Tỉ phú Warren Buffett, người vẫn được mệnh danh là “nhà đầu tư vĩ đại”. Ảnh: AFP

Warren Buffett không phải nghệ sĩ thiên tài, nhà phát minh vĩ đại hay vận động viên phá kỷ lục. Ông chỉ làm một việc tưởng chừng đơn giản: mua cổ phiếu này, tránh cổ phiếu kia. Nhưng không ai làm điều đó tốt hơn, nhất quán hơn và lâu hơn ông. Khi sắp rời ghế lãnh đạo tập đoàn Berkshire Hathaway vào cuối năm nay, ông để lại di sản không chỉ là khối tài sản khổng lồ mà còn là bài học về kỷ luật, kiên nhẫn và đạo đức trong đầu tư - những phẩm chất đang ngày càng hiếm.

Chúng tôi giới thiệu những điểm cốt lõi trong bài viết dài hơn 4.500 chữ của Seth A. Klarman, Giám đốc điều hành kiêm nhà quản lý danh mục đầu tư của Baupost Group, đăng trên tạp chí The Atlantic điểm lại hành trình và những phẩm chất cốt lõi làm nên thành công bền bỉ của ông Warren Buffett, nhà đầu tư được xem là vĩ đại nhất lịch sử, khi ông chuẩn bị nghỉ hưu ở tuổi 95 vào cuối năm 2025.

Triết lý đầu tư giá trị bền vững

Hành trình của Warren Buffett bắt đầu từ năm 1942, khi cậu bé 11 tuổi mua ba cổ phiếu đầu tiên của Cities Service Preferred với giá 38 USD mỗi cổ phiếu. Từ đó, ông không ngừng mài giũa kỹ năng, trở thành học trò xuất sắc của Benjamin Graham - cha đẻ phương pháp đầu tư giá trị tại Đại học Columbia.

Năm 1956, ở tuổi 25, ông thành lập quỹ đầu tư đầu tiên với số vốn 105.000 USD từ bảy nhà đầu tư, trong đó có 100 USD từ tiền túi. Đến năm 1965, ông mua lại quyền kiểm soát Berkshire Hathaway, một công ty dệt may đang sa sút, và biến nó thành một trong những tập đoàn đầu tư lớn nhất thế giới với vốn hóa hơn nghìn tỷ USD.

Thành công của ông không nằm ở những thủ thuật phức tạp hay thuật toán giao dịch tần suất cao, mà ở năm phẩm chất cốt lõi: tư duy nhanh nhạy để nhận diện cơ hội, tư duy đơn giản để không bị cuốn vào sự phức tạp, khả năng phân biệt giữa đầu tư tốt và xuất sắc, sự tập trung vào dài hạn thay vì lợi nhuận ngắn hạn, và linh hoạt cải tiến khi hoàn cảnh thay đổi.

Một trong những ý tưởng nổi tiếng nhất của ông là khái niệm “punch card” - thẻ đục lỗ. Ông khuyến khích các nhà đầu tư tưởng tượng họ chỉ có một chiếc thẻ với 20 lỗ để đục, mỗi lỗ đại diện cho một quyết định đầu tư trong đời. Hạn chế này buộc họ phải suy nghĩ thật kỹ, tập trung vào những ý tưởng tốt nhất thay vì phân tán vốn vào hàng trăm cơ hội tầm thường.

Hình mẫu đạo đức tài chính

Mỗi năm, bức thư gửi cổ đông của ông trở thành “kinh thánh” cho giới đầu tư với những câu nói được trích dẫn rộng rãi như: “Hãy sợ hãi khi người khác tham lam và tham lam khi người khác sợ hãi”. Những thư này không chỉ báo cáo tài chính mà còn chia sẻ triết lý kinh doanh, bài học từ sai lầm và góc nhìn về nền kinh tế.

Cuộc họp cổ đông thường niên của Berkshire Hathaway được mệnh danh là “Woodstock của chủ nghĩa tư bản”, thu hút hàng chục nghìn người từ khắp nơi trên thế giới đến Omaha để lắng nghe ông và người bạn đời Charlie Munger (đã qua đời năm 2023) trả lời câu hỏi trong nhiều giờ liền. Đây không chỉ là sự kiện doanh nghiệp mà còn là buổi học về kinh doanh, đạo đức và cuộc sống.

Từ thiện là một phần không thể tách rời di sản của ông. Năm 2006, ông cam kết tặng 31 tỷ USD - phần lớn khối tài sản lúc bấy giờ - cho Quỹ Bill & Melinda Gates để giải quyết các vấn đề toàn cầu về y tế, giáo dục và nghèo đói.

Trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, khi hệ thống ngân hàng Mỹ rung chuyển, ông đóng vai trò như một J.P. Morgan thời hiện đại. Ông đầu tư 5 tỷ USD vào Goldman Sachs và 3 tỷ USD vào General Electric, giúp ổn định niềm tin thị trường trong giai đoạn khó khăn nhất. Những hành động này không chỉ mang lại lợi nhuận cho Berkshire mà còn khẳng định niềm tin của ông vào nền kinh tế Mỹ.

Thực vậy, ông luôn thể hiện niềm tin bất diệt vào nước Mỹ và các giá trị truyền thống: thị trường tự do, dân chủ, chăm chỉ và yêu nước. Ông thường nhắc nhở rằng nước Mỹ đã vượt qua nhiều thử thách trong lịch sử và sẽ tiếp tục phát triển nhờ tính năng động và sáng tạo của người dân.

Ba bài học từ Warren Buffett

Vòng tròn năng lực: Ông luôn chỉ đầu tư vào doanh nghiệp mà ông hoàn toàn hiểu rõ. Ông tránh xa các lĩnh vực công nghệ hot nhất nếu chúng nằm ngoài phạm vi am hiểu của mình. Nguyên tắc này giúp ông tránh được vô số bẫy đầu tư trong suốt sự nghiệp. Biết ranh giới kiến thức của mình không phải là hạn chế mà là trí tuệ.

Giá trị thực hơn giá cả: Chịu ảnh hưởng từ Philip Fisher và Charlie Munger, ông học được rằng mua một doanh nghiệp chất lượng cao với giá hợp lý tốt hơn mua doanh nghiệp tầm thường với giá rẻ.

Tài sản không thay đổi con người: Dù sở hữu hơn 125 tỷ USD, ông vẫn là con người với tính cách thời thơ ấu: sáng dạ, tò mò, lạc quan. Ông không mua du thuyền, nghệ thuật đắt tiền hay nhiều bất động sản xa hoa. Bài học này nhắc nhở rằng giá trị thực của cuộc đời không đo bằng tiền.

DIỆP TRẦN (theo The Atlantic)