Người trẻ giữ hồn văn hóa Khmer

Chiều cuối tuần, sân chùa Sóc Sâu, xã Gò Quao lại rộn ràng tiếng nhạc ngũ âm. Dưới mái chùa, những nam nữ thanh niên đồng bào Khmer say sưa tập múa Rom vong, Saravan, Rom Kbach… Không khí nhộn nhịp ấy trở thành hình ảnh quen thuộc của bà con trong phum sóc nhiều năm qua. Trực tiếp hướng dẫn nhóm nhạc ngũ âm là anh Danh Nghiệp - người nhiều năm gắn bó với phong trào văn nghệ Khmer ở địa phương. Với anh, việc học và truyền dạy nhạc ngũ âm xuất phát từ nỗi lo nghệ thuật dân tộc bị mai một. “Những nghệ nhân thế hệ trước giờ không còn nhiều, nếu tôi không cố gắng học thì lớp trẻ không biết đến nhạc ngũ âm nữa. Vì vậy, tôi xin vào chùa học trước rồi dạy lại cho các em”, anh Nghiệp chia sẻ.

Các thành viên Câu lạc bộ văn nghệ Khmer chùa Thứ Năm tập luyện nhạc ngũ âm. Ảnh: THỊ HOA

Câu lạc bộ văn nghệ Khmer chùa Sóc Sâu được thành lập từ năm 2019. Vào những ngày cuối tuần, các thành viên lại tập trung tại chùa để cùng nhau luyện tập. Người biết trước hướng dẫn người tham gia sau. Từ vài thành viên ban đầu, đến nay câu lạc bộ có hơn 30 thành viên tham gia thường xuyên. Không chỉ phục vụ các dịp lễ hội lớn tại địa phương, các thành viên được mời biểu diễn ở nhiều nơi lân cận.

Mỗi lần tiếng nhạc vang lên cũng là lúc bà con trong phum sóc thêm gắn kết. Bà Thị Xem, ngụ xã Gò Quao không giấu được niềm vui khi có 2 cháu tham gia câu lạc bộ. Ngồi xem các cháu tập luyện bên sân chùa, bà Xem nói: “Tôi mừng vì tụi nhỏ vừa biết đánh nhạc ngũ âm vừa biết điệu múa của đồng bào. Mỗi lần lễ hội, có chương trình văn nghệ là bà con vui lắm”.

Theo ông Nguyễn Văn Tâm - Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Gò Quao, địa phương đang tiếp tục củng cố các câu lạc bộ văn nghệ Khmer; đồng thời, từ nguồn kinh phí thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia hỗ trợ thêm nhạc cụ, trang phục và điều kiện hoạt động cho các câu lạc bộ, đội, nhóm. “Đảng và Nhà nước rất quan tâm hỗ trợ các chùa bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa đồng bào Khmer. Thời gian tới, địa phương tiếp tục kiện toàn các câu lạc bộ, tạo điều kiện cho những người tâm huyết duy trì các loại hình nghệ thuật truyền thống của đồng bào”, ông Tâm cho biết.

Tại xã Đông Thái, Câu lạc bộ văn nghệ Khmer chùa Thứ Năm được thành lập từ năm 2022, với khoảng 20 thành viên là học sinh, thanh thiếu niên trong phum sóc. Chiều xuống, sân chùa lại rộn ràng tiếng nhạc. Sau giờ học, các em tập trung về chùa cùng nhau tập múa, tập hát. Câu lạc bộ trở thành nơi gắn bó quen thuộc với em Danh Thị Mỹ Nhân. “Em thích văn nghệ từ nhỏ. Thấy các anh chị múa đẹp nên em tập theo. Ban đầu cũng khó nhưng sau em quen dần. Buổi sáng đi học, chiều tối em đến chùa tập cùng các bạn”, em Mỹ Nhân nói.

Gắn bó với phong trào văn nghệ Khmer hơn 10 năm qua, anh Danh Ẩn trực tiếp hướng dẫn thành viên Câu lạc bộ văn nghệ Khmer chùa Thứ Năm luyện tập. Theo anh Ẩn, điều khó nhất là vận động các em tham gia và duy trì tập luyện lâu dài, bởi nhiều em hiện nay ít sử dụng tiếng Khmer, chưa hiểu nhiều về nghệ thuật truyền thống dân tộc.

Những nỗ lực ấy mang lại kết quả đáng khích lệ khi Câu lạc bộ văn nghệ chùa Thứ Năm đạt giải A tại Liên hoan Nghệ thuật truyền thống Khmer tỉnh An Giang năm 2025. Thành tích này không chỉ là niềm vui của các thành viên mà còn cho thấy sức sống của phong trào văn nghệ Khmer ở cơ sở vẫn đang được duy trì và lan tỏa. “Tôi muốn các em biết yêu văn hóa dân tộc mình hơn. Ngoài dạy múa, hát, tôi còn trực tiếp vận động phụ huynh cho các em tham gia câu lạc bộ. Khi biết múa, hát, biết tiếng Khmer, các em sẽ có ý thức giữ gìn văn hóa dân tộc”, anh Ẩn chia sẻ.

Những năm qua, An Giang đặc biệt quan tâm công tác bảo tồn nghệ thuật truyền thống Khmer thông qua nhiều đề án, chương trình cụ thể như đề án Quản lý, bảo vệ và phát huy nghệ thuật sân khấu Dì Kê của đồng bào Khmer xã Ô Lâm, tỉnh An Giang; đề án Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật truyền thống Khmer trên địa bàn tỉnh Kiên Giang (cũ) giai đoạn 2021 - 2025; đề án Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật truyền thống dân tộc Khmer trên địa bàn tỉnh An Giang giai đoạn 2026 - 2030… Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Danh Phúc cho biết: “Tỉnh triển khai thực hiện nhiều chính sách, trong đó có chính sách bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc. Thời gian tới, tỉnh tiếp tục triển khai các chương trình, đề án mạnh hơn để thu hút được giới trẻ tham gia, giúp phong trào văn hóa, văn nghệ của đồng bào Khmer phát triển”.

Tiếng nhạc ngũ âm vẫn vang lên mỗi chiều cuối tuần ở những sân chùa Phật giáo Nam tông Khmer. Những điệu múa truyền thống vẫn được lớp trẻ say mê tập luyện. Chính sự tiếp nối ấy góp phần giữ gìn, lan tỏa bản sắc văn hóa của đồng bào Khmer trong nhịp sống hôm nay.