Mở không gian phát triển chiến lược

Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng để thành phố hướng đến mục tiêu trở thành đô thị theo mô hình đô thị sân bay, đô thị ven sông, đô thị đa trung tâm, đô thị đa mục tiêu được Nghị quyết số 16-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065 (Nghị quyết số 16) đề ra.

Định hình nhóm lợi thế chiến lược

Theo kế hoạch, giai đoạn 1 của Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành sẽ chính thức đưa vào khai thác thương mại cuối năm 2026. Cùng với quá trình tăng tốc thi công dự án, Đồng Nai đang “chạy đua” trong công tác triển khai lập quy hoạch đô thị sân bay, khu thương mại tự do gắn với sân bay này.

Cao tốc Bến Lức - Long Thành sẽ hoàn thành, đưa vào khai thác đồng bộ trong năm 2026. Ảnh: Phạm Tùng

Sân bay Long Thành với Đồng Nai không đơn thuần là một dự án hạ tầng giao thông, lớn hơn, đây là công trình được thành phố đặt mục tiêu sẽ trở thành “hạt nhân” hình thành một khu vực động lực phát triển mới.

Bên cạnh Sân bay Long Thành, Đồng Nai đang phối hợp với các địa phương, đơn vị đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các dự án cao tốc, vành đai như: Biên Hòa - Vũng Tàu, Dầu Giây - Tân Phú, Bến Lức - Long Thành, mở rộng cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây và đường vành đai 3 - Thành phố Hồ Chí Minh. Là địa phương có số lượng dự án cao tốc nhiều nhất cả nước, các tuyến đường cao tốc, vành đai không chỉ đóng vai trò là các tuyến giao thông phục vụ đi lại, đây còn là những “mạch máu” để thành phố mở rộng thêm không gian phát triển mới.

Sau khi Chính phủ đồng ý xây dựng công trình cấp bách đối với Dự án Kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên đến trung tâm hành chính thành phố Đồng Nai và Sân bay Long Thành, các cơ quan chức năng của thành phố đang đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các thủ tục đầu tư để sớm khởi công dự án. Dự án này là “mảnh ghép” đầu tiên trong mạng lưới đường sắt đô thị (metro) mà Đồng Nai sẽ đẩy mạnh đầu tư thời gian tới.

Ông Huỳnh Hồ Đại Nghĩa, chuyên gia Chính sách công, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá: Thành phố Đồng Nai hiện có một tổ hợp lợi thế mà rất ít địa phương sở hữu. Có thể nhìn thấy ít nhất 5 nhóm lợi thế lớn gồm: vị trí địa kinh tế ở trung tâm vùng phía Nam; Sân bay Long Thành; hệ thống cảng biển và logistics kết nối Cảng Phước An - Cái Mép - Thị Vải; mạng lưới cao tốc, vành đai, đường sắt và giao thông liên vùng; nền công nghiệp - doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài - lực lượng lao động đã tích lũy qua nhiều thập kỷ.

Chuyển sang “hạ tầng tạo giá trị”

Cũng theo ông Huỳnh Hồ Đại Nghĩa, dù hạ tầng giao thông đóng vai trò rất quan trọng trong việc hình thành nhóm lợi thế lớn cho Đồng Nai. Tuy nhiên, lợi thế này chỉ trở thành nguồn lực thực sự khi được tổ chức bằng thể chế, quy hoạch và dự án cụ thể.

Tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành sẽ hoàn thành, đưa vào khai thác đồng bộ trong năm 2026.

Trong đó, việc đầu tiên Đồng Nai cần làm là tích hợp toàn bộ hạ tầng chiến lược thành một mạng lưới kinh tế, thay vì tiếp tục quản lý theo từng dự án. “Sân bay phải kết nối thực với cảng biển, logistics, đường sắt, cao tốc, đô thị và khu công nghiệp. Khi một container, một hành khách, một chuyên gia hay một dòng vốn đi qua Đồng Nai, mục tiêu chính sách là phải làm sao giữ lại nhiều giá trị nhất tại địa phương. Đây là logic chuyển từ “hạ tầng vận tải” sang “hạ tầng tạo giá trị”” - ông Huỳnh Hồ Đại Nghĩa chia sẻ quan điểm.

Nghị quyết số 16 của Bộ Chính trị đề ra nhiệm vụ phát triển hạ tầng chiến lược thế hệ mới, ưu tiên phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược. Trong đó có hạ tầng giao thông liên thông các vùng động lực và các hành lang phát triển đồng bộ, hiện đại, giữ vai trò trục xương sống tổ chức không gian phát triển của thành phố. Ưu tiên đầu tư trục giao thông động lực kết nối liên hoàn chuỗi logistics, hạ tầng hiện đại kết nối giữa cảng trung chuyển.

Theo PGS.TS Trần Quang Phú, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh, để hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông chiến lược thế hệ mới, bên cạnh những dự án đã và đang triển khai, Đồng Nai cần tập trung vào các “mảnh ghép” còn thiếu, đóng vai trò kết nối và tạo động lực lan tỏa.

Dựa trên các định hướng quy hoạch vùng, quy hoạch của thành phố, PGS.TS Trần Quang Phú cho rằng: Những “mảnh ghép” trọng tâm mà thành phố cần đẩy nhanh tiến độ đầu tư là mạng lưới giao thông công cộng (metro, đường sắt); hệ thống giao thông đường thủy và cảng biển; các dự án giao thông kết nối vùng và nội thành.