Lan tỏa gia đình văn hóa

Lãnh đạo xã Mẫu Sơn trao tặng danh hiệu gia đình văn hóa tiêu biểu cho đại diện các hộ dân trên địa bàn thôn Chi Ma

Gia đình là tế bào của xã hội, xây dựng gia đình văn hóa luôn được coi là nội dung nòng cốt của phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Không chỉ dừng lại ở việc đăng ký, bình xét danh hiệu hằng năm, phong trào ngày càng đi vào chiều sâu, gắn chặt với xây dựng nếp sống văn minh, giữ gìn kỷ cương, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp trong cộng đồng.

Để phong trào xây dựng gia đình văn hóa phát triển bền vững, thời gian qua, Ban chỉ đạo phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” và công tác gia đình (gọi tắt là Ban chỉ đạo phong trào) các cấp đã chủ động tham mưu, ban hành nhiều văn bản hướng dẫn sát với thực tiễn, đặc biệt chú trọng vào việc nâng cao chất lượng gia đình văn hóa.

Bà Lê Hải Yến, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Sở đã chủ động phối hợp chặt chẽ với các ngành thành viên Ban Chỉ đạo phong trào cấp tỉnh để hướng dẫn, đôn đốc các xã, phường triển khai đồng bộ phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Trong đó, trọng tâm là nâng cao chất lượng bình xét danh hiệu “Gia đình văn hóa”, kiên quyết khắc phục bệnh thành tích; đồng thời gắn kết chặt chẽ việc xét tặng danh hiệu với kết quả thực hiện nếp sống văn minh, giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ môi trường và xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư.

Để phong trào bám sát thực tiễn, các cấp, ngành của tỉnh đã tập trung triển khai Nghị định số 86/2023/NĐ-CP của Chính phủ Quy định về khung tiêu chuẩn và trình tự, thủ tục, hồ sơ xét tặng danh hiệu “Gia đình văn hóa”; “Thôn, tổ dân phố văn hóa”; “Xã, phường, thị trấn tiêu biểu”. Trong đó, danh hiệu “Gia đình văn hóa” được thẩm định khắt khe qua các phong trào thi đua; việc áp dụng hình thức không xét tặng danh hiệu đối với các trường hợp vi phạm pháp luật, bạo lực gia đình là yếu tố then chốt nâng cao chất lượng đời sống cho người dân.

Cùng đó, các cấp, ngành cũng chủ động triển khai các giải pháp thiết thực như: triển khai bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình; đẩy mạnh tuyên truyền ý nghĩa, tiêu chí của phong trào; nhân rộng các gương điển hình, gia đình văn hóa tiêu biểu. Công tác tuyên truyền được tăng cường với đa dạng hình thức. Cụ thể năm 2025, có gần 200 tin, bài, phóng sự trên sóng truyền hình; tổ chức 760 cuộc truyền thông trực tiếp do Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp chủ trì; 25 lớp tập huấn chuyên sâu về giá trị đạo đức truyền thống, quyền và nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình; gần 300 buổi sinh hoạt tại các câu lạc bộ (CLB) phòng, chống bạo lực gia đình (PCBLGĐ) được duy trì đều đặn, từ đó góp phần nâng cao nhận thức về gìn giữ văn hóa trong mỗi gia đình.

Bà Vi Thị Vịnh, thôn Tiền Phong, xã Chi Lăng chia sẻ: Gia đình tôi có 3 thế hệ với 9 thành viên chung sống. Trong gia đình, ông bà luôn làm gương, con cháu yêu thương nhau, hiếu thảo, chăm lo học tập, lao động, giữ gìn hòa khí. Nhiều năm liền, gia đình đạt danh hiệu gia đình văn hóa, nhưng điều quan trọng hơn là các thành viên luôn cảm thấy ấm áp, yên tâm, cùng nhau vun đắp cuộc sống.

Cùng với tuyên truyền, việc xây dựng và duy trì các mô hình gia đình hạnh phúc cũng được chú trọng. Hiện nay, toàn tỉnh có 510 nhóm PCBLGĐ đang hoạt động tích cực; 510 CLB “Gia đình phát triển bền vững” và 226 CLB “Gia đình hạnh phúc” với 5.650 thành viên tham gia. Đề án “Tuyên truyền, giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình Việt Nam giai đoạn 2021 - 2025” tiếp tục được duy trì lồng ghép hiệu quả cho thấy sự nỗ lực của các cấp ngành trong gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa bền vững trong mỗi gia đình Xứ Lạng.

Cộng tác viên dân số tại các thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh tham gia hội nghị tập huấn công tác gia đình do Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tổ chức năm 2025

Nâng chất phong trào

Từ sự chỉ đạo đồng bộ của các cấp, ngành cũng như sự hưởng ứng của người dân, phong trào đã có chuyển biến từ “rộng về số lượng” sang “sâu về chất lượng”. Bà Hoàng Thùy Ninh, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội phường Kỳ Lừa cho biết: Việc bình xét gia đình văn hóa năm nay được đổi mới khi chúng tôi tổ chức thảo luận công khai tại các khu dân cư để Nhân dân giám sát; đồng thời thực hiện mô hình “thẩm định chéo giữa các khu dân cư” và niêm yết danh sách trong zalo cộng đồng. Nhờ đó, kết quả bình xét phản ánh sát thực tế, tạo sự đồng thuận cao trong Nhân dân. Năm 2025, tỷ lệ “Gia đình văn hóa” của phường đạt 95%.

Ở khu dân cư cũng có những cách làm hay để nâng chất phong trào. Bà Lộc Thị Hường, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn 6, xã Na Sầm chia sẻ: Muốn xây dựng khu dân cư văn hóa bền vững thì nền tảng trước hết phải là từng gia đình văn hóa. Để nâng cao hiệu quả phong trào, chúng tôi luôn gắn xây dựng gia đình văn hóa với thực hiện nếp sống văn minh, giữ gìn an ninh trật tự và trách nhiệm với cộng đồng. Năm 2025, 100% hộ dân trong thôn bị ảnh hưởng bởi dự án cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh tự nguyện bàn giao mặt bằng đúng hạn; các hộ đồng lòng hiến đất mở rộng 130 m đường vào nhà văn hóa và 300 m đường nội đồng… Kết thúc năm, thôn có 97% số hộ đạt danh hiệu gia đình văn hóa, không còn hộ nghèo.

Dù mỗi địa phương có cách làm riêng, song việc bình xét danh hiệu luôn được thực hiện dân chủ, công khai, có sự giám sát của cộng đồng và Ban Công tác Mặt trận nhằm bảo đảm chất lượng thực chất. Qua phong trào, trên địa bàn tỉnh xuất hiện nhiều gia đình tiêu biểu trong phát triển kinh tế, xây dựng gia đình hạnh phúc, hiếu học, ông bà mẫu mực, con cháu thảo hiền, giàu tinh thần tương thân tương ái. Nhiều gia đình văn hóa tiêu biểu đã thực sự trở thành những “hạt nhân” duy trì tiếng nói, chữ viết và các loại hình nghệ thuật truyền thống như hát then, đàn tính, hát sli... thông qua việc truyền dạy trực tiếp cho thế hệ trẻ ngay tại gia đình.

Sự gắn kết chặt chẽ giữa nếp sống mới và các giá trị truyền thống đã góp phần xây dựng môi trường văn hóa cơ sở đậm đà bản sắc, đồng thời củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân. Nhờ sự lan tỏa sâu rộng đó, năm 2025, toàn tỉnh có 177.406/205.621 hộ đạt danh hiệu gia đình văn hóa, chiếm tỷ lệ 86,2% (tăng 2,4% so với năm 2024).

Thời gian tới, Ban Chỉ đạo phong trào tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, tăng cường kiểm tra, giám sát; kịp thời biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân tiêu biểu; đầu tư, nâng cấp hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ở cơ sở. Qua đó, khơi dậy tinh thần thi đua xây dựng gia đình văn hóa, nếp sống văn minh, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của tỉnh.

Tuyết Mai - Hoàng Như