Khi 'trường làng' có phòng học STEM

Thầy trò Trường THCS Thanh Lương say sưa khám phá phòng học STEM.

Từ miền quê hiếu học đến không gian giáo dục công nghệ hiện đại

Nhắc đến Nghệ An, người ta thường nhắc đến những làng quê giàu truyền thống khoa bảng. Trong đó, xã Thanh Lương, huyện Thanh Chương (cũ) nổi danh với tên gọi Làng Tú tài - mảnh đất mà dòng chảy hiếu học đã trở thành di sản tinh thần bền bỉ, được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Ở nơi ấy, tiếng trống trường không chỉ gọi mùa học mới, mà còn gọi dậy khát vọng vượt lên bằng tri thức.

Giữa bối cảnh đất nước thúc đẩy đột phá khoa học - công nghệ theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục - đào tạo theo Nghị quyết 71-NQ/TW, giáo dục STEM đang dần trở thành “chìa khóa” mở cánh cửa năng lực tương lai cho học sinh. Với sáng kiến “STEM Innovation Petrovietnam” của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), nhiều địa phương lần đầu được tiếp cận không gian thực hành khoa học - kỹ thuật - công nghệ hiện đại, trong đó có THCS Thanh Lương.

Phòng học STEM tại THCS Thanh Lương vừa hoàn thành lắp đặt cuối năm 2025. Căn phòng không lớn như những trung tâm sáng tạo ở đô thị, nhưng đủ đầy và hiện đại, với bảng tương tác thông minh, máy in 3D, robot VEX Robotics, hệ thống AI - IoT, máy cắt CNC và bộ thí nghiệm theo chủ đề năng lượng - môi trường. Lần đầu tiên, học sinh một trường nông thôn được chạm tay vào công nghệ chế tạo mô hình, vận hành robot và xây dựng sản phẩm kỹ thuật hoàn chỉnh.

Học sinh Trường THCS Thanh Lương lắp ráp robot. Ảnh: Hương Giang

Nhưng điều đáng nói hơn cả, sức hút của STEM không đến từ máy móc, mà đến từ tinh thần dám nghĩ, dám làm của thầy và trò. Ngay sau khi tiếp nhận phòng học, nhà trường đã nhanh chóng thành lập Câu lạc bộ STEM, xây dựng kế hoạch hoạt động theo hướng liên môn, trải nghiệm nghề nghiệp 4.0, tạo môi trường để học sinh được nghiên cứu, sáng tạo liên tục.

Thầy Nguyễn Trung Hiếu - Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ: “Nhà trường rất hạnh phúc khi nhận được dự án phòng học STEM. Đây là cơ hội để học sinh vừa học lý thuyết, vừa vận dụng vào thực hành. Chúng tôi đã thành lập Câu lạc bộ STEM và xây dựng kế hoạch hành động để giáo viên hướng dẫn các em học tập hiệu quả, thực chất hơn”.

Thầy “nhẹ gánh”, trò “tăng lửa”

Với giáo viên, phòng học STEM đã tạo nên thay đổi lớn trong quy trình giảng dạy. Thầy Nguyễn Võ Hoàn - giáo viên Toán, Lý, phụ trách phòng học STEM của trường THCS Thanh Lương cho biết:“Việc có phòng học STEM giúp công tác dạy học thuận lợi hơn. Giáo viên giảm thời gian chuẩn bị thủ công, tăng thời gian dẫn dắt và định hướng. Thiết bị trực quan giúp học sinh hiểu sâu lý thuyết, thấy được ứng dụng của kiến thức trong đời sống”.

Máy in 3D tại Phòng STEM, Trường THCS Thanh Lương. Ảnh: Hương Giang

Sự “nhẹ gánh” ấy giúp thầy cô có điều kiện tập trung vào phương pháp sư phạm gợi mở, đồng hành, thay vì chỉ truyền đạt một chiều. Còn với học sinh, ngọn lửa đam mê khoa học được khơi lên mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Em Nguyễn Thị Thơ, lớp 8A1chia sẻ:“Phòng học STEM không chỉ là phòng máy tính. Đây là không gian kết hợp khoa học, kỹ thuật, công nghệ và toán học. Chúng em được học đi đôi với hành, tham gia dự án thực tế như thiết kế, lắp ráp và thử nghiệm sản phẩm. Điều đó giúp chúng em phát triển tư duy sáng tạo và kỹ năng sống”. Còn em Bùi Ngọc Diệp, lớp 9A1 bộc bạch đầy tự hào:“Em rất vinh dự và tự hào khi được học trong môi trường đầy đủ trang thiết bị. Em cảm ơn tập đoàn, nhà trường và thầy cô đã tạo điều kiện để em phát triển bản thân và tham gia các cuộc thi khoa học kỹ thuật”.

Những ngày cuối tháng 12, phòng STEM của Trường THCS Thanh Lương không lúc nào vắng tiếng nói cười, trao đổi. Giờ ra chơi, học sinh vẫn nán lại để bàn tiếp ý tưởng mô hình cánh tay robot gắp rác, phân tích các mẫu vi khuẩn bằng kính hiển vi, hay những bản thiết kế nhà chống lũ mini bằng vật liệu tái chế. Ánh mắt lấp lánh của các em cho thấy: STEM đã trở thành một phần nhịp sống học đường.

Học sinh Trường THCS Thanh Lương say sưa trải nghiệm kính hiển vi hiện đại. Ảnh: Hương Giang

Giáo viên hướng dẫn trong CLB STEM, thầy cô các bộ môn phối hợp chặt chẽ để học sinh có thể: lập trình điều khiển robot, thiết kế 3D, mô phỏng giải pháp môi trường - năng lượng xanh, làm sản phẩm IoT phục vụ đời sống nông thôn. Từ những bước đi ban đầu, nhà trường đã hình thành nhóm học sinh nòng cốt để tham gia cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp xã, cấp tỉnh; đồng thời kết nối với chuyên gia để định hướng dự án dài hơi hơn.

Học sinh Trường THCS Thanh Lương tập vẽ 3D. Ảnh: Hương Giang

Không khí ấy cho thấy một điều rõ ràng: khi được đặt đúng môi trường, học sinh nông thôn không hề thiếu ý tưởng, mà chỉ thiếu “điểm tựa công nghệ”. Và giờ đây, điểm tựa ấy đã xuất hiện ngay trong trường “làng”.

Lan tỏa giá trị từ một mô hình hạt nhân

Các chuyên gia giáo dục nhìn nhận, những phòng học STEM chuẩn hóa do doanh nghiệp đồng hành đang trở thành hạt nhân nhân rộng hệ sinh thái STEM tại địa phương. Với THCS Thanh Lương, đó là hạt giống công nghệ được gieo trên đất học trăm năm, giúp các em học sinh sẵn sàng bước vào kỷ nguyên số, tự tin hơn với con đường hướng nghiệp kỹ thuật - công nghệ trong tương lai.

Câu chuyện trường “làng” có phòng học STEM ở Trường THCS Thanh Lương không chỉ là dấu mốc về hạ tầng giáo dục, mà còn là dấu mốc về tinh thần đổi mới, sáng tạo trong giáo dục nông thôn.

Từ làng tú tài, những học sinh đang say mê bên robot, mô hình IoT, bản vẽ 3D… sẽ tiếp tục viết nên câu chuyện của thế hệ mới: nghĩ khác, làm thật và sẵn sàng đóng góp cho quê hương, đất nước bằng tri thức khoa học - công nghệ.