Hồi sinh mùa hoa kiểng Tết

Nhiều đợt lũ lụt liên tiếp khiến người trồng hoa kiểng ở miền Trung thiệt hại nặng nề. Ảnh: Bùi Cường

Gượng dậy sau bùn lũ

Những làng hoa kiểng Tết dọc miền Trung vừa trải qua một phen điêu đứng khi liên tiếp hứng chịu những trận lũ lớn. Ở phường Hội An Tây (thành phố Đà Nẵng), “thủ phủ” quất cảnh của miền Trung đứng trước nguy cơ mất mùa nghiêm trọng, kéo theo nỗi lo đứt gãy nguồn cung quất cảnh cho Tết Bính Ngọ 2026. Sau đợt mưa lũ cuối tháng 10, đầu tháng 11/2025, nhiều gốc quất bị ngâm nước nhiều ngày, nhà vườn tất tả cứu vớt phần còn lại: bới đất, thông rãnh, tỉa cành, mong cây kịp hồi sức. Mưa lớn kéo dài khiến không ít vùng trồng quất ngập sâu; cây úng rễ, vàng lá, thậm chí chết rải rác ngay cả khi nước đã rút. Thiệt hại lan rộng, nỗi lo Tết đến mà vườn quất không kịp xanh vàng đúng độ càng nặng dần trên vai người trồng.

Cùng cảnh ngổn ngang ấy, tại các phường An Nhơn Đông và An Nhơn Bắc (tỉnh Gia Lai), những làng mai kiểng nổi tiếng cũng xơ xác, tiêu điều sau bão lũ. Nhiều chủ vườn cố cứu chữa, nhưng hàng trăm cây mai vẫn khó phục hồi, phát triển trở lại. Theo thống kê, toàn tỉnh Gia Lai có hơn 1,6 triệu cây/chậu hoa, cây cảnh bị hư hại; trong đó, hơn 890.000 cây/chậu do bão và hơn 730.000 cây/chậu do lũ, thiệt hại ước tính lên tới hàng chục tỷ đồng. Con số khô khốc ấy, với người làm vườn, lại là từng mùa công sức, từng giấc mong “nở đúng Tết” đang phải chắt chiu gây dựng lại từ bùn đất.

Ông Lê Ngọc Chất (60 tuổi) ở phường Dương Nỗ, thành phố Huế xuống giống hơn 1.000m² hoa cúc, vạn thọ..., nhưng 4 đợt lũ nối tiếp khiến toàn bộ diện tích mất trắng, thiệt hại hàng trăm triệu đồng. Nhiều luống hoa cúc sắp đến kỳ bán vẫn không trụ nổi qua những ngày nước lũ. “Cúc mà ngâm nước là thối rễ, chết hết” - ông Chất nói. Ông Nguyễn Văn Trai, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Dương Nỗ cho biết, toàn phường có gần 54ha hoa màu bị ảnh hưởng, trong đó hơn 3.000 chậu hoa cúc và 6,2ha ruộng hoa bị thiệt hại nặng. Chính quyền đang kết nối với các tổ chức, cá nhân hỗ trợ cây giống và hướng dẫn kỹ thuật để bà con sớm khôi phục sản xuất.

Làng hoa Nghĩa Hiệp (tỉnh Quảng Ngãi) cũng chịu thiệt hại nặng sau mưa lũ. Những luống hoa được chăm chút ròng rã suốt 3 tháng chuẩn bị cho vụ Tết giờ chỉ còn lại những khoảnh đất nhão. Những thân hoa thối còn sót lại lác đác trên đồng ruộng ngập đầy bùn, rác, khiến nhiều người khó hình dung chỉ khoảng một tháng trước, nơi đây từng ngập tràn sắc hoa, cây lá tươi tốt. Ông Huỳnh Tịnh, nông dân trồng hoa tại làng hoa Nghĩa Hiệp cho biết: “Chúng tôi đã đầu tư cả năm trời vào vụ hoa Tết, nhưng thời tiết thay đổi như thế này làm cây hoa rất khó chăm sóc. Nếu không khắc phục kịp thời, nguy cơ mất trắng vụ hoa là rất lớn”.

Ngay sau khi nước rút, nhiều nông dân trồng hoa kiểng Tết đã quay lại ruộng đồng. Ảnh: Bùi Cường

Mầm chồi xanh lên, nuôi niềm hy vọng

Còn gần một tháng nữa là đến Tết Nguyên đán, giai đoạn quan trọng trong cả vụ hoa. Những ngày này, nông dân làng hoa khắp miền Trung đang hối hả xuống giống, vào vụ hoa Tết, bất chấp thời tiết mưa gió ở nhiều nơi. Tại làng hoa Dương Sơn và Hòa Liên (thành phố Đà Nẵng), trên khắp các thửa ruộng hoa, không khí lao động diễn ra khẩn trương. Nông dân tranh thủ thời tiết nắng ráo để bón phân, phun thuốc, tỉa cành, nhặt nụ, điều chỉnh kỹ thuật chăm sóc để hoa nở đúng thời điểm. Mỗi công đoạn đều được tính toán cẩn thận, bởi chỉ cần lệch vài ngày, giá trị của chậu hoa Tết có thể giảm đáng kể.

Theo ước tính, vùng hoa Dương Sơn (Đà Nẵng) năm nay có số lượng hoa, cây cảnh phục vụ Tết khoảng 12.000 chậu cúc các loại, 50.000 chậu mâm xôi, 10.000 chậu dạ yến thảo, 5.300 cây vạn thọ, 3.000 chậu hoa bướm và 3.000 chậu cát tường. Đây là nguồn cung quan trọng cho thị trường hoa Tết, song chi phí đầu tư tăng cao khiến nông dân không khỏi băn khoăn khi giá giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đều có biến động, buộc người trồng phải cân nhắc kỹ lưỡng trong từng khâu. Càng giáp Tết, nhịp vườn quất ở Hội An (Đà Nẵng) lại càng rộn lên trong những bước chân tất bật. Nhiều chủ vườn cho biết, giá quất cảnh năm nay nhích hơn so với năm ngoái, mức tăng phổ biến khoảng 50.000–150.000 đồng/chậu. Tùy dáng thế, độ đẹp và kích thước, giá quất dao động từ 400.000 đồng đến hơn 4 triệu đồng/chậu, đủ để bà con phần nào nguôi nỗi lo, có thêm động lực sau thời gian dài “cứu cây” và chăm sóc. Toàn vùng năm nay có gần 700 hộ dân trồng hơn 200.000 chậu quất các loại, tăng khoảng 40.000 chậu so với Tết năm ngoái.

Nhiều ngày trở lại đây, người trồng hoa ở Đà Nẵng, Quảng Ngãi cũng bắt đầu “chong đèn sưởi hoa”, kỳ vọng cây sinh trưởng, nở rộ đúng dịp Tết Nguyên đán. Những luống hoa sáng rực suốt đêm dưới hàng nghìn bóng đèn, người nông dân tất bật ngày đêm chăm sóc. Theo kinh nghiệm các hộ trồng hoa, để cây đạt chiều cao chuẩn 70-80cm, đèn chong hoa bật liên tục từ 18 giờ đến 5 giờ sáng hôm sau. Khi cây đủ chiều cao, người trồng mới tắt đèn để cúc bước vào giai đoạn ra nụ.

Tại làng hoa Nghĩa Hiệp (xã Vệ Giang, Quảng Ngãi), việc chong đèn giúp cây không “ngủ”, kích thích sinh trưởng theo đúng kế hoạch. Đèn thường được thắp từ khoảng 20 giờ đến 3 giờ sáng nhằm giữ ấm cho cây, hạn chế tình trạng ẩm ướt gây hư lá, thối rễ. Cùng với việc “giữ nhịp” cho hoa bằng ánh đèn, nông dân nơi đây còn nuôi hy vọng bằng tín hiệu thị trường: Đến cuối tháng 1/2026, ước tính đã có hơn 80% tổng sản lượng hoa cúc Tết của Nghĩa Hiệp được thương lái đặt cọc, mua trước. Toàn xã có khoảng 1.200 hộ trồng hoa, cung ứng ra thị trường trong và ngoài tỉnh hơn 450.000 chậu hoa cúc các loại. Giá hoa cúc năm nay tăng từ 10.000-50.000 đồng/chậu tùy kích cỡ và chất lượng; với mức giá này, các hộ trồng 1.000-1.500 chậu cỡ nhỏ và vừa có thể thu lãi hàng trăm triệu đồng, còn những hộ chuyên chậu lớn, sản lượng cao, lợi nhuận ước đạt vài trăm triệu đồng. “Phải canh liên tục vì chỉ cần tắt đèn sẽ ảnh hưởng đến quá trình phát triển của cây. Mong sao hoa nở đúng dịp để bù lại công sức”-một nông dân chia sẻ.

Phường Hội An Tây từ lâu là vùng sản xuất quất cảnh lớn nhất miền Trung, mỗi dịp Tết cung ứng hàng trăm nghìn chậu cho thị trường miền Bắc, Huế, Quảng Ngãi và các tỉnh miền Nam, Tây Nguyên. Những ngày cuối năm, trên các cánh đồng quất ở phường Hội An Tây, nông dân tất bật cắt tỉa, phun thuốc và bón phân. Đây là giai đoạn “chốt dáng, chốt lá”, quyết định chậu quất có kịp xanh vàng đúng độ để ra thị trường hay không.

Chăm bón cả năm chỉ trông vào một mùa hoa Tết, người làng hoa kiểng miền Trung chỉ mong thời tiết từ nay đến Tết thuận lợi, hoa nở đúng dịp để bán kịp thời. Hy vọng thị trường tiêu thụ suôn sẻ, giá cả ổn định để người trồng hoa bù đắp chi phí và có chút lãi sau một năm nhiều lo toan.

Bùi Cường